II SA/Łd 179/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski (spr.), Sędzia WSA J. Rosińska, Asesor E. Cisowska-Sakrajda, Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 roku sprawy ze skargi Z. J. K. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżone postanowienie. II SA/Łd 179/05 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił Z. K. przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. z 2002 r. Dz.U. Nr 42, poz. 371 ze zm.) stwierdzając w uzasadnieniu, że podane przez wnioskodawcę okoliczności – świadczenie pracy przymusowej na terenie kraju na rzecz III Rzeszy – nie są represją w rozumieniu cyt. wyżej ustawy. W dniu [...] organizacja społeczna Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej skierował do KUdSKiOR pismo zatytułowane "odwołanie-wznowienie" żądając zmiany powyższej decyzji. Pismo to potraktowane zostało jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dopuścił do udziału w postępowaniu Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej, a decyzją z dnia [...] powołując się na art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. W decyzji z dnia [...] organ administracji zawarł pouczenie o możliwości jej zaskarżenia do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego. Decyzja ta doręczona została Z. K. w dniu 15 kwietnia 2004 r. W dniu [...] (data stempla pocztowego) Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej skierował do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismo nazwane "odwołanie-wznowienie", z którego wynika, że nie zgadza się z odmowną decyzją KUdSKiOR. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu stwierdził, że postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie dwuinstancyjności, która polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy administracyjnej. Wyczerpanie tej możliwości, jak stało się w niniejszej sprawie, powoduje niedopuszczalność odwołania. W decyzji z dnia [...] strona została prawidłowo pouczona o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W skardze na powyższe postanowienie, nazwane przez Z. K. decyzją, skarżący zarzucił, że odmowa przyznania mu uprawnień kombatanckich jest krzywdząca. Stwierdził, ze jako młody chłopiec zmuszony był do przymusowej pracy w sklepie z artykułami technicznymi w Ł. od maja 1940 do stycznia 1945 r. Była to praca bardzo ciężka i z tego powodu powinien mieć przyznane uprawnienia kombatanckie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko co do niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia skargi i określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego Z. K. oświadczył, że pismo z dnia [...] skierowane do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było w przekonaniu strony skargą na decyzję organu z dnia [...] i dlatego zaskarżone do Sądu postanowienie jest niezgodne z prawem. Sąd zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Postępowanie administracyjne winno być prowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi określonymi w rozdziale 2 działu I k.p.a. Stosownie do art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Natomiast zgodnie z art. 9 tego kodeksu organy administracji są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Postępowanie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych związane z wniesieniem przez Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej pisma z dnia [...] naruszyło powyższe zasady. Oczywistym jest, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co wynika z art. 15 k.p.a. W sytuacji, gdy decyzja w pierwszej instancji wydana została przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odwołanie od niej nie służy do organu wyższego stopnia, bo takiego brak, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego samego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy – art. 127 § 3 k.p.a. Zgodnie z zasadą wyrażoną w § 1 tego artykułu strona może tylko raz złożyć wniosek do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Treść pouczenia zawartego w decyzji z dnia [...] jest prawidłowa. Oczywistym jest, że po wydaniu decyzji z dnia [...] ani skarżący, ani organizacja społeczna Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej, dopuszczona do udziału w sprawie i od tego momentu uczestnicząca w postępowaniu na prawach strony, nie mogli skutecznie wnioskować do Kierownika Urzędu o kolejne (po raz trzeci) rozpatrzenie sprawy. Jednakże organ administracji po otrzymaniu pisma Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny RP z dnia [...], kierując się zasadami postępowania określonymi w art. 8 oraz art. 9 k.p.a. powinien najpierw zażądać sprecyzowania i wyjaśnienia, czy intencją wnoszącego to pismo jest żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy przez Kierownika Urzędu Kombatantów, czy też wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W razie konieczności należało zwrócić uwagę stronie na konsekwencje wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Należy bowiem mieć na uwadze, że w/w pismo z dnia [...] nie jest precyzyjne, skoro autor używa słów "zażalenie", "odwołanie-wznowienie" ale nie "skarga" lub "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy". Wprawdzie z pisma tego nie wynika, by było kierowane do sądu administracyjnego, ale też skargi do sądu wnoszone są za pośrednictwem organu administracji. Istotne jest to, że intencją wnoszącego pismo było wyeliminowanie z obrotu błędnej, jego zdaniem decyzji. Jedyną racjonalną drogą prowadzącą do tego celu, co wynikało z pouczenia zawartego w decyzji z dnia [...], było wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Dlatego też przed zakwalifikowaniem spornego pisma Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny jako wniosku o rozpatrzenie sprawy po raz trzeci należało upewnić się, że taki jest rzeczywiście zamiar autora pisma. Postępowanie takie wskazane było tym bardziej, że tok działania organu nie był prawidłowy. Skoro bowiem Kombatancki Związek Dzieci Wojny dopuszczony został do udziału w postępowaniu, to od tej chwili, zgodnie z art. 31 § 3 k.p.a. uczestniczył w postępowaniu na prawach strony. Decyzja organu z dnia [...] wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego powinna być zatem doręczona nie tylko Z. K., ale także organizacji społecznej. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, aby tak się stało. Z uwagi na powyższe należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylić zaskarżone postanowienie.