II SA/Łd 1790/02

Dnia 17 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, p.o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant sekretarz sądowy Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 roku na rozprawie przy udziale -- sprawy ze skargi E. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania M. O. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wójt Gminy W. na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 20 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz. U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm./ oraz art.104 kpa odmówił wymeldowania M. O. z pobytu stałego w miejscowości K. A. 1. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. istnieje możliwość wymeldowania osoby z pobytu stałego jedynie w przypadku gdy bez wymeldowania opuściła ona dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres 6 miesięcy a nowego miejsca nie można ustalić. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż M. O. będąc zameldowany na pobyt stały w K. w dniu [...] zameldował się na pobyt czasowy w miejscowości P. 67a. W związku z czym nie zachodzą ustawowe przesłanki do wymeldowania M. O. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożyła E. O. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności dowodach osobistych/Dz. U. nr 32 z 1984r. poz.174 z późn. zm./ oraz art.138 § 1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu administracji I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż według obowiązującego stanu prawnego uwzględniającego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 20 czerwca 2002r. niezbędną przesłanką żeby wymeldować osobę z pobytu stałego ,na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r., jest wyłącznie fakt opuszczenia miejsca pobytu. M. O. zameldował się na pobyt czasowy w P. 67A na okres od [...] do [...] w związku z wykonywaną pracą i budową domu. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że z miejscowości K. nie wyprowadził się na trwałe. Zajmuje tam jeden pokój mieszkalny i bywa w tym domu w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w Urzędzie Gminy W. M. O. stwierdził, że wymelduje się z pobytu stałego w K. gdy skończy budowę domu w P. i będzie mógł w nim zamieszkać na stałe. W związku z czym nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania M. O. . Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji. Na wymienioną decyzje skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła E. O. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż jej były mąż nie mieszka w K. . Zajmuje tylko jedno pomieszczenie w piwnicy w którym trzyma swoje rzeczy osobiste. Pomieszczenie to zamknął na klucz i nikogo tam nie wpuszcza. Przychodzi czasami do tego pomieszczenia i robi wówczas awantury. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga E. O. jest uzasadniona. Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz. U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz. U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz. U. nr 153 poz.1270/. Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga E. O. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz. U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nielegalność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. nr 32 z 1984r. poz.174 z późn. zm./. Zgodnie z treścią art.15 ust.2 wymienionej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, terenowy organ administracji państwowej wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art.9 ust.2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Z wymienionego przepisu wynika, iż do wymeldowania danej osoby konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek a mianowicie: utrata uprawnień do przebywania w lokalu oraz opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu. Organy administracji błędnie uznały, iż po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. w sprawie K 20/01 utrata uprawnień do przebywania w lokalu nie jest już przesłanką wymeldowania. W wyroku tym Trybunał uznał, iż przepis art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz. U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm./ jest niezgodny z art.52 ust.1 i art.83 w związku z art.2 Konstytucji. Przed uchyleniem przez Trybunał przepisu art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. ustawodawca przewidział dwa odrębne stany faktyczne a mianowicie zameldowanie i wymeldowanie i dla tych dwóch stanów faktycznych przewidziano inne warunki poprzedzające dokonanie tych czynności. Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące ustawodawca przewidywał konieczność przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu w którym ma nastąpić zameldowanie. W tym wypadku organ administracji nie badał sam faktu posiadania uprawnień osoby wnoszącej o zameldowanie pozostawiając kwestię oceny posiadania tych uprawnień zarządcy lub właścicielowi budynku. Natomiast przy wymeldowaniu sytuacja była inna. Organ administracji nie opierał się na potwierdzeniu utraty uprawnień lecz sam badał przesłankę utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Ustawodawca zatem zlecił w tym przypadku organom administracji dużo większą ingerencję w stosunki cywilno-prawne łączące strony niż w przypadku zameldowania. Ta dwoistość podejścia do udowodnienia kwestii uprawnień do przebywania w lokalu była celowa, bowiem konieczność badania utraty uprawnień przez organ administracji stanowiła pewnego rodzaju zabezpieczenie dla osób, które już zostały zameldowane, przed nagłym i bezpodstawnym ich wymeldowaniem. Skoro zatem na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego uchylony został art.9 ust. 2 cytowanej ustawy, w którym ustawodawca wymagał przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, to oznacza jedynie to , iż organy administracji nie będą żądały takiego potwierdzenia. Z wyroku Trybunału nie wynika natomiast, aby utracił obowiązującą moc w jakimkolwiek zakresie przepis art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. lub aby celem Trybunału było zrównanie wymogów czynności zameldowania i wymeldowania. Wyrok Trybunału dotyczył jedynie zameldowania i przesłanka utraty uprawnień do przebywania w lokalu, o której mowa w art.15 ust.2 wymienionej ustawy, winna być nadal badana w sprawach dotyczących wymeldowania. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż M. O. utracił uprawnienie do lokalu położonego w K. A. 1. Umową z dnia [...] dokonany został podział majątku wspólnego i całą zabudowaną nieruchomość przyznano E. O. , która darowała trójce swoich dzieci udziały w nieruchomości po 1/6 każdemu z nich. Skoro zatem M. O. przestał być współwłaścicielem spornego lokalu to tym samym utracił uprawnienie do przebywania w nim. W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie wyjaśniły w dostateczny sposób stanu faktycznego. Z akt administracyjnych wynika, iż M. O. latem 2001r. wyprowadził się z K. i od tego czasu zamieszkuje w miejscowości P. . W K. zajmuje on jedynie pomieszczenie w którym przechowuje swoje rzeczy. Organy administracji nie wyjaśniły okoliczności związanych z zajmowaniem tego pomieszczenia. Jak wynika z treści skargi oraz wyjaśnień skarżącej złożonych na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004r. jest to pomieszczenie w piwnicy, nieogrzewane i M. O. założył w nim zamek w drzwiach aby nikt nie mógł wejść do tego pomieszczenia. Należy zaznaczyć, iż były mąż skarżącej nie posiada uprawnień do przebywania w spornym lokalu zaś skarżąca nie wyrażała zgody na zajęcie tego pomieszczenia przez M. O. Oznacza to, iż były mąż skarżącej samowolnie zajął jedno pomieszczenie w lokalu do którego nie ma żadnego uprawnienia. Organy administracji nie wyjaśniły czy i ewentualnie jak często oraz w jakim celu przychodzi on do tego pomieszczenia, czy tam nocuje i ewentualnie jakie przedmioty tam przechowuje. Nie wyjaśniono także czy zajęcie tego pomieszczenia nastąpiło za zgodą właścicieli nieruchomości czy też wbrew ich woli. Wyjaśnienie tych wszystkich kwestii ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a w szczególności dla oceny spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu. Podkreślić należy, iż miejscem zamieszkania jest miejsce skoncentrowania spraw osobistych, rodzinnych i zawodowych a nie miejsce przechowywania rzeczy wbrew woli właściciela gdzie rzeczy te są przechowywane. Organ administracji na rozprawie w dniu [...] przesłuchał wprawdzie E. i M. O. lecz ich zeznania są lakoniczne co dowodzi, iż nie zostali oni dokładnie rozpytani na okoliczność zajmowania pomieszczenia przez byłego męża skarżącej w budynku E. O. . Organy administracji odmawiając wymeldowania M. O. z pobytu stałego nie pojęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ani też w sposób wyczerpujący nie zebrały ani nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Naruszyły tym przepisy art.7, 77 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] Z uwagi na to, iż zaskarżona decyzja nie posiada przymiotu wykonalności sąd odstąpił od orzekania o wstrzymaniu jej wykonania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny dokładnie wyjaśnić okoliczności zajmowania przez M. O. pomieszczenia w spornym lokalu. W szczególności należy wyjaśnić jakie jest to pomieszczenie, czy zostało ono zajęte przez M.O. za zgodą byłej żony i jego dzieci czy tez wbrew ich woli, jak często M. O. przychodzi do tego pomieszczenia, w jakim celu, czy tam nocuje i co w nim przechowuje. Dopiero po dokładnym wyjaśnieniu wymienionych okoliczności organy administracji winny dokonać wnikliwej oceny całego materiału dowodowego i ustalić czy spełniona została przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez M. O. . Swoje rozstrzygnięcie organy administracji winny uzasadnić w sposób odpowiadający wymogom określonym w art.107 § 3 kpa.