II SA/Łd 181/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wniesienia z uchybieniem terminu odwołania od decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną oddala skargę. a.bł. Postanowieniem z dnia [...],[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art.134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania pani M. N. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta Ł. decyzji Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych i Obsługi Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...], Nr [...], przyznającej M. N. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na P. K., w kwocie 250,00 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2014r. do 30 września 2015r., stwierdziło, że odwołanie od ww. decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolegium wyjaśniło, że ww. decyzja organu I instancji doręczona została M. N. w dniu 16 października 2014r., co potwierdzone zostało własnoręcznym podpisem strony na egzemplarzu decyzji, znajdującym się w aktach sprawy. Pismem z dnia 19 października 2016r. M. N. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o "przyjęcie podania w sprawie wydanych przez MOPS w Ł. decyzji", w tym decyzji z dnia [...], Nr [...], przyznającej M. N. na P. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną do ukończenia 18 roku życia, w kwocie 250,00 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2014r. do 30 września 2015r. Pismem z dnia 17 listopada 2016r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zwróciło się do M. N. o sprecyzowanie żądań poprzez udzielenie informacji, czy jej pismo z dnia 19 października 2016r. jest odwołaniem od ww. decyzji z dnia [...], Nr [...], czy jest wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie bądź wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Pismem z dnia 25 listopada 2016r., zatytułowanym "Odwołanie" M. N. wniosła o przeprowadzenie postępowania w sprawie ww. decyzji. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art.129 § 1 i § 2 k.p.a. i podkreślił, że zaskarżona decyzja, doręczona została stronie w dniu 16 października 2014r., co znajduje potwierdzenie w zgromadzonych w sprawie dokumentach. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego. Czternastodniowy termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 30 października 2014r., a zatem wniesienie odwołania w dniu 19 października 2016r. nastąpiło z przekroczeniem terminu przewidzianego na wniesienie odwołania. Kolegium wyjaśniło dalej, że zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W ocenie Kolegium, strona w odwołaniu nie wnosi o przywrócenie terminu, nie wskazuje również przyczyn, z powodu których termin nie został zachowany. W tym stanie rzeczy uznano, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego wniosła M. N.. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jej wniosku z dnia 15 września 2014r. Dłużnikiem alimentacyjnym jest S. K., który nie płaci na swojego syna P. A. K.. Skarżąca nie zawierała związku małżeńskiego ze S. K., nosi nazwisko męża A. N., z którym ma dwie córki, na które otrzymywała alimenty z funduszu alimentacyjnego. Małżeństwo z A. N. trwało od 1984r. do 1991r. i zakończyło się rozwodem z winy męża. Na syna P. K. sąd przyznał w 2000r. alimenty od jego ojca w wysokości 150,00 zł miesięcznie, podwyższone w 2003r. do kwoty 250,00 zł miesięcznie. Od listopada 2000r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ł. ściągał alimenty z poborów S. K., od czerwca 2001r. ZUS w Ł. zaczął wypłacać alimenty z funduszu alimentacyjnego. Na córki A. i S. N. skarżąca otrzymywała alimenty z funduszu alimentacyjnego z ZUS w Ż. od 1991r.; w 1999r. przeniesiono dokumentację z funduszu alimentacyjnego do ZUS w Ł.. Wówczas to dłużnikiem alimentacyjnym był A. N.. W czasie pobierania alimentów na córki, skarżąca miała konto w banku, na które ZUS z Ż. przelewał alimenty dotąd, dopóki nie przesłano dokumentów z funduszu alimentacyjnego do Ł.. Z tych względów skarżąca wniosła, aby "sprostować te dokumenty i zbadać sprawę, żeby jej nie obciążono cudzymi długami". Do skargi M. N. dołączyła kserokopie decyzji organu pierwszej instancji i zaskarżonego postanowienia Kolegium. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone postanowienie naruszało przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. W myśl art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2). Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że odwołanie stanowi środek prawny instancyjnej kontroli decyzji administracyjnych, która uruchamiana jest zasadniczo wyłącznie na wniosek strony postępowania, złożony w określonym terminie. Prawo strony do wniesienia środka zaskarżenia jest powiązane z wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą sprawa administracyjna załatwiona decyzją administracyjną może być po wniesieniu odwołania ponownie rozpatrzona i rozstrzygnięta przez organ II instancji. Wynika z tego, że źródłem kompetencji organu wyższego stopnia (organu odwoławczego) do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej może był akt woli strony postępowania, urzeczywistniony złożonym przez nią odwołaniem (wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy). W doktrynie i orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości. Nie ma ono charakteru inkwizycyjnego, a zatem może ono zostać wszczęte wyłącznie na skutek odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie) wniesionego przez podmiot legitymowany (stronę), nigdy zaś z urzędu. To dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania, powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX, Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 741; zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 1984 r., sygn. akt II SA 2048/83, ONSA1984/ 1/ 51). Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.) czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z odwołaniem strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności wniosek ten rozpoznać, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia, bądź to wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też, także w drodze postanowienia, przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli natomiast wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy jeszcze wskazać, iż w myśl art. 58 § 2 i 3 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu natomiast przywrócenie terminu do złożenia wskazanej wyżej prośby jest niedopuszczalne. Podkreślenia wymaga nadto, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, takiego, które korzysta z ochrony trwałości - por. szerzej np. B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2006 r., s. 598; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r., s. 210 i nast.; por. też np. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1823/98; uchwałę NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1006/96). W orzecznictwie przyjmuje się wszakże, iż o uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy termin rozpoczął swój bieg na skutek prawidłowego doręczenia pisma adresatowi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1998r., sygn.akt I SA 1495/97, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 45704, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2007r., sygn.akt I SA/Wa 18/07, Lex nr 325307). W rozpoznawanej sprawie doręczenie decyzji organu I instancji z dnia [...] nastąpiło do rąk własnych skarżącej w dniu 16 października 2014r. Od tej daty rozpoczął zatem bieg termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismo, uznane ostatecznie, zgodnie z oświadczeniem skarżącej, za odwołanie wniesione zostało w dniu 21 października 2016r., zatem pond dwa lata po doręczeniu decyzji organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że podniesione okoliczności nie mają znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Zarówno bowiem problemy spadkowe i rodzinne skarżącej, jak również noszone przezeń nazwisko, nie wpływają tak na skuteczność doręczenia decyzji z dnia [...] jak i datę wniesienia odwołania. Na marginesie już tylko wskazać należy, że decyzja organu I instancji z dnia [...] w całości uwzględniała żądanie skarżącej, rozstrzygając o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na cały okres świadczeniowy. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. JK