II SA/Łd 1814/02
WyrokWSA w Łodzi2004-10-27
Skład orzekający: Anna Stępień, Anna Łuczaj, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy dotyczącej nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, w szczególności datę jego wybudowania i cel, w jakim został wzniesiony, co miało wpływ na zastosowanie przepisów Prawa budowlanego i planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy administracji nie ustaliły w sposób należyty kluczowych okoliczności faktycznych, takich jak data wybudowania obiektu budowlanego i cel jego wzniesienia. Brak tych ustaleń uniemożliwił prawidłową ocenę zgodności decyzji z prawem, w szczególności w kontekście przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. i planu zagospodarowania przestrzennego, które dopuszczały możliwość legalizacji obiektu w pewnych sytuacjach. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektu budowlanego (pomieszczenia zadaszonego) wzniesionego na nieruchomości skarżących. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, uznając obiekt za samowolnie wybudowany i naruszający linię zabudowy oraz przeznaczony na działalność gospodarczą. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez organ II instancji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji ponownie nakazał rozbiórkę, ustalając, że obiekt powstał pod koniec lat osiemdziesiątych. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący kwestionowali ustalenia dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej i twierdzili, że obiekt powstał wcześniej i służył jako skład materiałów budowlanych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Zasądzono solidarnie na rzecz skarżących zwrot wpisu sądowego. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie : Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. J. i Z. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...] znak [...] 2. zasądza solidarnie na rzecz J. J. i Z. J. od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
jeII S.A./Łd 1814/02
U Z A S A D N I E N I E
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją nr [...] znak: [...] z dnia [..] nakazał J. i Z. małżonkom J. na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku prawo budowlane rozbiórkę wykonanego samowolnie pomieszczenia. W dniu 4 kwietnia 2002 roku w toku dokonanej kontroli nieruchomości położonej w P. przy ulicy A. 6 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w granicy wschodniej i północnej działki zamiast ogrodzenia na słupkach metalowych, na które inwestor uzyskał pozwolenie, wykonano mury o wysokości 1,85 m przykrywając je stropodachem drewnianym o spadku na stronę północną. Konstrukcję drewnianą dodatkowo podparto wiązarami i słupami stalowymi, a konstrukcję stropodachu dodatkowo wzmocniono elementami wsporczymi, wykonanymi z kształtowników stalowych. Ścianę wschodnią stanowi konstrukcja drewniana z wmontowanymi drewnianymi naświetlami. Tym sposobem uzyskano dodatkowe pomieszczenie o wym. 4,0 x 4,0 m, które wykorzystywane jest wraz z częścią piwnic przylegającą do tego pomieszczenia budynku gospodarczego na działalność produkcyjną polegającą na wykonaniu wyrobów akwarystycznych związanych z obróbką mechaniczną kamienia piaskowego i drewna. Ustalono ponadto, ze właściciel tej nieruchomości prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną w lutym 2002 roku w Urzędzie Miejskim w P. pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "A". W trakcie kontroli nieruchomości nie okazano kontrolującym wymaganego prawem pozwolenia na budowę, jak również nie okazano zgody na zmianę sposobu użytkowania nieruchomości i znajdujących się na niej obiektów dla potrzeb prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto ustalono, że tak wykonany obiekt narusza linię zabudowy ulicy A, która zgodnie z planem zagospodarowania osiedla domków jednorodzinnych "A" określona została na odległość 5,0 m od istniejącej linii ogrodzenia północnego nieruchomości.
Od decyzji nr [...] znak: [...] z dnia [...] wnieśli odwołanie Państwo J. i Z. J. zarzucając, iż ustalenia dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej na nieruchomości nie są niczym poparte, obiekt powstał wcześniej niż zarejestrowano działalność gospodarczą, budowa domu na nieruchomości nie została ukończona, zaś wykonane zadaszenie jest na okres i dla potrzeb trwającej budowy służąc jako skład materiałów budowlanych.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż organ stopnia podstawowego nie ustalił daty realizacji obiektu, którego rozbiórkę nakazano.
W ponownym postępowaniu administracyjnym na podstawie oświadczenia Pana Z. J. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. ustalił, że kwestionowane zadaszenie / pomieszczenie / zostało wybudowane pod koniec lat osiemdziesiątych, a w połowie lat dziewięćdziesiątych zmieniono pokrycie dachu na papę. W konsekwencji powyższych ustaleń decyzja nr [...] znak: [...] z dnia [..] na podstawie art. 37 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nakazał Państwu J. i Z. J. rozbiórkę wykonanego samowolnie pomieszczenia. Wykonany obiekt narusza też linię zabudowy ul. A., która zgodnie z planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego osiedla budynków jednorodzinnych "A" zatwierdzonym Zarządzeniem Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] / Dz. Urzędowy Województwa [...] nr 2 poz. 9 i zm. Zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia 14 kwietnia 1980 roku – Dz. Urzędowy WRN nr 5 poz. 21 opublikowany w wykazie aktów prawnych prawa miejscowego / Dz.Urz. Województwa [...] nr 4 poz. 51 z 1991 roku / "określona została na odległość 5,0 m od istniejącej linii ogrodzenia północnego nieruchomości" . Ponadto według organu I instancji inwestor naruszył również art. 28 ust.1 obowiązującej wówczas ustawy Prawo budowlane, który stanowił, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, jak również § 44 ust. 1.pk. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego z dnia 20 lutego 1975 roku / Dz. Ustaw nr 8 , poz. 48 z póź zm./, z którego wynika, iż pozwolenia na budowę wymaga wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków. Według organu na nieruchomości zamiast ogrodzenia wykonano pomieszczenie o wym. 4,0 m x 4,0 m wykorzystywane na prowadzenie działalności gospodarczej, związanej z produkcją wyrobów akwarystycznych. Zarzuty podnoszone w odwołaniu według organu nie zasługiwały na uwzględnienie gdyż z przepisów wynika, że omawianego obiektu nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, gdyż jego lokalizacja narusza ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego. Nie może być również wzięta pod uwagę prośba skarżącego o pozostawienie tego obiektu do czasu zakończenia budowy, gdyż z przedłożonych dokumentów nie wynika, ażeby omawiany obiekt został wykonany do celów budowy.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Pan Z. J. wnosząc o jej uchylenie, w uzasadnieniu odwołujący się powtórzył i podtrzymał argumentację przedstawioną w pierwotnym odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając argumentację przedstawioną przez organ I instancji. W ocenie organu II instancji zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane I Dz. Ustaw nr 38 poz. 229 z póź. zm./ obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie albo wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część : 1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę , lub 2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ odwoławczy wskazał również na pozostałe naruszone przepisy prawa powołane przez organ I instancji jako podstawę rozstrzygnięcia.
Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi J. i Z. małżonkowie J. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi małżonkowie J. powołali się na dotychczas przedstawioną argumentację prezentowaną w swoich odwołaniach od poprzednich decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację przedstawioną w sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z uwagi natomiast na treść art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Skarga jest zasadna. Organy administracji nie ustaliły daty wybudowania ogrodzenia z muru a następnie jego zadaszenia. Poprzestano jedynie na oświadczeniu skarżącego, że konstrukcja powstała pod koniec lat osiemdziesiątych, bez prowadzenia dalszego postępowania w tym zakresie. Ma to o tyle istotne znaczenie, że przy precyzyjnych ustaleniach można z całą pewnością powiedzieć, iż w dacie wybudowania obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego określonej treści. To natomiast ma istotne znaczenie z uwagi na przepis art.37 Prawa budowlanego z 1974 roku, który przewidywał możliwość legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego nawet bez wymaganego zezwolenia, o ile budowla nie była sprzeczna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji możliwa była legalizacja obiektu.
Dość dowolne i nie wykazane materiałem dowodowym są twierdzenia odnoszące się do zakończenia przez skarżących budowy na nieruchomości położonej przy ulicy A. 6 w P., i że zadaszenie powstało dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej Z. J.
Małżonkowie J. nie zamieszkują na tej nieruchomości. Organ nie ustalił, czy nastąpił odbiór wybudowanego budynku czy też nie, nie sprawdzono również czy skarżący uzyskali pozwolenie na jego użytkowanie. Wobec braku wyjaśnienia tych okoliczności jedynym dowodem w tym zakresie są oświadczenia i twierdzenia skarżących, że na nieruchomości jest obiekt budowlany w trakcie radiacji, a wybudowane zadaszenie służy jako obiekt tymczasowy, składowisko dla materiałów budowlanych.
Trudno też przyjąć za prawdzie twierdzenia, że obiekt wybudowano na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego, skoro jego wybudowanie ustalono na lata osiemdziesiąte, a działalność gospodarczą Z. J. rozpoczął na początku 2002 roku.
Brak powyższych ustaleń czyni niemożliwym dokonanie kontroli wydanych decyzji administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem.
Nie wyjaśnienie przez organ okoliczności podniesionych wyżej i nie rozważenie całokształtu materiału dowodowego stanowi naruszenie zasad postępowania wyrażonych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które z całą pewnością miało istotny wpływ na wynik.
Poczynione wyżej rozważania na gruncie przedstawionego stanu faktycznego uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art.135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku na podstawie przepisu art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania między stronami orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze i na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło