II SA/Łd 184/17

Dnia 16 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 roku sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wniesienia z uchybieniem terminu odwołania od decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze oddala skargę. LS Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania M. N. od decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] przyznającej M. N. świadczenie wychowawcze na P. K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.), stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych nadesłanych przez organ, decyzją z [...] organ I instancji uwzględnił wniosek M. N. i na podstawie m.in. art. 2, art. 4, art. 5, art. 13, art. 27 ust. 3, art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz., 195) oraz art. 104, art. 107 § 1 k.p.a. przyznał M. N. świadczenie wychowawcze na syna na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. Powyższą decyzję strona odebrała osobiście w dniu 27 czerwca 2016 r., poświadczając jej odbiór podpisem na decyzji. W dniu 19 października 2016 r. M. N. nadała na poczcie pismo, w którym sformułowała zarzuty i wnioski do kilku decyzji wydanych w 2016 roku w sprawie m.in. zasiłków rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego a także świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania swych żądań i wniosków, w piśmie z dnia 25 listopada 2016 r. strona powtórzyła swoją obszerną argumentację, ponownie odnosząc się do decyzji wydanych przez organy I instancji w różnych wyżej wymienionych przedmiotach. W świetle tak ukształtowanego stanu faktycznego sprawy, przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło, iż odwołanie M. N. od decyzji organu I instancji z dnia [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego zostało złożone z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu, przytaczając brzmienie art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, iż skoro zaskarżona decyzja organu I instancji została przez stronę odebrana osobiście w dniu 27 czerwca 2016 r. to czternastodniowy termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 11 lipca 2016 r. Tym samym odwołanie strony wniesione w dniu 19 października 2016 r. jest niewątpliwie złożone z uchybieniem terminu. Ustalenie w powyższym zakresie, w świetle art.134 k.p.a. obligowało organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie organ wskazując na art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zauważył, iż strona nie występowała o przywrócenie uchybionego terminu, nie wskazała również przyczyn uchybienia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. N. opisała swoją trudną sytuację rodzinną. Skarżąca załączyła kopie decyzji organu I instancji z dnia [...], zaskarżonego postanowienia i zażalenia z dnia 21 grudnia 2015 r. adresowanego do Sądu Rejonowego w Ł.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. prawidłowo stwierdziło, że skarżąca uchybiła terminowi na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji, w następstwie czego wydało zaskarżone postanowienie z dnia [...] Zdaniem sądu, ustalony w sprawie stan faktyczny, w świetle obowiązujących przepisów prawa, nie tylko uprawniał, lecz wręcz obligował organ odwoławczy do podjęcia zaskarżonego postanowienia. Tytułem wstępu przypomnieć trzeba, iż wyłącznym trybem weryfikacji nieostatecznej decyzji w ramach regulacji zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego jest postępowanie odwoławcze, które oparte jest w pełni na zasadzie skargowości. Może ono być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej - wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, przy czym przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono decyzję (art. 57 § 1 k.p.a.). Wydanie zatem decyzji przez organ i wysłanie na adres wskazany przez stronę winno doprowadzić do jej doręczenia, przy czym doręczenie w swych skutkach oznacza rozpoczęcie biegu terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. do złożenia odwołania. Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia co do zasady pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia (czy to w trybie art. 39 - 40 k.p.a., art. 42 k.p.a., czy też art. 43 k.p.a., bądź art. 44 k.p.a.) i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. Z przywołanych regulacji wywieść trzeba, iż źródłem kompetencji organu wyższego stopnia (organu odwoławczego) do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej jest wyłącznie akt woli strony postępowania, urzeczywistniony złożonym przez nią odwołaniem (wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy). Z kolei art. 134 k.p.a. wskazuje obowiązki organu II instancji prowadzącego ten etap (odwoławczy) postępowania administracyjnego. Postępowanie odwoławcze składa się bowiem z trzech faz: wstępnej, postępowania wyjaśniającego i wydania decyzji (lub odpowiednio postanowienia). Jak wynika z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy w pierwszej fazie postępowania zobowiązany jest do ustalenia, czy odwołanie jest dopuszczalne, a zatem, czy w ogóle dotyczy aktu zaskarżalnego tego rodzaju środkiem odwoławczym, czy pochodzi od strony postępowania i czy zostało wniesione z zachowaniem terminu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn.akt II SA/Po 900/16 – dostępny, jak i pozostałe przywoływane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy, podkreślić należy, iż stwierdzenie przez organ odwoławczy, w ramach etapu wstępnego, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a., obliguje organ II instancji do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 134 k.p.a. Podkreślić należy, iż termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, iż wniesienie odwołania po jego upływie jest bezskuteczne, a organ odwoławczy obowiązany jest stwierdzić uchybienie omawianego terminu. W świetle powyższych uwag i po analizie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie ma wątpliwości, co do prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Nie budzi wątpliwości sądu ustalenie, iż decyzję Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] strona skarżąca odebrała osobiście w dniu 27 czerwca 2016 r. Decyzja zawiera prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie składania środka odwoławczego. Fakt ten nie jest kwestionowany przez stronę, nadto znajduje potwierdzenie w podpisie skarżącej złożonym na oryginale decyzji organu I instancji. A skoro tak, racje ma organ odwoławczy wskazując, iż czternastodniowy termin na wniesienie odwołania upływał z dniem 11 lipca 2016 r. Tymczasem odwołanie strona złożyła w dniu 19 października 2016 r., co potwierdza stempel operatora pocztowego. w ramach wstępnej analizy dopuszczalności odwołania i powstałych wątpliwości co do charakteru pisma złożonego w dniu 19 października 2016 r. organ odwoławczy wezwał stronę do sprecyzowania żądań i wniosków przedmiotowego pisma. Co więcej w piśmie tym organ odwoławczy opisał stronie tryby administracyjne, w ramach których może kwestionować decyzję organu I instancji i wyjaśnił, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest dla strony korzystne. Jednakże wobec odpowiedzi strony, w piśmie z dnia 25 listopada 2016 r., z którego zasadnie wywiódł organ odwoławczy intencje strony skarżącej, zasadne było analizowanie omawianego pisma z dnia 19 października 2016 r. w kontekście postępowania odwoławczego zainicjowanego właśnie odwołaniem z dnia 19 października 2016 r. Co jednak istotne dla oceny zaskarżonego postanowienia to ustalenie organu odwoławczego, iż bezsprzecznie strona składając odwołanie w dniu 19 października 2016 r. uchybiła czternastodniowemu terminowi określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. Termin ten, jak już wskazano wcześniej, upłynął bezskutecznie z dniem 11 lipca 2016 r. Reasumując ustalenie, iż skarżąca uchybiała terminowi na wniesienie odwołania obligowało organ odwoławczy do rozstrzygnięcia na podstawie art. 134 k.p.a. Tym bardziej, iż jak słusznie zauważyło Kolegium, strona nie występowała o przywrócenie uchybionego terminu stosownie zaś do art. 58 k.p.a. Podkreślić należy, że w treści wskazanego przepisu ustawodawca zastrzegł, iż o przywróceniu uchybionego terminu organ może rozstrzygać wyłącznie na wniosek strony. W niniejszej sprawie taki wniosek nie został sformułowany, zarówno w samym odwołaniu, w piśmie precyzującym odwołanie, ani jako odrębne pismo. Judykatura i doktryna są zgodne co do stanowiska, iż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, takiego, które korzysta z ochrony trwałości. Upływ terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania (por. szerzej np. B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2006 r., s. 598; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r., s. 210 i nast.; por. też np. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1823/98; uchwałę NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1006/96). Mając na uwadze zarzuty skargi wskazać należy, że podniesione okoliczności nie mają znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Problemy rodzinne i spadkowe skarżącej, jak również noszone przezeń nazwisko, nie wpływają tak na skuteczność doręczenia decyzji z dnia [...], jak i datę wniesienia odwołania. Na marginesie znaczyć należy, iż decyzją z dnia [...] organ I instancji uwzględnił wniosek skarżącej i przyznał stronie świadczenie wychowawcze na syna P. K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., skargę należało oddalić. JK