II SA/Łd 1842/03

Dnia 22 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant ref. staż. Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi H. G., A. G., G. G., Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz H. G., A. G., G. G. i Z. G. solidarnie kwotę 310 (trzysta dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...], Nr [...] Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] Nr [...] ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla "A" SA dla inwestycji o nazwie - budowa hal wystawienniczych do sprzedaży hurtowej i detalicznej, miejsca parkingowe wraz z niezbędną infrastrukturą na gruncie położonym w R ul. A - B (działki nr: 253/1,2; 254/1,2,3,4; 255/1,2,3,4; 256/1,2,3,4; 257/1,2,3; 2143/1,2,3,4; 259/2; 258/2,3,4,26,27,28; 258/29,30;258/31,32; 258/21; 258/20; 258/19; 258/18; 258/6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,5,16,17; 262; 248; 245/1; 245/2; 246/2; 247/1; 247/2; 258/1). W uzasadnieniu organ podał, iż zamierzona inwestycja nie narusza ustaleń obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W dniu 6 marca 2003 r. H. i A. G., G. i Z. G., M. G., S. C., M. C.-B., R. B. oraz M. D. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla CH "B" SA wydanej przez Wójta Gminy R. w dniu [...] oraz decyzji wydanej dla ŁKS "A" SA w dniu[...]. W motywach podali, iż decyzje wydane dla dwóch inwestorów obejmują w większości ten sam teren, a sposób jego zagospodarowania nie jest określony zgodnie ze wskazaniami przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym i rozporządzenia wykonawczego Ministra Infrastruktury z dnia 13 grudnia 2001 r. Decyzje te rażąco naruszają przepisy prawa, gdyż powinny być wydane dopiero po uzgodnieniu z organem ochrony środowiska oraz powiatowym nadzorem sanitarnym. Inwestycja, która ma powstać na tym terenie nie jest określona w sposób zrozumiały, a organ nie przeprowadził postępowania administracyjnego i wyjaśniającego dla sprecyzowania zamiaru inwestycyjnego. Wnioskodawcy obawiają się, że naruszenia prawa miały na celu ukrycie prawdziwego zakresu i charakteru inwestycji. Ponadto wnioskodawcy nie uczestniczyli w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a przysługuje im przymiot strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr[...],[..]odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] i [...] W uzasadnieniu organ wywiódł, iż wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ przyjął, iż właściciel nieruchomości (użytkownik wieczysty) jest stroną wszelkich postępowań dotyczących jego nieruchomości, w tym również postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości sąsiednich mogą być stroną takiego postępowania, ale tylko gdy wymaga tego indywidualny charakter oraz rodzaj planowanej inwestycji. Skoro więc właściciele sąsiednich nieruchomości mogą występować w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w charakterze strony, trudno przyjąć, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że taki przymiot przysługuje właścicielom nieruchomości oddzielonych od terenu przewidzianego pod inwestycję innymi gruntami, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik H. i A. G., G. i Z. G. wniósł o zmianę decyzji z dnia [...] i orzeczenie zgodnie z wnioskiem lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Pełnomocnik podał, iż organ dopuścił się uchybień proceduralnych, jak i materialno - prawnych. Jako uchybienie formalne wywiódł, iż organ naruszył unormowanie art. 104 kpa, gdyż jedną decyzją rozstrzygnął dwa wnioski. Ponadto, argument Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że na skutek zmian geodezyjnych doszło do wydzielenia nowych działek w ten sposób, iż wnioskodawcy nie są już właścicielami nieruchomości sąsiadującej z działką, której dotyczyła planowana inwestycja, nie ma znaczenia. A ponieważ osoby uzyskały przymiot strony przed nastąpieniem zmian geodezyjnych, zachowują go nadal. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...]. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie jest oczywiste, iż żaden z wnioskodawców nie legitymuje się interesem prawnym warunkującym skuteczne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, żaden z nich bowiem nie był, ani nie jest właścicielem działki sąsiadującej z terenem inwestycji. Wobec czego oczywisty jest po stronie wnioskodawców brak legitymacji do wszczęcia postępowania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik H. G., A. G., G. G. i Z. G. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie unormowania art. 28 i 104 kpa. Pełnomocnik strony skarżącej w uzasadnieniu skargi przytoczył argumenty tożsame z powołanymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzupełniając swoją argumentację wskazał jedynie, iż w ramach decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji udzielono również pozwolenia na budowę linii energetycznej, w odległości 1 m od granicy działki nr 260 oraz w odległości 5 m od budynku handlowego znajdującego się na działce skarżących. Linia energetyczna została wybudowana w odległości 1 m od drogi pożarowej, co może powodować powstanie zagrożenia dla zdrowia i życia osób uczestniczących w ewentualnej akcji ratunkowej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu kontestowanego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu dotychczasowych przepisów o kosztach sądowych. Stosownie do postanowień art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych). Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Po myśli unormowania art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis art. 156 § 1 kpa wyczerpująco wylicza wady, które stanowią podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Odmowa wszczęcia postępowania następuje w formie decyzji (art. 157 § 3 kpa). Podjęcie rozstrzygnięcia w tym trybie może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie, albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Organ może wykazać brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 kpa dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a więc w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej po rozpatrzeniu sprawy. W przedmiotowej sprawie organ podejmując rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy R. o warunkach zabudowy i zagospodarowania uznał, iż wnioskodawcy nie legitymują się przymiotem strony, o którym mowa w art. 28 kpa. W ocenie Sądu decyzja ta została podjęta bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż realizacja przedmiotowej inwestycji pozostaje bez wpływu na sytuację prawną wnioskodawców, ponieważ nie są oni bezpośrednimi sąsiadami inwestora, a tym samym nie mogą skutecznie składać wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja Wójta Gminy R. z dnia [...] ustalająca na wniosek Centrum Handlowego "B" S.A. w R. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji w postaci budowy hal wystawienniczych do sprzedaży hurtowej i detalicznej, miejsca parkingowe na gruncie położonym w R. ul. A - B. W uzasadnieniu tego orzeczenia zawarto również warunek dotyczący spełnienia wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich zgodnie z unormowaniem art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.). Informacja znajdująca się w aktach administracyjnych, przedstawiona przez inwestora w piśmie z dnia 10 maja 2002 r. o planowanym przedsięwzięciu, wskazuje na to, że zamierzano wybudowanie czterech hal o konstrukcji stalowej obłożonych płytami warstwowymi. Przepis art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji, zapewnia ochronę interesów właścicieli działek sąsiednich, ale może także stanowić podstawę do ochrony uzasadnionych interesów właścicieli działek położonych dalej. Zobowiązuje to organ do badania tego interesu w każdym indywidualnym przypadku. Zależy on bowiem od stopnia uciążliwości oraz zasięgu oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie, niegraniczące z daną inwestycją (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2001 r., IV SA 594/99, LEX nr 54166). W ocenie składu orzekającego rozmiar i rodzaj przedmiotowej inwestycji stwarzał konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia ewentualnej uciążliwości planowanej inwestycji na działki skarżących, mimo iż na skutek podziału nieruchomości skarżący nie są już bezpośrednimi sąsiadami inwestora. Bez poczynienia odpowiednich ustaleń w tym przedmiocie, które organ ograniczył jedynie do zażądania wypisu z ewidencji gruntów, brak było – w ocenie Sądu – podstaw do podjęcia decyzji odmawiającej przyznania skarżącym przymiotu strony, czyli wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu (por. dodatkowo: wyrok NSA z dnia 10 marca 1999 r., IV SA 2190/98, LEX nr 47247; wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r., I SA 2128/02, Monitor Prawniczy 2003/4/147; wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r., IV SA 2152/97, LEX nr 47902). Reasumując, Sąd spostrzegł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. orzekając w sprawie naruszyło zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż podjęło zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów art. 7, 28, 77 § 1 i 157 § 3 kpa. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił kontestowane rozstrzygnięcie. Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji, gdyż orzeka ona o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia, w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za bezprzedmiotowe. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) przy zastosowaniu art. 97 § 2 w/w przepisów wprowadzających.