II SA/Łd 1844/03

Dnia 3 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie: Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) oddala skargę; 2) nakazuje wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz ustanowionego z urzędu radcy prawnego A. D. kwotę 240,- zł (dwieście czterdzieści) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. IISA/Łd 1844/03 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] podjętą na podstawie art. 2 ust. 4, art. 3 pkt 2-11, art. 4 ust. 1 oraz art. 32 w zw. z art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( Dz.U. nr 64 z 1998r., poz. 414 ze zm.) wydaną z upoważnienia Rady Miejskiej w Ł. przez Kierownika Oddziału Obsługi Świadczeń Filii Ł. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznano W. G. zasiłek celowy od października do listopada 2003r. w wysokości 50 zł z przeznaczeniem na dożywianie. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że pomoc przyznano ze względu na bezrobocie i brak dochodu strony, natomiast wysokość pomocy uwarunkowana jest aktualnymi, ograniczonymi możliwościami finansowymi organu. W odwołaniu od decyzji W. G., dziękując za przyznany zasiłek celowy z przeznaczeniem na dożywianie, zarzucił, iż organ nie zajął stanowiska wobec jego trudnej sytuacji finansowej w zakresie zadłużenia w opłacaniu czynszu, energii elektrycznej, gazu, telefonu i braku środków na bieżące koszty utrzymania. Podniósł, że jest osobą o wysokich kwalifikacjach i doświadczeniu zawodowym, a jego trudności finansowe spowodowane są złą sytuacją gospodarczą kraju, a nie wynikiem niedbalstwa z jego strony czy niezaradności życiowej. Wnioskował o ponowne i dokładne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 ust. 4 i art. 32 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że z wywiadu środowiskowego i zebranych dokumentów wynika, iż skarżący ma 56 lat, jest rozwiedziony, mieszka sam w mieszkaniu spółdzielczym lokatorskim, którego głównym lokatorem jest nieżyjąca matka. Jest bezrobotny, zarejestrowany w PUP, a od września 2003r. bez prawa do zasiłku. Od półtora roku nie jest opłacany czynsz, energia elektryczna jest odłączona. Skarżący ma 27-letniego syna, z którym nie utrzymuje kontaktów, gdyż są skłóceni. Kolegium, nie kwestionując trudnej sytuacji skarżącego, uznało, iż brak jest podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. Powołano się na treść artykułów 1, 2 i 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz na utrwalone orzecznictwo NSA istniejące na tle wskazanych przepisów. Zwrócono ponadto uwagę, że wydana decyzja podjęta została w granicach uznania administracyjnego, przy czym głównie spowodowana była niedostatecznymi środkami finansowymi będącymi w dyspozycji MOPS. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono wysokość zadań zleconych gminie i ilość przyznanych środków na ich realizację. Z przedłożonego przez organ I instancji planu wynika, że brak jest dostatecznej ilości środków na realizację zadań w zakresie wypłaty świadczeń obligatoryjnych ( zasiłki stałe, stałe wyrównawcze, renty socjalne ), co powoduje znaczne ograniczenie świadczeń fakultatywnych, do których zalicza się zasiłki celowe i okresowe. Kolegium zwróciło ponadto uwagę na konieczność współudziału strony w rozwiązywaniu trudnej sytuacji, np. poprzez poszukiwanie pracy czy odbywanie przyuczenia do zawodu. Z tych względów orzeczono, jak w sentencji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. G. zarzucił, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest niezgodna z prawem i narusza przepisy Konstytucji RP - art. 65 ust. 5 oraz art. 67 ust. 2. Podniósł ponadto, iż organ nieprawidłowo zinterpretował niektóre informacje z wywiadu środowiskowego, gdyż mieszkanie, które zajmuje, jest mieszkaniem w prywatnej kamienicy, a nie mieszkaniem spółdzielczym oraz, że z faktu nie utrzymywania kontaktów z synem nie można wysnuwać twierdzenia, iż są oni skłóceni. W konkluzji skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania mu stosownej pomocy oraz zobowiązania Powiatowego Urzędu Pracy w zakresie znalezienia zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób, o którym mowa we wskazanym przepisie, dlatego też skarga została oddalona. Sąd bada bowiem zaskarżoną decyzję, jak to wyżej podniesiono, jedynie z punktu widzenia jej legalności, tj, zgodności z obowiązującymi przepisami. Podstawą materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz.U. nr 64 z 1998r., poz. 414 ze zm. ), w tym art. 32. Decyzja wydana na jego podstawie ma charakter fakultatywny, co oznacza, że nawet przy spełnieniu ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego, organ nie jest bezwzględnie zobowiązany do uwzględnienia wniosku. Świadczy o tym treść przepisu, zgodnie z którym - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga jednak to, iż organ ma obowiązek w sposób wnikliwy wyjaśnić sytuację rodzinną, materialną i życiową osoby ( rodziny ) starającej się o przyznanie pomocy, a jednocześnie wziąć pod uwagę potrzeby innych osób i rodzin występujących o pomoc. Istotną kwestią, na którą zwracają uwagę organy w przedmiotowej sprawie, jest ponadto niedostateczna wysokość posiadanych środków finansowych. Ograniczona ilość tych środków, która jest okolicznością powszechnie znaną, stanowiła przyczynę przyznania skarżącemu pomocy w kwocie niższej od oczekiwanej i jedynie z przeznaczeniem na dożywianie, a nie np. na opłatę zaległości czynszowych czy z tytułu należności za pobór energii elektrycznej. Jednakże ocena przedstawionych przez wnioskodawców ich potrzeb, rodzaj i rozmiar świadczenia pozostawione zostały - w myśl ustawy - uznaniu organu pomocy społecznej. Uznanie to może być tylko wtedy zakwestionowane przez sąd administracyjny, jeżeli nosi cechy dowolności, narusza przepisy procedury administracyjnej, np. poprzez pobieżne wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, czy nie rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego. Akta przedmiotowej sprawy i uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazują na to, jakimi przesłankami kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie. Okoliczności podnoszone w uzasadnieniu - brak dostatecznej ilości środków finansowych w stosunku do rosnącej liczby osób oczekujących pomocy ( art. 2 ust. 4 ustawy ) powodują, że Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że organ miał prawo przyjąć, iż strona winna uczestniczyć w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji ( art. 1 ust. 3 ustawy ). Z akt sprawy - wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący ur. w 1947r. ma wyższe wykształcenie, jest z zawodu inżynierem budownictwa, posiada prawo jazdy i znajomość obsługi komputera, a co do sytuacji zdrowotnej zgłosił jedynie podwyższony poziom cukru. Nie przesądza to faktu, iż w dobie istniejącego bezrobocia skarżący może mieć trudności w znalezieniu zatrudnienia, jednakże szanse na podjęcie pracy ma zapewne większe niż osoby bez wykształcenia, czy w bardziej zaawansowanym wieku. Bez znaczenia dla wyniku sprawy są natomiast okoliczności dotyczące przyczyn braku kontaktów skarżącego z synem, czy charakteru zajmowanego przez niego mieszkania ( spółdzielcze czy w prywatnej kamienicy ). Należy jedynie zwrócić uwagę, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło te ustalenia w oparciu o załączony do akt wywiad środowiskowy, który skarżący podpisał bez zastrzeżeń w dniu sporządzenia wywiadu, tj. w dniu 29 września 2003r. Sąd nie podziela również zgłoszonego przez skarżącego zarzutu naruszenia przez organ przepisów Konstytucji RP. Należy przy tym podkreślić, iż zarzut naruszenia art. 65 ust. 5 wykracza poza przedmiot sprawy, podobnie jak i zgłoszony przez W. G. wniosek w skardze o zobowiązanie Powiatowego Urzędu Pracy do znalezienia skarżącemu zatrudnienia. Jeżeli natomiast chodzi o art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, to należy podkreślić, iż z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 listopada 2001r. sygn. SK 15/01 ( publik. w OTK 2001/8/252 ) wynika między innymi, że zasiłki z pomocy społecznej nie są jedyną formą wspierania osób znajdujących się w trudnych warunkach. Trybunał stwierdził, iż nie można żądać wypłaty zasiłku okresowego z pomocy społecznej nawet wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki do jego przyznania. Nie są to bowiem świadczenia obligatoryjne, lecz wypłacane w zależności od finansowych możliwości ośrodka pomocy społecznej. Wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się expressis verbis do zasiłku okresowego, jednakże jego treść wskazuje na to, że można go również odnieść do innych świadczeń o charakterze fakultatywnym, jakim są między innymi zasiłki celowe. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego też skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ). Rozstrzygnięcie wydane w punkcie 2-im sentencji wyroku Sąd oparł na podstawie § 19 i 20 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ).