II SA/Łd 1869/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie NSA Janusz Nowacki, WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2004 r. przy udziale ---- sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej M. Ż. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. 3 II SA/Łd 1869/02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania M. Ż. dodatku mieszkaniowego. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. z 2001 r Nr 71 poz. 734) oraz art. 104 k.p.a. Rozpoznając wniosek organ przyjął, że rodzina M. Ż. składa się z trzech osób. Jak wynika załączonych akt administracyjnych M. Ż. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu 29 lipca 2002 r. We wniosku wpisano, że gospodarstwo domowe obejmuje trzy osoby, a jednocześnie składająca wniosek podała, że na pobyt stały w mieszkaniu zameldowane są cztery osoby i w deklaracji i wysokości dochodów członków gospodarstwa domowego podała 4 osoby : męża, syna Ł. i córkę M . M. Ż. złożyła w dniu 9 września 2002 roku odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. W odwołaniu tym wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu odwołania wyjaśniła , do 31 grudnia 2001 r. otrzymywała dodatek mieszkaniowy. Podała, że w lokalu o powierzchni 65,44m2 mieszka wraz z mężem, synem oraz córką. Syn Ł., został aresztowany w listopadzie 2001r i przebywa w Areszcie Śledczym dlatego organ I instancji nie uwzględnił go rozpatrując wniosek o przyznanie dodatku, choć pobyt syna w areszcie śledczym ma charakter tymczasowy i nie powinien być przyczyną utraty prawa do dodatku mieszkaniowego. Ponadto 14-letnia córka M. Ż. leczy się w Poradni Nefrologicznej i ze względu na stan zdrowia potrzebuje oddzielnego pokoju. Do odwołania załączone zostało zaświadczenie lekarskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia[...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydent Miasta Ł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił , że ustawa z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734) w sposób wyczerpujący określa warunki, od spełnienia których uzależniono przyznanie i wysokość pomocy finansowej z budżetu gminy w postaci dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z treścią art. 5 ust.1 pkt.1 normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 45m2 dla 3 -osobowej rodziny. Normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m kw., jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Ponadto zgodnie z art. 5 ust.5 wymienionej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że M. Ż. nie spełnia żadnego z powyższych warunków, gdyż dysponuje lokalem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 65,44m2 (w tym łączna powierzchnia pokoi i kuchni 54, 16 m2.), w którym przebywają 3 osoby . Powierzchnia lokalu , przy zastosowaniu kryteriów z art. 5 ust. 5 przekracza normatywną powierzchnię o więcej niż 30 %, gdy zaś wziąć pod uwagę pkt 2 ust. 5 art. 5 ustawy, to udział powierzchni pokoi i kuchni w stosunku do całej powierzchni użytkowej lokalu stanowi 54,16 m2 x 100/65,44m2 = 82,76 % , a więc jest wyższy od 60%, o których mówi ten przepis. W ocenie organu odwoławczego syn M. Z., przebywający w areszcie śledczym nie może być zaliczony do grona członków gospodarstwa domowego w rozumieniu art. 4 powołanej ustawy , gdyż wspólnie z nią nie mieszka i nie gospodaruje . Natomiast stan zdrowia córki skarżącej nie kwalifikuje jej do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju , gdyż nie jest ona osobą niepełnosprawną. Wobec powyższego , w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. organ I instancji rozpoznając sprawę, nie naruszył obowiązujących przepisów. Od powyższej decyzji M. Ż. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi .Zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1, art. 4 oraz art. 5 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych w związku z art. 25 kodeksu cywilnego i art.. 7 i 8 k.p.a. Wnosiła o zmianę decyzji SKO i uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Ł. i przyznanie jej dodatku mieszkaniowego. Wskazywała, że przebywanie syna w areszcie nie niweczy faktu, że zamieszkuje on sensie prawnym w przedmiotowym lokalu. Miejscem zamieszkania, zgodnie z art. 25 k.c. jest miejsce , w którym osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Powołała się przy tym na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w sprawie [...] w którym stwierdzono: “Pobyt w zakładzie karnym ma charakter okresowy i nie jest równoznaczny z zamieszkiwaniem w zakładzie. Miejscem zamieszkania jest bowiem miejsce, w którym osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu ( art. 25 k.c.). Takim miejscem jest lokal mieszkalny, którego skarżący jest najemcą i do którego przybywa korzystając z przepustek z zakładu karnego". Zdaniem skarżącej, nie wymaga też dowodzenia, że syn prowadzi z rodzicami i siostrą wspólne gospodarstwo domowe. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie zawiera definicji gospodarstwa domowego, jednak z przepisów wynika, że chodzi o osoby zamieszkujące w lokalu wraz z najemcą i wspólnie zaspokajające potrzeby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270). Jednocześnie z tym dniem utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), do którego skierowana została skarga w rozpoznawanej sprawie. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271, zm. Dz.U. Nr 228, poz. 228, poz. 2261 z 2003 r. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r. dla obszaru województwa łódzkiego, rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych /../(Dz.U. z 2003 r. nr 72, poz. 652), jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej przez W.M. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie ustalonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej /.../. Przy czym jak stanowi art. 1 § 2 wskazanej już ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( p.p.s.a.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie jest przy tym związany wnioskami skargi co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy, może uwzględnić ją z innych przyczyn niż wskazane w zarzutach i nie ogranicza go podstawa prawna wskazanego żądania ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli Sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie skargę należało uznać za uzasadnioną, bowiem w ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżąca trafnie zarzuca naruszenie przez organy obu instancji art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. z 2001 r Nr 71, poz. 734) przez przyjęcie, że do grona członków jej gospodarstwa domowego nie można zaliczyć syna przebywającego w areszcie śledczym. Zgodnie z art. 4 ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się lokatora samodzielnie zajmującego lokal lub lokatora, jego małżonka i inne osoby wspólnie z nim stale zamieszkujące i gospodarujące, które swoje prawo do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tego lokatora. Tymczasowy pobyt członka rodziny (dziecka) osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu poza miejscem zamieszkania, związany z jego tymczasowym aresztowaniem nie musi oznaczać, że przestaje być ono członkiem wspólnego gospodarstwa domowego. Zdaniem Sądu w tym składzie, w świetle obecnie obowiązującej ustawy, nadal aktualny jest przywołany przez skarżącą pogląd, wyrażony w orzeczeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26.10.1995 r KO 2501/95 (OSS 1996/2/33) na gruncie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 105, poz. 509 ), że pobyt w zakładzie karnym ma charakter okresowy i nie jest równoznaczny z zamieszkiwaniem w zakładzie . Miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym osoba czasowo pozbawiona wolności wcześniej zamieszkiwała, i z którym łączy po opuszczeniu zakładu swoje interesy ( perspektywy ) życiowe. Pogląd, że przejściowy pobyt: studenta związany z nauką, osoby odbywającej służbę wojskową, czy osoby odbywającej karę pozbawienia wolności poza miejscem stałego zamieszkania, nie wyłącza ich z grona członków gospodarstwa domowego wspólnego z wnioskodawcą wypowiadano wcześniej także w doktrynie. Wskazywano także, że żaden przepis ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie ogranicza prawa osoby odbywającej karę pozbawienia wolności do otrzymywania dodatków mieszkaniowych . Nie można więc pozbawiać tej kategorii osób prawa do otrzymania dodatku, gdyż w istocie byłaby to nie znana kodeksowi karnemu kara dodatkowa. ( W. Chróścielewski, J.Tarno: “Elementy administracyjnoprawne najmu lokali mieszkalnych oraz dodatki mieszkaniowe" – opubl. “Samorząd Terytorialny" 1995, nr 9, str. 62-73). Aktualność tego stanowiska doktryny potwierdzona została w uzasadnieniu uchwały Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. OPK 21/02 ( ONSA 2003/1/12), gdzie stwierdzono, że zmiana stanu prawnego nie wiąże się z wprowadzeniem nowej definicji gospodarstwa domowego. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że organ I instancji z naruszeniem art. 4 wskazanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie uwzględnił przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego , jednego członka gospodarstwa domowego tj. syna skarżącej. Utrzymując w mocy decyzję naruszającą prawo, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. także naruszyło prawo, co uzasadniało uchylenie decyzji organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ I instancji będzie musiał ponownie rozpoznać wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego z dnia 29 lipca 2002 r i dokonać nowych wyliczeń przyjmując, że liczba członków gospodarstwa domowego skarżącej wynosi 4 osoby. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji . O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności , orzekanie w trybie art. 152 p.p.s.a . o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał za bezprzedmiotowe.