II SA/Łd 188/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2025 r. sprawy ze skargi V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 3 lutego 2025 r. znak: KO.463.1.2025 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz strony skarżącej V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc pocztSygn. akt II SA/Łd 188/25 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z dnia 3 lutego 2025 r., znak: KO.463.1.2025, na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. odwołania od decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z dnia 5 grudnia 2024 r., znak GBR.6233.3.2024.AKP odmawiającej wydania skarżącej spółce zezwolenia na przetwarzanie (odzysk) odpadów poza instalacjami w procesie [...] , poprzez polepszenie warunków glebowych na działkach o nr ewid. [...] i [...], obręb Ł., gmina S., powiat [...] . Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną: W dniu 27 lutego 2024 r. do Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Trybunalskim wpłynął wniosek V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o wydanie zezwolenia na przetwarzanie (odzysk) odpadów poza instalacjami w procesie [...] , poprzez polepszenie warunków glebowych na działkach o nr ewid. [...] i [...], obręb Ł., gmina S., powiat [...] . Decyzją z dnia 5 grudnia 2024 r., znak: GBR.6233.3.2024.AKP Starosta Powiatu [...] odmówił wydania decyzji zezwalającej na przetwarzanie odpadów. Decyzja ta została doręczona wnioskodawcy w dniu 11 grudnia 2024 r. z pouczeniem, iż służy od niej stronie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim; odwołanie wnosi się za pośrednictwem Starosty Powiatu Piotrkowskiego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Ponadto organ pouczył stronę, iż przed upływem terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Nie jest możliwe skuteczne cofnięcie oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania. Strona skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, nadając je za pośrednictwem firmy I.. Na kopercie znajduje się naniesiony długopisem odręczny napis: "Data nadania: 24.12.2024". Odwołanie to wpłynęło do organu I instancji w dniu 30 grudnia 2024 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lutego 2025 r., znak: KO.463.1.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż decyzja organu pierwszej instancji zawiera prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia odwołania od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim za pośrednictwem organu, który wydal decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Termin do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 § 2 w zw. z 57 § 4 k.p.a., upłynął w dniu 27 grudnia 2024 r. (piątek). Jednocześnie organ podkreślił, że tylko pismo nadane w placówce P. (operatora wyznaczonego) daje stronie gwarancję zachowania terminu. W przypadku gdy pismo wysyłane jest za pośrednictwem innego operatora pocztowego niż P., aby został zachowany termin, musi ono fizycznie wpłynąć do organu przed jego upływem. Tymczasem odwołanie w rozpoznawanej sprawie wpłynęło do organu II instancji w dniu 30 grudnia 2024 r., a więc już po upływie terminu do jego wniesienia. Strona nie wnosiła przy tym o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie złożyła V. Sp. z o.o. z siedzibą w W., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie: 1) art. 8 k.p.a. w związku z prowadzeniem postępowania w sposób podważający zaufanie strony do organu procedującego i bezpodstawnym stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Powiatu w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 grudnia 2024 r., znak: GBR.6233.3.2024 w sytuacji, gdy ww. decyzja nie zawierała pouczenia, że odwołanie musi być wniesione za pośrednictwem P. S.A. (wskazanie operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe); 2) art. 134 k.p.a. w związku z wadliwym uznaniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy ww. decyzja nie zawierała pouczenia, że odwołanie musi być wniesione za pośrednictwem P. S.A. (wskazanie operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe). Strona skarżąca wniosła, by Sąd wziął pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż spółka, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie od decyzji Starosty Powiatu w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 grudnia 2024 r. Termin odwołania upływał w dniu 27 grudnia 2024 r. (piątek). Pracownik Spółki nadał odwołanie za pośrednictwem I., które wpłynęło do organu I instancji w dniu 30 grudnia 2024 r. Dopiero jednak w zaskarżonym postanowieniu zostało zawarte pouczenie, że zgodnie z decyzją Prezesa UKE z dnia 30 czerwca 2015 r. operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, jest P. S.A. Strona skarżąca podkreśliła, że rolą organów administracji jest zapewnienie takiej wykładni przepisów procesowych, które umożliwią stronom postępowań administracyjnych realizację prawa do kontroli odwoławczej, a następnie prawa do sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Rzecznika Praw Obywatelskich efekt taki można uzyskać poprzez informowanie stron o obowiązku korzystania z usług P. Reasumując, zdaniem strony skarżącej, w przypadku, gdy stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika nie zostało w przewidzianym prawem trybie udzielone pouczenie bądź wskazówki obejmujące informację o podmiocie pełniącym aktualnie obowiązki operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, oddanie przez tą stronę pisma procesowego w sprawie administracyjnej w polskiej placówce operatora innego niż wyznaczony przed upływem terminu do wniesienia pisma, skutkuje jego zachowaniem na podstawie art. 57 § 5 k.p.a., nawet jeżeli przesyłka dotrze do adresata po upływie terminu. Rozpatrując zagadnienie prawne przedstawione w skardze, nie można bowiem zapominać o tym, że podmiot pełniący obowiązki operatora wyznaczonego może się zmieniać. O ile pozycja P. S.A. jako operatora publicznego w rozumieniu Prawa pocztowego z 2003 r. była niezmienna, o tyle Prawo pocztowe z 2012 r. przewiduje cykliczne organizowanie konkursów, mających wyłonić operatora wyznaczonego (pierwszy z nich, na lata 2016-2025 został rozstrzygnięty). Ustawa przewiduje także szereg przypadków, w których operator wyznaczony może utracić ten status w trakcie 10-letniego okresu, na jaki zostaje wybrany. Powyższe może powodować u stron postępowania administracyjnego, niebędących profesjonalistami i niekorzystających z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wątpliwości co do podmiotu, który aktualnie pełni obowiązki operatora wyznaczonego i w konsekwencji niezawinione uchybienie terminom procesowym, przez co dozna uszczerbku ich prawo do drogi odwoławczej od wadliwej decyzji. Z uwagi na wskazane okoliczności, w ocenie strony skarżącej, skarga winna zostać uwzględniona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.)., dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, na mocy którego organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. odwołania od decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z dnia 5 grudnia 2024 r. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl zaś art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powyższe unormowania wskazują, że jednym z warunków skutecznego skorzystania z odwołania jest zachowanie ustawowego terminu na jego wniesienie, który wynosi 14 dni od dnia doręczenia stronie odpisu decyzji. Termin ten jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, że wniesienie odwołania przez stronę po jego upływie jest bezskuteczne. Oznacza to, że postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. zamyka postępowanie odwoławcze. Jednocześnie konsekwencją wniesienia odwołania po upływie 14 - dniowego terminu, zgodnie z art. 134 k.p.a., jest obowiązek stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do jego wniesienia. Należy podkreślić, iż organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania. Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, decyzja Starosty Powiatu Piotrkowskiego z dnia 5 grudnia 2024 r. została doręczona stronie skarżącej w dniu 11 grudnia 2024 r. Termin na wniesienie odwołania upływał zatem z dniem 27 grudnia 2024 r. (piątek). Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Należy zgodzić się z jednolitym stanowiskiem judykatury, zgodnie z którym uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu, obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Bez znaczenia jest przy tym, czy do uchybienia terminu doszło z winy skarżącej czy też nie. (por. wyrok NSA z 17 marca 2022 r., sygn. II OSK 854/21; wyrok WSA w Łodzi w wyroku z 12 października 2022 r., sygn. II SA/Łd 652/22). Jednakże kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest okoliczność, czy, biorąc pod uwagę treść art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania z uwagi na jego nadanie za pośrednictwem operatora innego niż wyznaczony. W ocenie Sądu należy w całości podzielić stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 sierpnia 2024 r., sygn. I GSK 1307/23. W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, iż problematykę zachowania terminu, jeżeli pismo przed jego upływem zostało "nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym" należy rozważać na gruncie przepisów Państwa Członkowskiego z uwzględnieniem orzecznictwa TSUE. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrokiem z 27 marca 2019 r., C-545/17, Mariusz Pawlak przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, EU:C:2019:260, stwierdził: "Artykuł 7 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 8 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/6/WE z dnia 20 lutego 2008 r., należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dorobek prawny wynikający z zasad i celów określonych w Traktatach określa się mianem prawa wtórnego, które obejmuje rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie. Każde państwo członkowskie jest związane po pierwsze - postanowieniami Traktatów założycielskich (pierwotnym prawem wspólnotowym), po drugie - aktami przyjętymi przez instytucje UE (wtórnym prawem wspólnotowym), i po trzecie - wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego wynikającą z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wszystkie te elementy tworzące prawo unijne, obowiązujące nawet przed dniem akcesji, określa się mianem acquis communautaire. Wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny będące sądami unijnymi, jako sądy krajowe Państwa Członkowskiego są związane wykładnią i stosowaniem prawa unijnego wynikającą z orzecznictwa TSUE. Zastosowanie prawa unijnego w sprawach administracyjnych nie jest obowiązkiem tylko sądów administracyjnych, ale także organów administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się również do uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 19 października 2015 r., sygn. I OPS 1/15 (ONSAiWSA 2016/2, poz. 15), w której Sąd orzekł, iż: "Oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w związku z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529) nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie". Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 września 2017 r., II OSK 2388/16 (LEX nr 2404493) stwierdził: "Z uwagi na identyczne uregulowania art. 83 § 3 p.p.s.a. oraz art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., stanowisko wyrażone we wskazanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego należy odnieść również do oceny zachowania terminu do wniesienia odwołania w postępowaniu administracyjnym, a także zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym". W ocenie NSA wyrażonej w uzasadnieniu wyroku sygn. I GSK 1307/23 wskazana uchwała została podjęta w 2015 r., natomiast, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-545/17 w dniu 27 marca 2019 r., co uzasadnia odstąpienie od wykładni prawa przyjętej w uchwale. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że nie jest sporne, iż przedmiotowe odwołanie zostało nadane za pośrednictwem spółki I. S.A., która jest uprawniona do wykonywania działalności pocztowej na podstawie wpisu do rejestru operatorów pocztowych. Organ zasadnie także ustalił, że odwołanie wpłynęło do organu I instancji w dniu 30 grudnia 2024 r., a zatem po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., którego ostatni dzień przypadał 27 grudnia 2024 r. Jednakże, w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim przedwcześnie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez stronę skarżącą. Organ dokonując interpretacji i stosując przepis art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie uwzględnił bowiem wykładni prawa wspólnotowego wynikającej z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – powołanego powyżej wyroku z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie C-545/17. Ponadto organ nie ustalił daty nadania przez skarżącego odwołania za pośrednictwem I. S.A. W konsekwencji zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. nakazującego zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz art. 134 k.p.a. Powyższe naruszenie dotyczy podstawy prawnej oraz okoliczności faktycznej mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W ponownie prowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim jednoznacznie ustali datę nadania przez skarżącą spółkę przesyłki zawierającej odwołanie od decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z dnia 5 grudnia 2024 r. oraz dokona wykładni i zastosuje przepisy prawa, będąc związanym oceną prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. dc