II SA/Łd 1886/03
WyrokWSA w Łodzi2004-11-03
Skład orzekający: Irena Krzemieniewska, Janusz Furmanek, Janusz Nowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie opuszczenia przez stronę miejsca pobytu stałego, co stanowi przesłankę do wymeldowania?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco materiału dowodowego, a ocena zeznań świadków była wybiórcza. Nie przeprowadzono oględzin lokalu ani kontroli meldunkowej, co uniemożliwiło jednoznaczne ustalenie, czy skarżący faktycznie opuścił miejsce pobytu stałego z zamiarem stałego pobytu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wymeldowanie R. S. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego. Organ I instancji (Burmistrz Miasta) orzekł o wymeldowaniu, a organ II instancji (Wojewoda) utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania, brak obiektywizmu w ocenie dowodów i zaniechanie przeprowadzenia oględzin. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz orzeczono, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 3 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska /spr./, Sędziowie NSA Janusz Furmanek, NSA Janusz Nowacki, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. TG
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], działając na postawie art. 138 § l pkt. l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...], Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu R. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł., osiedle A. bl. 20 m 10 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wyjaśniono, iż w dniu 14 sierpnia 2003 r. wpłynął do organu I instancji wniosek B. S. o wymeldowanie R. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł., osiedle A. bl. 20 m 10. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, iż R. S. od około 3 lat nie mieszka pod wskazanym adresem i nie partycypuje w ponoszeniu opłat z tytułu czynszu. Według wnioskodawczyni od tego czasu były mąż swoje codzienne sprawy życiowe koncentruje pod adresem: Ł., os. B. bl. 3c m 24.
Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu R. S. z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Od decyzji tej odwołał się R. S. zarzucając jej naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy poprzez brak obiektywizmu w dokonaniu oceny dowodów w sprawie oraz oparcie orzeczenia na podstawie ogólnikowych zeznań świadków wskazanych przez byłą żonę B. S. Poza tym skarżący zarzucił, że organ I instancji zaniechał dokonania oględzin pokoju, w którym ma on swoje rzeczy osobiste, przez co organ nie uprawdopodobnił, że wskazane miejsce nie jest jego centrum życiowym.
Rozpatrując sprawę organ odwoławczy zważył co następuje.
Stosownie do postanowień art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ jest obowiązany do wydania decyzji na wniosek strony lub z urzędu o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w przypadku gdy osoba, wobec której toczy się postępowanie o wymeldowanie, utraciła uprawnienia do przebywania w danym lokalu i opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego nie dopełniając obowiązku wymeldowania się.
Zebrany materiał dowodowy pozwolił na ustalenie , że skarżący opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały, nie koncentruje we wskazanym lokalu swoich codziennych spraw życiowych, a tylko przychodzi do niego 2-3 razy w tygodniu rano i przebywa od 0,5 do 1 godz. Posiłki najczęściej spożywa w lokalu na B., a do lokalu położonym na osiedlu A. przychodzi po lekarstwa. Ponadto podkreślono, iż sam zainteresowany w złożonych w toku prowadzonego postępowania wyjaśnieniach potwierdził wskazane fakty, jednocześnie oświadczając, że zamieszkuje w lokalu na B.
W związku z powyższym organ uznał zamieszkiwanie R. S. w przedmiotowym lokalu za pozorne w celu utrzymania w nim zameldowania, a nie w celu przebywania w charakterze pobytu stałego.
Powyższą decyzję R. S. zaskarżył do Naczelnego Sadu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu podniósł argumenty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga jest zasadna .
Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi :
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania
c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. nr 87, poz. 960 z 2001 r. ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
W tym miejscu podnieść należy, iż w wyroku z dnia 27 maja 2002 r , wydanym w sprawie sygn. akt K 20/01 , którego sentencja została ogłoszona dnia 19 czerwca 2002 r. w Dz. U. nr 78 poz. 716 , Trybunał Konstytucyjny orzekł , że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r nr 87 poz. 960 ze zm. ) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ślad za tym wyrokiem zmianie uległa treść art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, którego treść aktualnie brzmi następująco: organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowo trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. ( zmiana opublikowana w Dz. U. z 2004 r nr 93 poz. 887 ).
Obecnie zatem organ administracji zobowiązany jest do badania jedynie przesłanki opuszczenia lokalu.
Skoro jednak pozostała do badania jedynie ta przesłanka - organ administracji winien dołożyć należytej staranności w jej zbadaniu, tak aby okoliczności opuszczenia miejsca pobytu nie budziły wątpliwości.
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż okoliczności opuszczenia miejsca pobytu skarżącego nie zostały ustalone w sposób nie budzący wątpliwości. Organ administracyjny przesłuchał świadków, których zeznania nie są spójne i nie pozwalają na dokonanie oceny czy skarżący faktycznie opuścił miejsce pobytu stałego. Ocena zeznań świadków i wyjaśnień stron została dokonana przez organ wybiórczo. Nie oceniono tych zeznań z których wynikało, iż skarżący jest widywany zarówno w domu jak i w piwnicy oraz przed blokiem.
Nie przeprowadzono ani jednej kontroli meldunkowej . Nie dokonano oględzin lokalu. Organ nie zbadał czy skarżący rzeczywiście zamieszkuje na stałe u swojej konkubiny.
Nie jest sporne pomiędzy stronami, iż skarżący w przedmiotowym lokalu ma swoje rzeczy osobiste. Fakt ten zdaniem organu odwoławczego zwalniał organ administracji od dokonania oględzin.
Stanowiska takiego Sąd nie podziela, bowiem oględziny pozwoliłyby prawdopodobnie na dokonanie oceny, czy skarżący traktuje swój pokój jako swoistego rodzaju przechowalnię czy też tam faktycznie mieszka .
Wyjaśnienia B. S. złożone do protokołu są niejasne. Wynika z nich, iż skarżący wyprowadzał się stopniowo. Nie zostało wyjaśnione co oznaczała ta wyprowadzka skoro skarżący ma w tym lokalu swoje rzeczy osobiste i pokój zamykany na klucz. B. S. twierdzi, iż skarżący najpierw nie nocował w domu codziennie, potem w ogóle zaprzestał przychodzić na noc, a teraz nocuje jak się pokłóci z konkubiną. Organ nie wyjaśnił dokładnie kiedy i na jak długo skarżący opuszczał mieszkanie, czy w okresie gdy nie nocował w domu korzystał z mieszkania w ciągu dnia i gdzie koncentrują się jego wszystkie sprawy osobiste i majątkowe ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2001 r V CKN 1827/00 nie publikowany ) .
Reasumując – tak zebrany materiał dowodowy nie pozwala na dokonanie jednoznacznej oceny czy skarżący przebywa w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu czy też opuścił ten lokal .
Nie została zatem zbadana przesłanka wynikająca z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji .
Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
TG
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło