II SA/Łd 1897/01

Dnia 10 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska (spr.), p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant referent stażysta Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów uchyla zaskarżoną decyzję 3 II SA/Łd 1897/01 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...]. Starosta Powiatu [...] na wniosek T. S. postanowił: 1. wprowadzić zmiany w operacie ewidencji gruntów miasta Ł. obręb 3, polegające na : - odłączeniu z pozycji rejestrowej nr 1, w której Skarb Państwa jest wpisany jako właściciel a Urząd Miasta i Gminy w Ł. jako władający, działki nr 112 o powierzchni 0,1875 ha i wpisaniu jej do pozycji rejestrowej nr 254, w której jako współwłaściciele wpisani są : T. S. w 1/6 części, J. S. w 1/6 częśći, Zgromadzenie [...] Prowincja Polska w 1/6 części, Archidiecezja [...] w 1/6 części, A. B. w 1/12 części, K. B. w 1/12 części, E. K. w 1/12 części i T. R. w 1/12 części, - odłączeniu z pozycji rejestrowej nr 1 , w której Skarb Państwa wpisany jest jako właściciel, Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w Ł. jako władający, działki nr 299 o powierzchni 0,5075 ha i włączenie jej do wymienionej wyżej pozycji rejestrowej nr 254, 2. odmówić wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów w stosunku do działki nr 154 o powierzchni 0,1296 ha położonej w obrębie 5 miasta Ł.. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 20 ust. 1 i 2 i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r Nr 100 poz. 1268) i § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sparwie eidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 38 , poz. 454). W odwołaniu skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. Nadleśnictwo [...] w Ł. zaskarżyło powyższą decyzję w części dotyczącej działki nr 299 Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] (pkt 1 drugi akapit) i wniosło o jej uchylenie w tym punkcie oraz orzeczenie o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów równiez w stosunku do działki nr 299 o pow. 0,5075 ha. Skarżący wskazał, że w sentencji postanowienia Sądu Powiatowego w Ł. z dnia 30 listopada1962 r. – Sygn. akt [...] dotyczącego działu spadku po zmarłym w dniu 12 listopada 1961 r. J. S. nie jest wymieniona działka nr 299 (obecnie) jako część spadku. Starosta Powiatwy wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił więc faktu, że spadkowbiercy uznali w tym postępowaniu fakt przekazania działki nr 299 na rzecz Skarbu Państwa . Fakt ten potwierdził też Sąd w wydanym postanowieniu Nadleśnictwo [...] wskazywało na ten fragment uzasadnienia postanowienia, w którym stwierdza się, że "z działki nr 297 przejęto 5043 m ² na rzecz Skarbu Państwa, a zatem obszar ten nie wchodzi w skład spadku po zmarłym spadkodawcy, działu zaś dokonano zgodnie z wnioskiem wszystkich uczestników postźpowania " Skarżący uważał, że spadkobiercy dobrowolnie oddali działkę na rzecz Skarbu Państwa. Może tylko nie zachowano właściwej formy przekazania działki na własność Skarbu Państwa. Podkreślało ponadto, że Nadleśnictwo [...] po objęciu działki w posiadanie w 1947 r. wybudowało na niej budynek mieszkalny, w którym do dnia dzisiejszego mieszkają pracownicy Nadleśnictwa. Dlatego, w ocenie skarżącego, wykreślenie z ewidencji gruntów Nadleśnictwa [...] jako władającego działką nr 299 jest niezgodne z prawem i stanem faktycznym sprawy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Gedezyjnego i Kartograficznego w Ł., po rozpatrzeniu odwołania Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] w Ł., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów miasta Ł. polegających m.in. na : odłączeniu z pozycji rejestrowej nr 1, w której Skarb Państwa wpisany jest jako właściciel a Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w Ł. jako władający, działki nr 299 o powierzchni 5075 ha i włączniu jej do pozycji nr 254, w której jako współwłaściciele wpisani są spadkobiercy J. S.. Jako podstawę prawną decyzji organ odwolawczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity : Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.). Organ wskazał, że z załączonych akt sprawy wynika, iż J.S. był właścicielem majątku A mającego urządzoną księgę Rep.hip. [...].W roku 1932 z nieruchomości A odłączono obszar o pow. 88,1632 ha o nazwie B i założono dlań oddzielną księgę Rep. hip. [...]. Księgą tą objęta była m.in. parcela nr 297 w obrębie 3 miasta Ł., podzielona w roku 1962 na szereg działek, z których jedna odpowiada obecnej działce nr 299 o pow. 0,5075 ha. Na mocy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku – o przeprowadzeniu reformy rolnej – stosownie do art. 2 ust. 1 lit."e" – m.in. grunty objęte rep. hip. [...] przeszły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa. Stan ten potwierdził Minister Rolnictwa w decyzji nr [...]z dnia 27 września 1966 roku, gdzie w pkt. 5 uznaje, że pod działanie dekretu podpadają nieruchomości objęte rep. hip. [...]. W tej samej decyzji Minister stwierdził, że dokonany dział spadku po J. S. jest bezskuteczny, a wszystkie jego nieruchomości stały się własnością Skarbu Państwa z mocy prawa, gdyż zgodnie z dyspozycją art. 2 pkt 2 ww. dekretu "nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich dokonane po 1 września 1939 r." Mając za podstawę tę decyzję, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. – Wydział Rolnictwa i Leśnictwa wystąpiło w dniu 28 września 1966 r. do Państwowego Biura Notarialnego w Ł. z wnioskiem o wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości położonych w K. wymienionych w tej decyzji m.in. wymienionych w pkt 5 nieruchomości objętych rep.hip. [...] : działek nr 1, 1a,2 do 12, 16 do 22 oraz 205, 206, 210 i 211. Zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego w Ł. Dz.Kw. [...] z dnia 22 września 1967 r. potwierdza, że działki objęte Kw. [...] stanowiące uprzednio własność J. S. i jego spadkobierców przepisano na rzecz Skarbu Państwa na wniosek PWRN w Ł. z dnia 29 września 1966 r. oraz na podstawie cyt. decyzji Ministra Rolnictwa. W roku 1991 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej po rozpatrzeniu wniosku J. S. w sprawie zwrotu nieruchomości przejętych na własność Państwa wydał decyzję nr [...], w której stwierdził nieważność decyzji i orzeczeń o przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Za podstawę do wydania takiej decyzji służyło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1990 r. (Dz.U. Nr 66, poz. 396) stwierdzające, iż nieruchomościami ziemskimi są te, które mają charakter rolny. W związku z tym na cele reformy rolnej nie mogły być przejęte nieruchomości nie mające takiego charakteru.Tak więc decyzje powołujące się na przepis art. 2 ust. 1 dekretu z 6 września 1944 roku – musiały być - uznane za nieważne. Organ, w świetle powyższych faktów, stwierdził, że J. S. był właścicielem majątku A mającego urządzoną księgę Rep. hip. [...]. W 1932 r. z tego majątku oddzielono obszar o nazwie B, na który założono księgę Rep. hip. [...].W skład tego obszaru wchodziła m. in. parcela 297, a częścią tej parceli jest obecna działka nr 299, będąca przedmiotem odwołania Nadleśnictwa K.. Na mocy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nieruchomości objete m.in. Rep. hip. [...] przeszły na własność Skarbu Państwa, gdyż nieruchomości objęte spadkiem stały się właśnością Skarbu Państwa, co potwierdził Minister Rolnictwa w decyzji nr [...] z dnia 27 wrzesnia 1966r. Stwierdzenie to oparte jest na art. 2 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej : Nieważne są wszytkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. "e "dokonane po 1 wrzesnia 1939 r. » Organ wskazał, że powoływanie się Nadleśnictwa [...] na ww. postanowienie Sądu Powiatowego w Ł. z dnia 30 listopada 1962 r. – Sygn. akt [...] o dziale spadku jest nieuzasadnione, gdyż jako spadek po zmarłym J. S. dzielono własność Skarbu Państwa. Z kolei decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nr [...] z dnia 19.10.1991 r. unieważnia decyzję Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia 25 stycznia 1950 r. [...], decyzję Ministra Rolnictwa z dnia 27 września 1966 r. [...] oraz orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia 8 sierpnia 1953 r. [...] o przejęciu nieruchomości ziemskich. Zdaniem organu – w wyniku tego działania przedmiotowe nieruchomości wróciły do poprzednich właścicieli, czyli obecnie spadkobierców J. S. i nie mogą być tym samym własnością Lasów Państwowych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarb Państwa - Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] w Ł. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] i decyzji organu I instancji – Starosty [...] z dnia [...] oraz wykreslenie wprowadzających tymi decyzjami zmian w operacie ewidencji gruntów w zakresie działki nr 299 o pow. 0,5075 ha i przywrócenie poprzednich wpisów ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji odnośnie działki nr 299 o pow. 0,5075 ha i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia przez Starostę [...]. W uzasadnieniu skargi zostały powtórzone argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. – wnosił o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r pełnomocnik strony skarżącej popierał skargę, a pełnomocnik uczestnika postępowania T. S. wnosił o jej oddalenie. Pełnomocnik uczestnika postępowania oświadczył, że T. R. zmarł około 1999 r i pozostawił jako spadkobierców żonę B. R. i dwoje dzieci – J. R. i M. W.. Było przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie praw do spadku po T. R. . Wyjaśnił ponadto, że udziały we współwłasności przedmiotowej działki ,tak jak innych nieruchomości po J. S. są odmienne niż wskazane w zaskarżonej decyzji. Pozostali uczestnicy postępowania nie stawili się i nie zajęli żadnego stanowiska w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r z mocy art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228, poz. 2261 z 2003 r), weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1269 ) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270). W myśl art. 97 § 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r dla obszaru województwa łódzkiego, rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych /.../( Dz. U. z 2003 r Nr 72, poz. 652), jest właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej /.../. Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny bada więc jedynie legalność zaskarżonej do niego decyzji (postanowienia), tj. czy nie narusza ona prawa materialnego oraz czy organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów postępowania. W myśl art. 134 § 1 p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skargę należało uwzględnić, choć z zupełnie innych przyczyn niż wskazane zostały w skardze. Nie można bowiem podzielić stanowiska prezentowanego przez stronę skarżącą, że przedmiotowa działka nr 299 o pow. 0,5075 ha nadal stanowi własność Skarbu Państwa, i że brak było podstaw do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów miasta Ł. obręb 3 . W świetle przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne ,zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno- deklaratoryjny, a organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające . Stosownie do art. 22 ustawy właściciele gruntu, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian , a na żądanie starosty dostarczyć dokumenty geodezyjne , kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji. W rozpoznawanej sprawie podstawę wpisania zmian w ewidencji gruntów w odniesieniu do działki Nr 299 stanowiła decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 19 października 1991r [...] stwierdzająca nieważność decyzji Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia 24 stycznia 1950 r Nr [...], orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 8 sierpnia 1953 r Nr [...] i decyzji Ministra Rolnictwa 27 września 1966 r Nr [...] o przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Ponieważ stwierdzenie nieważności wywołuje skutek prawny od chwili wydania decyzji (ex tunc), nieruchomość stanowiąca własność J. S. - przejęta bez podstawy prawnej na własność Państwa , jest własnością następców prawnych zmarłego właściciela. Organ ewidencyjny miał więc obowiązek wpisania spadkobierców J. S. jako właścicieli działki Nr 299 w miejsce Skarbu Państwa i jako władającego w jego imieniu – Lasów Państwowych – Nadleśnictwa [...] w Ł. . W tym zakresie należy więc w pełni podzielić stanowisko wyrażone przez organ I i II instancji. Podnoszone w odwołaniu od decyzji I instancji , a następnie w skardze argumenty, że spadkobiercy właściciela nie obejmując przedmiotowej działki postępowaniem działowym ,w sposób dorozumiany potwierdzili, że działka stanowi własność Skarbu Państwa , nie mogły być przedmiotem rozważań organu administracji . Organy ewidencyjne nie mogą bowiem samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku. Dokonanie zmiany w ewidencji gruntów odnośnie do osoby właściciela musi być poprzedzone zmianą stanu prawnego, potwierdzoną odpisem z księgi wieczystej, aktem notarialnym, prawomocnym orzeczeniem sądowym lub ostateczną decyzją administracyjną, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie . Powoływanie się przez stronę skarżącą na postanowienie Sądu Powiatowego w Ł. z dnia 30 listopada 1962 r w sprawie o dział spadku po J. S. jest bezskuteczne, gdyż przedmiotem tego postępowania był podział majątku spadkowego po zmarłym, a wydane orzeczenie stwarzało stan rzeczy osądzonej ( res iudicata) co do sposobu podziału majątku, zgłoszonego do podziału, między uczestnikami tego postępowania. Strona skarżąca nie była uczestnikiem tego postępowania. Ponadto, wprawdzie sądowy dział powinien obejmować cały spadek , to jednak składniki majątku spadkowego nie zgłoszone do podziału lub pominięte przez sąd w prawomocnym orzeczeniu nie przestają stanowić współwłasności spadkobierców ( patrz SN orzeczenie z 14 lipca 1983 r IVCR282/83 – nie publikowane ). Zaskarżoną decyzję należało jednak uchylić, gdyż Sąd badając jej legalność stwierdził inne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Orzekając o odłączeniu działki Nr 299 o powierzchni 0,5075 ha z pozycji rejestrowej nr1, w której jako właściciel wpisany był Skarb Państwa , Starosta Powiatu Ł. orzekł jednocześnie o włączeniu tej działki do pozycji rejestrowej nr 254, w której jako współwłaściciele wpisani byli: T. S. w 1/6 części, J. S. w 1/6 części, Zgromadzenie [...] Prowincja Polska w 1/6 części, Archidiecezja [...] w 1/6 części , A. B. w 1/12 części, K. B. w 1/12 części, E. K. w 1/12 części i T. R. w 1/12 części. Tymczasem jak wynika z załączonych do akt administracyjnych postanowień o stwierdzeniu nabycia praw do spadku , udziały współwłaścicieli ( spadkobierców ) są inne . Spadkobiercami J. S. z majątku nieobjętego wspólnością ustawową byli żona M. S. w ¼ części oraz dzieci J. , M. , A. , T. i J. po 3/20 każde z nich ( postanowienie Sądu Powiatowego dla m. P. w P. z dnia 14 września 1960 r ) Spadek po M. S. nabyły dzieci J. S., M. S., T. S., J. S., A. R. i A. S. po 1/6 części każde z nich ( postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 7 grudnia 1992r. – [...]) Już z tego wynika , że udział we współwłasności przedmiotowej nieruchomości np. uczestnika T. S. wynosi ( 3/20 + 1/24 ) 23/120. Inne są także wielkości udziałów pozostałych uczestników postępowania . Ponadto w aktach administracyjnych brak jest postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po T. R., co nie pozwala na sprawdzenie czy w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 28 k.p.a., udział wzięły wszystkie podmioty posiadające przymiot strony. Uzasadnia to postawienie zarzutu naruszenia art. 7, art.77 § 1 i 80 k.p.a. i uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.s.a. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji. Orzekanie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku , w trybie art.152 p.s.a. Sąd uznał za bezprzedmiotowe.