II SA/Łd 1898/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie NSA Janusz Nowacki, WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2004 r. przy udziale ---- sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokatowi A. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką – Spółka Adwokacko – Radcowska w Ł. przy ulicy A. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. 3 II SA/Łd 1898/02 Uzasadnienie Prezydent Miasta Ł. decyzją [...] wydaną dnia [...] przyznał Panu M. B. dodatek mieszkaniowy na okres od 1 września 2002 r. do 28 lutego 2003 r. w wysokości 73,16 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono: Według deklaracji Pana M.B. wydatki mieszkaniowe wynoszą 253,67 zł. Średni miesięczny dochód na jedną osobę 1292,87 zł : 4 osoby = 323,22 zł. Najniższa emerytura na dzień wydania decyzji wynosi 532, 91 zł. Dochód na jedną osobę nie przekracza maksymalnego dopuszczalnego dochodu. Organ obniżył wysokość dodatku mieszkaniowego, uwzględniając ograniczenie wydatków mieszkaniowych wg §2 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156 z 31.12.2001 r.): 253,67 zł x 90% = 228,30 zł. Dodatek mieszkaniowy dla rodziny 4 osobowej jest różnicą pomiędzy wydatkami na mieszkanie (ograniczonymi do 90%) a 12% łącznego dochodu rodziny: 228,30 zł – 0,12 x 1292,87 = 73,16 zł. Organ pouczył jednocześnie adresata decyzji, iż w razie stwierdzenia zaległości w opłacaniu wydatków na mieszkanie, wypłata dodatku zostanie wstrzymana odrębną decyzją do czasu uregulowania zaległości. Pan M. B. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., podnosząc niezgodność decyzji z faktami oraz sprzeczność z art. 5, 32 Konstytucji RP i art. 1, 5, 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Oświadczył, że decyzja nie uwzględnia kosztów gazu i światła, które wynoszą miesięcznie około 100 zł. Zdaniem M.B. pouczenie: "w razie stwierdzenia nie opłacania na bieżąco przypadającej części wydatków na mieszkanie, wypłata dodatków zostanie wstrzymana odrębną decyzją" jest sprzeczne z powołanymi przez niego prawami i wolnościami. Pouczenie to świadczyć może o lekceważeniu obywateli o niskich dochodach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzja zapadła w oparciu o następujące ustalenia: Z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734) oraz przepisy wykonawcze, wydane na jej podstawie – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817). Zgodnie z art.3 ust. 3 powołanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych "za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. Organ I instancji prawidłowo wyliczył kwotę dodatku mieszkaniowego, zgodnie z przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz przepisami wykonawczymi do ustawy. Zgodnie z §2 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Skutkiem prawidłowo przeprowadzonych przez organ I instancji działań matematycznych jest obliczenie wysokości dodatku mieszkaniowego na kwotę 73,16 zł Przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych posiadają charakter obligatoryjny i z tego względu nie jest możliwe np. przyznanie dodatku mieszkaniowego z pominięciem warunków wymienionych w przepisach ustawy i pomimo ich niespełnienia. Przepisy tej ustawy nie dają podstaw do uznaniowego przyznania dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z dyspozycją zawartą w §2 ust.1 pkt.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego stanowią następujące rodzaje wydatków w gospodarstwach domowych, członków spółdzielni mieszkaniowych oraz właścicieli i najemców lokali w budynkach spółdzielni mieszkaniowych: opłaty za energię cieplną, wodę odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz koszty eksploatacji i remontów z wyłączeniem ubezpieczenia, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że mieszkanie Pana B. wyposażone jest w centralne ogrzewanie, centralną ciepłą wodę i gaz przewodowy. W rozpatrywanym przypadku nie przysługuje ryczałt za braki w/w mediów, bowiem wydatki te uwzględnione są w kwocie wydatków mieszkaniowych. Wstrzymanie wypłaty dodatku mieszkaniowego następuje tylko w przypadku nie opłacania na bieżąco przypadającej części wydatków na mieszkanie i jest zgodne z dyspozycją zawartą w art.7 ust.11 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Pan M. B. w dniu 16 grudnia 2002 r. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze wniósł o zaskarżenie zgodnie z art.193 Konstytucji RP – Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego ze względu na nieuwzględnienie kosztów gazu i światła. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja narusza prawa jego i jego rodziny. SKO opierając się na prawie, którym uzasadnia swą decyzję popada w sprzeczność z art.2, 5, 8 ust.1, 32 ust.2. 71 ust.1, 75 ust.1, 126 ust.2 Konstytucji RP oraz art.1, 5, 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Konstytucja RP urzeczywistnia zasady sprawiedliwości społecznej, bezpieczeństwa itp. Należało zatem uwzględniać 100% należnych wydatków mieszkaniowych. Decyzja nie uwzględnia kosztów elektryczności i gazu co jest w sprzeczności z formularzem Haskiej Konwencji (Dz.U. z 23 grudnia 1926 r.) o ubieganie się o status ubogiego w rubryce "czynsz" wymienione są koszty: ogrzewania, elektryczności, gazu i wody. Decyzja SKO utrzymująca w mocy wstrzymanie skarżącemu dodatku z powodu trudnej sytuacji materialnej świadczy o sprzeczności z konwencją dotyczącą utworzenia ONZ podpisaną w Londynie 16 listopada 1947 r., stanowiącą: "Rządy Państw uczestniczące w niniejszej Konwencji dla dobra swych narodów oświadczają: ... szerokie rozpowszechnianie kultury i wychowania ludzkości w duchu sprawiedliwości, wolności i pokoju jest niezbędne dla godności człowieka i jest świętym obowiązkiem, który wszystkie narody muszą wypełniać". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdziło, że powoływanie się przez skarżącego na zasady wynikające z Konstytucji RP jest całkowicie nietrafne, bowiem zasady te zostały szczegółowo określone w ustawach i w przedmiotowej sprawie ustawą taką jest ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Organy obu instancji rozstrzygnęły sprawę nie uchybiając tym przepisom. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art.1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, czy ona jest zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, a także prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja lub postanowienie stosownie do art.145 §1 ust.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) podlega uchyleniu jeśli sąd stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej nie można postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego bądź procesowego. Wyliczenia wysokości przyznanego skarżącemu dodatku mieszkaniowego organy dokonały prawidłowo, w sposób przewidziany w art.2, 7, 3, 6 i 16 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz §2 ust.1 pkt.2 i ust.2 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. Organy nie popełniły błędów rachunkowych przy wyliczeniu kwoty dodatku mieszkaniowego. Skarżący nie podnosi, by wyliczenie nastąpiło niezgodnie z powołanymi przez organy przepisami. Jednakże według niego powołane w decyzjach przepisy są niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i konwencjami międzynarodowymi.. W skardze (zatytułowanej "zażalenie") powołuje się na art.193 Konstytucji RP. Artykuł 193 Konstytucji stwierdza: każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygniecie sprawy toczącej się przed sądem. Powołanie się przez skarżącego na powyższy przepis Konstytucji sąd potraktował jako wniosek o wystąpienie w tej sprawie z pytaniem prawnym w zakresie zgodności z Konstytucją przepisów prawa, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wysokości dodatku mieszkaniowego przyznanego skarżącemu. Przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją jest możliwe wyłącznie wówczas, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Jest przy tym oczywiste, iż przedstawienie pytania prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy sąd rozstrzygający sprawę uzna, że istnieją uzasadnione wątpliwości, co do zgodności danego aktu normatywnego z Konstytucją (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2002 r. III CKN 326/01 nie publikowane). W tej sprawie Sąd nie miał wątpliwości co do zgodności powołanych przez skarżącego przepisów prawa z Konstytucją i wymienioną przez skarżącego Europejską Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (publ. Dz.U. 1993 r., Nr 61, poz. 284), a także z pozostałymi konwencjami wskazanymi w uzasadnieniu skargi. Stwierdzić ponadto należy, iż w dotychczasowym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazywano wielokrotnie na ograniczoną dopuszczalność traktowania wyrażonych w art.2 i art.32 Konstytucji zasad sprawiedliwości społecznej i równości za wzorzec dla kontroli przepisów. Odnośnie art.71 ust.1 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepis ten nie kształtuje samoistnie podmiotowego prawa obywatela do pomocy ze strony państwa, lecz zgodnie z art.81 Konstytucji tworzy podstawę do dochodzenia takiej pomocy w ramach określonych ustawami (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2002 r., sygn. akt Ts 38/2002 nie publikowane). Biorąc pod uwagę to, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O kosztach wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącego orzeczono na podstawie art.250 powołanej ustawy w zw. z §18 ust.1 pkt.3 i §19 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz.1348 ze zm.)