II SA/Łd 191/11

Dnia 25 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska, Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2011 roku przy udziale - sprawy ze skargi ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. M., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. P.j utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. nr [...] z dnia [...], którą organ pierwszej instancji odmówił H. P. przyznania płatności w roku 2006 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu wskazanej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej OR ARiMR) wskazał, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r. Nr 73, poz. 657 ze zm.), płatności ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) (Dz. Urz. L 153 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 30 - 83 ze zm.) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach ONW, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Organ wyjaśnił, że płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego, należy zatem przyjąć, iż okres posiadania działek rolnych o powierzchni co najmniej 1 ha, połączonego z przestrzeganiem wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o pomoc. Natomiast ocena stanu posiadania powinna być dokonana według stanu na dzień wydania decyzji, nie później jednak, niż według stanu na koniec danego roku kalendarzowego. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006 został złożony przez H. P. w dniu 11 maja 2006r. We wniosku strona zadeklarowała do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 18,24 ha: - A trawy na gruntach ornych o powierzchni 1,10 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 37; - B kukurydza pastewna o powierzchni 1,10 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 362; - C łąka trwała o powierzchni 0,35 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 463; - D łąka trwała o powierzchni 0,18 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 482; - E łąka trwała o powierzchni 0,60 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 544; - F łąka trwała o powierzchni 0,10 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 562; - G łąka trwała o powierzchni 1,70 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 727; - H mieszanka zbożowa o powierzchni 1,04 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 80; - I żyto o powierzchni 1,76 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 358; - J żyto o powierzchni 1,08 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 362; - K mieszanka zbożowa o powierzchni 1,59 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 446; - L owies o powierzchni 4,26 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 450; - Ł żyto o powierzchni 0,57 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 457; - M owies o powierzchni 2,81 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 458. Organ ustalił, że działki E i F łąka nie kwalifikują się do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Podstawę do wykluczenia ww. działek z płatności stanowi dowód z oględzin, tj. kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie producenta w dniu 24 listopada 2005r., która wykazała, że działki rolne nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. Ponadto w toku kontroli administracyjnej stwierdzono że dwóch producentów: H. P. oraz A. K., zadeklarowało do płatności na rok 2006 działki rolne położone na tych samych działkach ewidencyjnych nr: 358,362, 446,450,457,458 (tzw. konflikt krzyżowy). W celu wyjaśnienia stwierdzonych nieprawidłowości przeprowadzono czynności dowodowe, z uwzględnieniem wniosków dowodowych stron, (protokół z przesłuchania stron 2/07 z dnia 29 marca 2007 r.; protokół z rozprawy administracyjnej 3/07 z dnia 25 kwietnia 2007 r.; protokół z rozprawy administracyjnej nr 4/07 z dnia 25 maja 2007 r.; protokół rozprawy 1/08 z dnia 28 sierpnia 2008 r.; protokoły przesłuchania świadków 1/08 z dnia 03 października 2008r). Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że H. P. w 2006r. nie znajdowała się w posiadaniu (nie użytkowała) działek rolnych położonych na wskazanych wcześniej działkach ewidencyjnych. Wobec powyższego z płatności wykluczone zostały następujące działki rolne: I, J, K, L i Ł. W treści odwołania H. P. wniosła o zmianę decyzji i umorzenie sankcji, co uzasadniła klęską żywiołową, podtopieniem działek i budynków. Ponadto strona oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną i wyjaśniła, że nie wypełniła samodzielnie wniosku. Odnosząc się do tych zarzutów organ odwoławczy stwierdził, że to wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za treść wniosku, niezależnie od tego czy przy jego wypełnieniu korzystał z pomocy osób trzecich. To on bowiem podpisał wniosek i to on figuruje w nim jako osoba ubiegająca się o przyznanie płatności. Korzystanie natomiast przez niego z pomocy osób trzecich przy wypełnianiu wniosku nie może być poczytywane, jako okoliczność wykluczająca możliwość poniesienia przez niego negatywnych konsekwencji, związanych z zaistnieniem konkretnych nieprawidłowości w treści wniosku. Wnioskodawczyni znała zasady przyznawania płatności i miała świadomość nie tylko korzystnych dla siebie skutków przedsięwziętych działań, ale również godziła się na obarczenie określonymi konsekwencjami w razie określonego naruszenia prawa. Organ odwoławczy stwierdził, że strona posiadała wiedzę, że sporne grunty były użytkowane przez A. K., o czym świadczą: pismo H. P. z dnia 14 czerwca 2005r. skierowane do A. K. oraz wniosek z dnia 4 września 2006 r. skierowany do Sądu Rejonowego w S. Pomimo posiadanej wiedzy, strona nie wycofała spornych działek z wniosku. Wobec powyższego zdaniem organu drugiej instancji brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia sankcji, stosownie do brzmienia art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 30 kwietnia 2004r., Nr L 141, str. 18-58, ze zm.). Ponadto organ wyjaśnił, że wystąpienie w gospodarstwie powodzi w 2010r., jak również okoliczność długotrwałego leczenia się (od 1999 r.), nie stanowią podstawy do odstąpienia od odmowy przyznania płatności ONW za 2006r. Organ wyjaśnił, że powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności ONW (I strefa nizinna) wynosi 18,24 ha., zaś powierzchnia stwierdzona w wyniku w/w kontroli wynosi 6,17 ha. Wyliczenie procentowej różnicy w powierzchni deklarowanej i stwierdzonej wynosi 195,62% . Ponieważ w rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania administracyjnego przekracza 20 %, płatność ONW została wnioskodawcy odmówiona. W skardze na powyższą decyzję H. P. wniosła o jej uchylenie i przyznanie przedmiotowych płatności, podtrzymują stanowisko dotychczas prezentowane w trakcie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie podkreślić należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i rzetelny. Został on też należycie oceniony przez organy rozstrzygające. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawę do wyrażenia stanowiska, które nie przekracza granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2668/05, Lex nr 189791). Dopóki zaś granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. To, że organy dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżąca nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. W rozpoznawanej zebrane przez organy zeznania świadków zostały przez organy ocenione w sposób rzetelny i niebudzący zastrzeżeń, zaś mając na względzie zasady logicznego rozumowania brak jest podstaw do uznania dokonanej analizy za wykraczającą poza ramy swobodnej oceny dowodów. Organ obowiązany był bowiem rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w dowolną, musi zostać dokonana zgodnie z normami prawa procesowego. Zasadę swobodnej oceny dowodów można podważyć jedynie gdy naruszone zostały zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Sąd nie może dokonać odmiennej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006r., w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1073/05, Lex nr 193908). W ocenie Sądu organy, mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w trakcie przeprowadzonego postępowania zasadnie uznały, iż H. P. nie uprawiała faktycznie działek, co do których wystąpił konflikt krzyżowy z innym producentem, zaś zeznania świadków (wskazanych w uzasadnieniu decyzji) oraz zebrane w postępowaniu dokumenty potwierdziły, że faktycznym użytkownikiem spornych działek był A. K. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie ustalono, że skarżąca w 2006 roku nie użytkowała działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych oznaczonych numerami: 358, 362, 446, 450, 457, 458. Zatem za zasadne uznać należy wykluczenie przez organy z płatności działek rolnych I, J, K, L oraz Ł. Prawidłowe jest też działanie organów, które wykluczyły z płatności działki E i F, Skarżąca nie podważyła wyników przeprowadzonej w dniu 24 listopada 2005r kontroli na miejscu w gospodarstwie producenta, która wykazała, że działki rolne nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. Wobec tego za prawidłowe należy także uznać ustalenia organów, że powierzchnia zgłoszona we wniosku równa jest 18,24 ha i przekracza powierzchnię faktycznie ustaloną w trakcie kontroli, która wynosi 6,17 ha. Konsekwentnie za prawidłową należy więc uznać wyliczoną różnicę procentowa w/w powierzchni, wynoszącą 195,62%, co musiało skutkować odmową przyznania płatności ONW . W świetle powyższych wywodów nie budzi też wątpliwości prawidłowość zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Ustalenie bowiem, że skarżąca nie użytkowała rolniczo wskazanych działek położonych oraz że zadeklarowana we wniosku powierzchnia działek była zawyżona (przy czym różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a zawyżonym wynosiła więcej niż 20 %,) musiało skutkować odmową prawa do wnioskowanej płatności z powołaniem się na normę art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić, należy, iż to wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za treść wniosku, niezależnie od tego czy przy jego wypełnieniu korzystał z pomocy osób trzecich. To bowiem wnioskodawca podpisuje wniosek i to on figuruje w nim jako osoba ubiegająca się o przyznanie płatności. Korzystanie natomiast przez beneficjenta z pomocy osób trzecich przy wypełnianiu wniosku nie może być poczytywane, jako okoliczność wykluczająca możliwość poniesienia przez niego negatywnych konsekwencji, związanych z zaistnieniem konkretnych nieprawidłowości w treści wniosku. Na złożonym wniosku znajduje się oświadczenie, z treści którego wynika, że H. P. zna zasady przyznawania płatności bezpośrednich oraz zobowiązanie wnioskodawcy dotyczące, m.in. niezwłocznego informowania organu na piśmie o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności. Wniosek wraz z zawartymi w nim zobowiązaniami i oświadczeniami został własnoręcznie podpisany przez skarżącą. Należy zatem uznać, iż wnioskodawczyni znała zasady przyznawania płatności i miała świadomość nie tylko korzystnych dla siebie skutków przedsięwziętych działań, ale również godziła się na obarczenie określonymi konsekwencjami w razie określonego naruszenia prawa. Wobec tego nie może zostać zaakceptowane traktowanie tychże skutków w sposób wybiórczy i godzenie się przez stronę jedynie na te, które są dlań korzystne. Natomiast fakt długotrwałego leczenia się skarżącej, nie może stanowi okoliczności wyłączającej winę producenta w zakresie nie spełnienia warunków przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, bowiem skoro skarżąca, mimo przewlekłej choroby była w stanie złożyć wniosek o przyznanie wnioskowanych płatności, to uznać należy iż przyjęła wszystkie warunki zawarte w tymże wniosku, a zatem powinna ponosić wszelkie konsekwencje wynikające z faktu złożenia owego wniosku, zarówno dlań pozytywne jak i negatywne. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, jako bezzasadnej. O kosztach zastępstwa prawnego orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a., w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002 r. w sprawie opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), w związku ze złożonym przez pełnomocnika z urzędu oświadczeniem, iż koszty te nie zostały pokryte nawet w części.