II SA/Łd 1923/01

Dnia 22 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant ref. staż. Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi E. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję własną z dnia [...], nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz E. G. kwotę złotych 10 (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...], Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych E. G. nabył uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w P. z dnia [...] z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 1 stycznia 1950 r. do 31 grudnia 1951 r. Z zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. wynika, iż pełnił on służbę w Ludowym Wojsku Polskim w okresie od 6 października 1949 r. do 20 kwietnia 1952 r., w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem. W tej sytuacji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzja z dnia [...] pozbawił E. G. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ podał, iż z otrzymanego zaświadczenia z Centralnego Archiwum Wojskowego Nr [...] z dnia [...] i akt kombatanckich ZBoWiD wynika, iż nie brał on udziału w zwalczaniu oddziałów UPA ani grup Wehrwolfu. Do takiego stanu faktycznego ma zatem zastosowanie unormowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż pozbawia się uprawnień osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów nabyły uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej". Zgodnie z unormowaniem art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. G. wskazał, iż walczył z bandami UPA, lecz nie jest to potwierdzone w aktach archiwalnych. W 1951 roku brał udział w likwidacji bandy i z tego powodu został awansowany do stopnia kaprala, jednak nie wpisano na wykazie jego nazwiska. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy własne wcześniejsze rozstrzygnięcie. Organ wywiódł, iż jedynie w przypadku osobistego udziału w walkach z UPA lub Wehrwolfem zachowałby uprawnienia kombatanckie. W aktach sprawy brak jest potwierdzenia tego faktu, a E. G. nie przedstawił żadnego wiarygodnego dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Z akt sprawy wynika, że E. G. walczył z oddziałami Narodowych Sił Zbrojnych dowodzonych przez Adama Kusza oraz Wolność i Niezawisłość pod dowództwem Władysława Łukasika ps. "Młot" i Edmunda Taraszkiwicza ps. "Żelazny". Wynika z tego, że E. G. nie walczył z bandami ukraińskimi tylko z polskim podziemiem niepodległościowym. Otrzymał on zatem uprawnienia kombatanckie wyłącznie w tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. G. podał, iż z zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego wynika, iż służąc w 4 Brygadzie KBW brał czynny udział w walkach z UPA, NSZ i bandami rabunkowymi. Nigdy nie walczył z polskim podziemiem niepodległościowym, lecz jak mówiono z bandami ukraińskimi i innymi bandami rabunkowymi. W aktach sprawy nie ma wiarygodnego dokumentu potwierdzającego jego walkę z polskim podziemiem poakowskim. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, wskazując iż zarzuty podniesione w skardze nie mają wpływu na wynik sprawy w świetle obowiązujących przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu dotychczasowych przepisów o kosztach sądowych. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron i prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania uprawnień kombatanckich dla skarżącego. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Po myśli art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do pozbawienia uprawnień kombatanckich i aby mógł być zastosowany niezbędne jest wyjaśnienie czy zachodzą przewidziane w nim przesłanki. Oznacza to, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie weryfikacyjne związany jest regułami postępowania dowodowego w administracji. W szczególności, organ stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ związany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Owszem organ przeprowadził postępowanie dowodowe w znacznej części, gdyż na przykład dnia 2 lutego 2001 r. wystąpił z pismem do Centralnego Archiwum Wojskowego z wnioskiem o podanie z jakimi formacjami walczył, bądź walczyły jednostki, w których odbywał służbę E. G. w okresie od 6 października 1949 r. do 20 kwietnia 1952 r. Jednakże w trakcie postępowania weryfikacyjnego organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Z odpowiedzi Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 15 lutego 2001 r. wynika bowiem, iż 4 Brygada KBW walczyła z oddziałami UPA (1949 – 21 maja 1951 r.), NSZ, poakowskim zbrojnym podziemiem i bandami rabunkowymi, lecz w szczątkowo zachowanych wykazach żołnierzy biorących udział w walkach z UPA brakuje nazwiska E. G.. Przy ocenie tego właśnie dowodu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych popełnił błąd, gdyż, jak podał w uzasadnieniu decyzji z dnia [...], z powyższego zaświadczenia i akt kombatanckich ZBoWiD wynika, że E. G. nie brał udziału w zwalczaniu UPA lub grup Wehrwolfu. W ocenie składu orzekającego okoliczność ta nie jest w sposób należyty udowodniona, ponieważ w przedmiotowym zaświadczeniu Centralne Archiwum Wojskowe podało wyraźnie, iż akta żołnierzy walczących z oddziałami UPA zachowały się w części szczątkowej. Nie można więc na podstawie tego dowodu wykluczyć, ani potwierdzić udziału E. G. w walkach z oddziałami UPA. W szczególności w sytuacji powołania się na takie walki przez skarżącego. Organ, zdaniem składu orzekającego w tym momencie powinien przeprowadzić inne dowody w celu wykluczenia lub potwierdzenia powyższej okoliczności. Reasumując, Sąd spostrzegł, iż organ orzekający naruszył reguły postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 132, 135, 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na mocy art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) przy zastosowaniu art. 97 § 2 przepisów wprowadzających.