II SA/Łd 1931/03

Dnia 23 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, , po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2005 roku na rozprawie przy udziale - - - - - sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [..] z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie wymeldowania. 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu A. D. prowadzącemu Kancelarię Prawniczą w Ł. przy ul. A od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi kwotę złotych 240 (dwieście czterdzieści) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. 3 II SA/Łd 1931/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [..] nr [..] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), orzekł o wymeldowaniu A. S. z lokalu nr [..] przy ul. T. w Ł.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż postępowanie w sprawie wymeldowania A. S. toczyło się z wniosku jego byłej żony – B. S.. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, iż A. S. opuścił lokal przy ul. A w Ł. w 1993r. i od tego czasu w nim nie przebywa. Organ podał, iż skarżący związał się z innym mieszkaniem, które stanowiło jego centrum życiowe i dopiero utrata możliwości zamieszkania w lokalu nr [..] przy ul. A. spowodowała, że wystąpił on do Sądu Rejonowego dla Ł. z pozwem o dopuszczenie do współposiadania lokalu nr [..] przy ul. A w Ł. (sygn. akt: [..]). Zdaniem organu, jeżeli sąd powszechny wyda korzystny dla A. S. wyrok w tej sprawie, to będzie on mógł ponownie zameldować się w spornym lokalu, o ile w nim zamieszka. Prezydent Miasta Ł. wskazał również, iż wyrokiem z dnia [..] Sąd Rejonowy dla Ł. W. Wydział I Cywilny, w sprawie o sygn. akt: [..], oddalił, powództwo skarżącego wniesione przeciwko B. S. o naruszenie posiadania spornego lokalu. W uzasadnieniu tego wyroku, Sąd podał, że A. S. wyprowadził się dobrowolnie z mieszkania, zabrał z niego swoje rzeczy osobiste, samochód, oszczędności domowe oraz klucze od mieszkania, a pozostałe jego rzeczy znalazły się w piwnicy. Organ wskazał, iż powyższe okoliczności dały podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu A. S. z lokalu nr [..] przy ul. T. w Ł., gdyż skarżący faktycznie w tym lokalu nie przebywa, a utrzymywanie zameldowania byłoby fikcją meldunkową, niezgodną z przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organy gminy zobowiązane są do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub kiedy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres sześciu miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Organ podał także, iż rozważając sprawę w aspekcie spełnienia przesłanek, wymienionych w pierwszym stanie faktycznym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy stwierdzić, że w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (Dz. U. Nr 78, poz. 716) przesłanka utraty uprawnień do przebywania w lokalu nie jest już wymagana do orzeczenia o wymeldowaniu z tego lokalu, a wymeldowaniu podlega osoba, która nie przebywa w danym lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. S. i wskazał, iż jest ona wysoce niesprawiedliwa i mocno krzywdząca, zwłaszcza w kontekście jego dramatycznej sytuacji życiowej i mieszkaniowej. Podał, iż pół roku wcześniej został wyeksmitowany i usunięty z dotychczas zajmowanego lokalu po zmarłych rodzicach i nie ma prawa do lokalu zastępczego. Dodatkowo, orzeczenie wydane zostało, w jego ocenie, w oparciu o nieprawdziwe fakty podane przez byłą żonę. Skarżący podkreślił, iż nigdy nie opuścił lokalu przy ul. A w sensie dobrowolnego wyprowadzenia się z tego lokalu i miał z tym mieszkaniem fizyczny kontakt do 1996r. Wskazał, iż do dnia dzisiejszego w lokalu tym, w jego pokoju, znajdują się wszystkie jego rzeczy tj. kanapa, fotele, biurko, książki, działa malarskie, płyty, sprzęt sportowy i większość jego rzeczy osobistych. Podał, iż nie zabierał tych rzeczy, bo nie było takiej potrzeby, gdyż jego miejsce zawsze było przy ul. A. i tylko żona nalegała aby się wyprowadził i prowokowała kłótnie żeby się go pozbyć. Skarżący podniósł również, iż w styczniu 1997r, pod jego nieobecność, żona wymieniła zamki w drzwiach, uniemożliwiając mu dostanie się do mieszkania. Podał, iż wystąpił na policję i do prokuratury, ale sprawa karna została umorzona. Wytoczył też sprawę cywilną, która zakończyła się oddaleniem powództwa z uwagi na przedawnienie roszczenia. Toczy się również sprawa o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi mieszkanie przy ul. A. w Ł.. Decyzją z dnia [..] nr [..] Wojewoda [..], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że nie budzi wątpliwości, iż sprawa podlega rozpatrzeniu w aspekcie spełnienia przesłanek wymienionych w pierwszej części przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż miejsce pobytu A. S. jest znane. Dodał, iż słusznie organ pierwszej instancji przyjął, że wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. w obecnie prowadzonym postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego w oparciu o pierwszy stan faktyczny art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, ocenie i wyjaśnieniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia lokalu. Organ wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że miejscem pobytu stałego określonej osoby jest miejsce (lokal), w którym skoncentrowane są życiowe sprawy tej osoby. Jest to miejsce, w którym dana osoba nocuje, stale korzysta z urządzeń tego lokalu, spędza w nim wolny czas i zaspokaja w nim potrzeby życiowe. Zdaniem organu, z materiału dowodowego sprawy, zwłaszcza z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. w sprawie o przywrócenie A. S. stanu posiadania lokalu nr [..] przy ul. A. w Ł., wynika niezbicie, że skarżący wyprowadził się z przedmiotowego lokalu dobrowolnie w 1993r., zabierając ze sobą swoje rzeczy osobiste, samochód, oszczędności domowe oraz klucze. W okresie od 1993r. do 1997 A. S. nie zgłaszał żądań ponownego wprowadzenia się do mieszkania. Organ podał, iż w dniu 6 stycznia 1997r. B. S. założyła dodatkowy zamek do mieszkania, o czym skarżący dowiedział się w 5 lutego 1997r., zaś z roszczeniem o przywrócenie utraconego posiadania wystąpił w dniu 26 lutego 1998r., a więc po upływie roku czasu od chwili naruszenia. Skoro zatem, działania prawne podjęte A. S. okazały się nieskuteczne należało uznać, że spełniona została przesłanka "opuszczenia lokalu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie organu odwoławczego, fakt, iż po opuszczeniu lokalu skarżący nie może dostać się do miejsca pobytu stałego na skutek wymiany zamka, nie ma wpływu na ocenę dobrowolności opuszczenia przez niego tego lokalu, bowiem nie ma związku przyczynowego pomiędzy opuszczeniem lokalu w 1993 roku a wymianą zamka w 1997 roku. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie Wojewody [..] wniósł A. S. i wskazał, iż decyzja z dnia [..] jest dla niego wysoce krzywdząca. Podniósł, iż od 1997 roku jego żona B. S. konsekwentnie próbuje wymeldować go z przedmiotowego mieszkania. Dodał, iż organ odwoławczy nie czekał na przedstawienie przez niego materiału dowodowego, zwłaszcza wyroku Sądu R. z dnia [..] w sprawie o dopuszczenie go do współposiadania lokalu przy ul. A., lecz wydał ostateczną decyzje o wymeldowaniu. Zażądał zmiany zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 10 marca 2005r. skarżący oświadczył, iż korzystny dla niego wyrok sądu, dotyczący dopuszczenia do współposiadania lokalu mieszkalnego nr [..] położonego w Ł., przy ul. A, został uchylony przez sąd drugiej instancji. Podał, iż ostatni raz miał kontakt z lokalem przy ul A. w roku 1997r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że skarga A. S. wniesiona została w dniu 22 grudnia 2003r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogłoby stanowić podstawę do ich uchylenia. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960). Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przewidywał dwie samodzielne przesłanki do wymeldowania osoby z pobytu stałego w określonym lokalu. Pierwsza z przesłanek zachodziła wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia określone w art. 9 ust. 2 ww. ustawy i bez wymeldowania się opuściła miejsce pobytu stałego. Druga miała miejsce w sytuacji, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i w nim nie przebywała przez okres 6 miesięcy, a nowego jej miejsca pobytu nie można było ustalić. Wobec tego, że miejsce pobytu skarżącego było znane, organy prawidłowo rozpatrywały niniejszą sprawę w aspekcie spełnienia przesłanek do wymeldowania, o których mowa w pierwszej części art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Należy zaznaczyć, iż wyrokiem z dnia 27 maja 2002r., wydanym w sprawie o sygn. akt K 20/01 (OTK 220/3/34), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W rozpatrywanej sprawie, organy meldunkowe, powołując się na powyższe orzeczenie, uznały, iż kwestia posiadania przez A. S. uprawnień do przedmiotowego lokalu nie podlega ocenie tych organów, chociaż, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, mieszkanie nr [..] przy ul. A. w Ł., przydzielone zostało A. S. i B. S. w trakcie trwania małżeństwa przez RSM "A". Mimo, iż Sąd w niniejszym składzie nie podziela poglądu organów w przedmiocie wykładni orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. to jednak zmiana, od dnia 1 maja 2004r. brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – Dz. U. Nr 93, poz. 887) powoduje, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego, organy meldunkowe oceniałyby jedynie spełnienie przez niego przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego. Wobec powyższego, rozpatrywanie przez Sąd kwestii posiadania przez A. S. uprawnień do lokalu nr [..] przy ul. A w Ł., byłoby obecnie bezprzedmiotowe. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, wynika, iż A. S. opuścił miejsce pobytu stałego w 1993r. i od tego czasu w nim nie przebywa. Powyższa okoliczność potwierdzona została załączonym do sprawy odpisem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [..] wraz z uzasadnieniem, oddalającym powództwo A. S. wniesione przeciwko B. S. o naruszenie posiadania (sygn. akt [..]), odpowiedzi udzielonej w dniu 03.06.2003r. i 30.06.2003r. przez VIII Komisariat Komendy Miejskiej Policji w Ł. oraz z oświadczeń składanych w toku postępowania przez B. S. i M. F. z domu S. – córkę skarżącego. Z powyższych dokumentów wynika również, iż opuszczenie przez A. S. miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny, a wyprowadzając się z mieszkania skarżący zabrał ze sobą swoje rzeczy osobiste, samochód, oszczędności domowe oraz klucze do lokalu. Skarżący podnosił co prawda w toku postępowania przed organami meldunkowymi, jak również na rozprawie w dniu 10 marca 2005r., iż była żona zmusiła go swoim zachowaniem do opuszczenia mieszkania przy ul. A., jednak brak jest w aktach sprawy dokumentów które potwierdzałyby fakt, iż w okresie od roku 1993 do 1997, skarżący podejmował jakiekolwiek działania mające na celu powrót do mieszkania. Należy zaznaczyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Nie jest dobrowolnym takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karny. W rozpoznawanej sprawie skarżący wprawdzie podjął w roku 1997 działania mające na celu powrót do miejsca pobytu stałego, jednak z uwagi na upływ długiego okresu czasu pomiędzy opuszczeniem mieszkania przy ul. A. w Ł. a skorzystaniem z przysługujących środków prawnych zmierzających do ochrony przedmiotowego posiadania lokalu, okazały się one nieskuteczne. Za nieuzasadnione należy również uznać twierdzenie A. S., iż nie opuścił przedmiotowego lokalu, bowiem do roku 1997 miał z tym lokalem kontakt fizyczny. Sporadyczne pojawianie się skarżącego w mieszkaniu przy ul. A. nie może zostać uznane za zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu. Z pism skarżącego i dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, wynika, że po opuszczeniu lokalu nr [..] przy ul. A. w Ł., zamieszkał on u swojej mamy w Ł. przy ul. A i z tym lokalem związane było centrum jego spraw życiowych, tam przebywał i nocował. Powyższe potwierdza również fakt wydania w dniu [..] przez Sąd Rejonowy dla Ł. wyroku w sprawie o sygn. akt [..] nakazującego eksmisję A. S. z lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [..], położonego w Ł. przy ulicy A. wraz z mieniem, którym włada. Okoliczność podnoszona przez skarżącego, iż w lokalu przy ul. A. nadal znajdują się jego rzeczy osobiste nie świadczy o przebywaniu skarżącego w miejscu pobytu stałego, lecz o konflikcie między były małżonkami na tle podziału majątku wspólnego. Jak wynika z akt administracyjnych, sprawa przed sądem powszechnym o podział majątku wspólnego jest w toku i w tym postępowaniu skarżący będzie miał możliwość dochodzenia swoich praw związanych z poszczególnymi składnikami tego majątku. Działania podjęte przez skarżącego pod koniec roku 1997 i w latach następnych, zmierzające do przywrócenia utraconego posiadania (zawiadomienia do prokuratury o wymianie przez byłą żonę zamków w drzwiach wejściowych mieszkania, wniesienie powództwa posesoryjnego, wniesienie powództwa o dopuszczenie do współposiadania) okazały się nieskuteczne i nie mogą w ocenie Sądu mieć wpływu na ustalenia odnoszące się do sposobu opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego w roku 1993. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, iż trudno jest mówić o związku przyczynowym pomiędzy wyprowadzeniem się skarżącego z lokalu w roku 1993, a wymianą zamków do drzwi wejściowych mieszkania, przez byłą żonę, w roku 1997. Z powyższych względów Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. O wynagrodzeniu radcy prawnego Sąd orzekł stosownie do art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).