II SA/Łd 197/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA G. Szkudlarek, Sędziowie Sędzia NSA W. Chróścielewski, Sędzia WSA J. Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. - Decyzją z dnia [...] Nr [...] Iden./Rodz. –[...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł. – B. na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 k.p.a. , art. 3, art. 4 oraz 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) uchwały Rady Miejskiej w Ł. Nr [...] z dnia [...] w sprawie upoważnienia pracowników MOPS w Ł. do wydawania decyzji administracyjnych przyznał E. W. zasiłek celowy w miesiącu listopadzie 2002r. z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania. W jej uzasadnieniu organ orzekający stwierdził, iż wysokość przyznanego zasiłku wynika z aktualnych możliwości finansowych ośrodka i konieczności realizacji zadań o charakterze obowiązkowym. Od powyższej decyzji E. W. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. zarzucając jej niezgodność z Konstytucją RP i wnosząc o podwyższenie zasiłku celowego do wysokości umożliwiającej godziwą egzystencję. Jednocześnie, w swoim odwołaniu powołał się na swoją trudną sytuację materialną podnosząc, iż winien otrzymywać zasiłek okresowy o którym mówi konstytucja RP, że jest osobą samotną, bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie ma możliwości podjęcia pracy ze względu na wiek - 55 lat. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 856), art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 4 art. 3 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie, organ II instancji podniósł, iż z przeprowadzonego przez organ I instancji wywiadu środowiskowego wynika, że E. W. ma 55 lat. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Choruje na owrzodzenie żołądka i dwunastnicy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało także, iż z uwagi na trudną sytuację materialną i życiową oraz spełnienie warunków formalnych uprawniających do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej w formie bezzwrotnej, E. W. pomoc taką otrzymał. Ośrodek przyznał mu bowiem zaskarżoną decyzją zasiłek celowy bezzwrotny w wysokości po 50 zł w miesiącu listopadzie 2002r. z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania, a poza tym korzystał on z takiej pomocy już od stycznia do października w formie zasiłku celowego. W grudniu ub.r. przyznano E. W. dwa zasiłki - celowy w wysokości 200 zł(zakup opału) oraz okresowy w kwocie 250 zł. co świadczy, iż opieka społeczna, stosownie do posiadanych możliwości, stara się pomagać odwołującemu się w przezwyciężaniu jego obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Nie jest jednak w stanie rozwiązać jego wszystkich problemów życiowych w dłuższej perspektywie czasowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło również, że utrzymująca się trudna sytuacja finansowa MOPS zmusza organy administracji do bardzo oszczędnego gospodarowania pieniędzmi tak, aby możliwie największa liczba podopiecznych mogła uzyskać choćby minimalne wsparcie. W przypadku braku dochodów tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, pomoc przyznawana jest w bardzo niskich kwotach i niemal wyłącznie z przeznaczeniem na żywność. Świadczenie pomocy w formie zasiłków celowych ma charakter nieobowiązkowy i realizowane jest wówczas gdy odpowiada celom i możliwościom (w tym zwłaszcza finansowym) pomocy społecznej co oznacza, że jego przyznanie bądź odmowa, następuje w ramach uznania administracyjnego i odbywa się dopiero po zrealizowaniu zadań o charakterze obowiązkowym i uwarunkowane jest głównie aktualnymi możliwościami budżetowymi organu I instancji. Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii zgodności wysokości przyznawanych zasiłków z Konstytucją RP, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001r. orzekł o zgodności przepisów ustawy o pomocy społecznej z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że pomoc społeczna ma w odniesieniu do ubezpieczenia czy zaopatrzenia społecznego charakter uzupełniający. Nie jest wiec uprawniona taka interpretacja przepisu art.67 ust.2 Konstytucji, z której wynikałoby indywidualne roszczenie o świadczenie przewidziane w każdej z form składających się na zabezpieczenie społeczne. Państwo ma obowiązek podejmowania działań w celu zapewnienia odpowiednich środków finansowych niezbędnych do realizacji konstytucyjnych praw socjalnych obywateli, ale musi uwzględniać aktualna sytuacje gospodarcza kraju i konieczność zapewnienia warunków jego wszechstronnego rozwoju. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało także, iż sytuacja finansowa MOPS Fili Ł. – B. została przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Filia otrzymuje na zadania własne kwotę ok. 90 tys. zł miesięcznie, z czego w pierwszej kolejności musi zrealizować zadania o charakterze obowiązkowym (jest to kwota ok. 40 tys. zł.), do których należy pokrycie posiłków w szkołach dla dzieci z rodzin najuboższych. Pozostała kwota, tj. ok. 50 tys. zł przeznaczona jest na zasiłki celowe, z których korzystał również E.W. Na terenie Ł. pomoc w formie zasiłku celowego otrzymał w okresie I-IX br. 10620 osób ( o 416 więcej niż w analogicznym okresie roku poprzedniego ), zaś koszt tej pomocy wyniósł 2 515 644 zł tj. o 216 621 zł czyli o ok. 10% więcej niż w porównywalnym okresie 2001r.Jednocześnie organ II instancji wskazał też, iż wiele osób takiej pomocy nie otrzymało, a średnia wysokość przyznawanych zasiłków celowych z roku na rok maleje, co świadczy nie tylko o wysokości środków , ale przede wszystkim o wzroście ilości osób ubiegających się o pomoc. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji stwierdzając, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego jak również nie naruszył zasad postępowania określonych w k.p.a. Nie zgadzając się z w/w decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi skargę, wywodząc jak w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 134 §1 cyt. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Rozpoznając sprawę sąd bada ją wyłącznie pod względem zgodności z obowiązującym prawem w dniu podjęcia decyzji. Tym samym sąd w składzie orzekającym nie stwierdził podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 161§ 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 roku) w związku z brzmieniem art. 149 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r.o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, poz 414 ze zm.). W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa a skarga nie jest zasadna. Zaznaczyć należy, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji MOPS z dnia [...] Nr [...] było rozstrzygniecie o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego, a nie jak podnosi to w skardze do sądu odmowa "przyznania godziwego zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia". Wniosek skarżącego z dnia 5 listopada 2002r.,zawarty w aktach administracyjnych, w którym domaga się on przyznania zasiłku celowego na zakup zimowej odzieży i obuwia, nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości. Tym samym uznać należy, iż organ administracji rozstrzygał sprawę stosownie do wniosku strony. O ile więc wolą skarżącego było ubieganie się o przyznanie zasiłku okresowego, tak jak to formułuje on w swoich zarzutach, winien złożyć stosowny wniosek o jego przyznanie wraz z niezbędnymi dokumentami w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Pracy Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego (Dz.U.Nr 26, poz.140). Słusznie podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż Konstytucja RP nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania świadczeń z pomocy społecznej jak wywodził to skarżący, lecz ustawa o pomocy społecznej, której zgodności z Konstytucją nie zakwestionował Trybunał Konstytucyjny. Sąd nie znalazł również podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji rozstrzygającej o przyznaniu zasiłku celowego i jego rozmiarze. Sąd podziela w całości argumenty wywiedzione w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Należy bowiem podkreślić, że organy pomocy społecznej przyznają świadczenia w oparciu o przyznane środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swoje ustawowe cele. Organ I instancji przyznając E. W. zasiłek celowy w miesiącu listopadzie w kwocie 50 zł wskazał, że jest on uprawniony, co do zasady, do otrzymania pomocy w zakresie zasiłku celowego, którego przyznania domagał się we wniosku z dnia 5 listopada 2002r., ale podniósł również, że posiadane środki finansowe nie pozwalają w pełni na zaspokojenie żądań stron. Organ bezpośrednio zajmujący się rozdziałem środków z tytułu opieki społecznej jest najlepiej zorientowany, co do niezbędnej pomocy dla uprawnionych z jednej strony a co do możliwości finansowych organu pomocowego z drugiej strony. Kiedy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla stale wzrastającej liczby potrzebujących, rzeczą właściwych organów jest wyważenie przyznawanej pomocy z uwzględnieniem sytuacji subiektywnej uprawnionych i sytuacji obiektywnej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art.7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu również spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z dnia 17.04.2002r. IISA/Gd 4332/01, Lex nr 77665, wyrok NSA z dnia 26.04.1999r. IISA/Ka 1316/97, OSS 1999/4/111, wyrok NSA z dnia 26.09.2000r. ISA 945/00, Lex 79608, wyrok NSA z dnia 19.11/1996r. IISA/Gd 702/96, Lex nr 44231). W ocenie sądu zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja spełniają przytoczone kryteria. Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa należało, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz., 1270 z 2002r.), skargę oddalić.