II SA/Łd 198/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant Asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 25 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia do ponownego rozpoznania decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. - J. S. zwrócił się do MOPS w Ł. pismem z dnia 11.06.2006r. o umorzenie w całości należności z tytułu wypłacanej przez organ w okresie wrzesień 2005r. - maj 2006r. zaliczki alimentacyjnej na córkę P. S.. W uzasadnieniu J.S. podał, iż nie jest w stanie spłacić zadłużenia, jego zadłużenie w ZUS i u komornika z tytułu zaległych i bieżących alimentów wynosi około 25.000zł. Podał również, iż od dawna jest zarejestrowany w RUP jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, z uwagi na brak kwalifikacji nie otrzymuje ofert pracy, korzysta z pomocy finansowej rodziców, z dodatku mieszkaniowego z Urzędu Miasta. Wcześniej Sąd Rejonowy [...] w Ł. wyrokiem z dnia 11.04.2006r. orzekł, że obowiązek alimentacyjny J.S. wobec córki P. S. wygasa z dniem 31 maja 2006r. D. M., matka dziecka otrzymywała zaliczkę alimentacyjną w łącznej wysokości 250 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o wygaśnięciu z dniem 31.05.2006r. własnej decyzji z [...], w części przyznającej zaliczkę alimentacyjną po 31.05.2006r. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił J. S. umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej za okres od 1.09.2005 do 31.05.2006r. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, iż J.S. znajduje się w trudnej sytuacji dochodowej, utrzymuje się z zasiłków wypłacanych przez MOPS, korzysta z pomocy rodziców, jest zarejestrowany w RUP bez prawa do zasiłku, niemniej nie są to okoliczności wyjątkowe, uzasadniające umorzenie zaległości alimentacyjnych. Umorzenie zaległości jest bowiem wyjątkiem od zasady, winno zatem być uzasadnione szczególnymi okolicznościami. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. wskazał, iż z uwagi na swą sytuację nie ma możliwości spłaty zadłużenia, zarzucił też organowi brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem SKO organ I instancji nie podał powodów, dla których odmówił umorzenia należności, nie wyjaśnił również stronie, iż może się ubiegać o ich rozłożenie na raty. Organ odwoławczy wyraził również pogląd, iż w sprawie ma zastosowanie przepis art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczący umorzenia, rozłożenia na raty lub odroczenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych a to z uwagi na treść art. 18 ust.2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W skardze do WSA w Łodzi J. S. wniósł o ponowne przekazanie sprawy organowi I instancji, ponownie przytoczył okoliczności dotyczące jego sytuacji rodzinnej i dochodowej dodatkowo zaznaczając, iż ciężko zachorował jego ojciec, co oznacza zmniejszenie uzyskiwanej dotąd od rodziców pomocy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony jest wyłącznie do kontroli legalności aktów administracyjnych, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd nie orzeka merytorycznie w sprawie administracyjnej, a jedynie bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, dalej powoływana jako p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w ramach tak zakreślonej kognicji stwierdzić trzeba, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że skarżący zdaje się nie rozumieć treści zaskarżonej decyzji SKO, w istocie korzystnej dla niego. Organ samorządowy postąpił zgodnie z żądaniem zawartym w odwołaniu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi stopnia podstawowego. Skarżący nie potrafił zresztą sprecyzować zarzutów pod adresem decyzji odwoławczej. J. S. jest dłużnikiem alimentacyjnym. Stosownie do przepisu art. 16 ustawy z dnia 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86 poz. 732 ze zmianami) organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną. Oznacza to, iż jedynymi przesłankami umorzenia dłużnikowi tych należności jest jego sytuacja rodzinna i dochodowa i brak podstaw, by z treści tego przepisu wywodzić jeszcze jakieś inne, nie wymienione w nim przesłanki umorzenia. Nietrafnie zatem organ pierwszej instancji stwierdza, że poza sytuacją dochodową i rodzinną osoby ubiegającej się o umorzenie należności alimentacyjnych winny zajść jeszcze dodatkowe, nadzwyczajne a bliżej nieokreślone okoliczności. Sformułowanie art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych wskazuje również wyraźnie, iż decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy. To zaś obliguje organ do wyjątkowo wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia, tak, aby adresat decyzji był przekonany, iż wszystkie okoliczności faktyczne zostały wyjaśnione oraz że organ zbadał w sposób wyczerpujący wszystkie przesłanki przemawiające za konkretnym rozwiązaniem. Trafnie zauważa SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ I instancji nie wyjaśnił w sposób należyty powodów, dla których odmówił umorzenia należności, nie ocenił, czy faktycznie sytuacja rodzinna i dochodowa skarżącego nie przemawia za umorzeniem należności. Zatem, taka decyzja nie poddaje się kontroli instancyjnej i słusznie organ odwoławczy uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, o co zresztą wnosił sam skarżący. Wprawdzie organ odwoławczy co do zasady obowiązany jest orzec co do istoty sprawy, niemniej w sytuacji, gdy uchybienia organu I instancji sprowadzają się nie tylko do wadliwej interpretacji prawa materialnego (art. 16 ustawy o zaliczce alimentacyjnej), ale również do braków uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym zgodzić się trzeba w wnioskiem organu odwoławczego, iż zachodziła konieczność ponownego rozpoznania sprawy. Z uwagi na powyższe, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi sąd orzekł o jej oddaleniu, stosownie bowiem do art. 151 p.p.s.a. sąd oddali skargę, gdy nie stwierdzi podstaw do jej uwzględnienia. Nie sposób natomiast zgodzić się z wywodami SKO dotyczącymi nienależnie pobranego świadczenia. Sprawa nie dotyczy bowiem wierzyciela a dłużnika alimentacyjnego, który z pewnością nie jest osobą pobierającą nienależne świadczenie. Wydaje się również, iż organ odwoławczy niezasadnie się powołuje na możliwość zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten reguluje bowiem kwestie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. J. S., co należy jeszcze raz podkreślić, nie był wierzycielem alimentacyjnym a dłużnikiem. Kwestie związane z umorzeniem mu należności zostały w sposób definitywny rozwiązane w przepisie art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych. Okoliczność ta nie zmienia jednak ostatecznej konstatacji, iż pomimo pewnych błędów uzasadnienia zaskarżonej decyzji odpowiada ona prawu.