II SA/Łd 199/10

Dnia 11 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia NSA Anna Stępień, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010 roku przy udziale - sprawy ze skargi "A" z siedzibą w Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę oddala skargę. LS Wojewoda [...], decyzją z dnia [...], nr [...], znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w zw. z art. 35 ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 roku, Nr 156, poz. 1118 ze zm.) uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wymienioną decyzją z dnia [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] Spółdzielni A z siedzibą w Ł. pozwolenia na budowę budynku handlowo-usługowego na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w Ł., przy ul. A. Owa decyzja była efektem złożonego w dniu 15 maja 2009 roku przez [...] Spółdzielnia A, wniosku o wydanie pozwolenia na budowę wskazanego budynku handlowo-usługowego. Od powyższej decyzji z dnia 30 października 2009 roku odwołanie wnieśli A. S. oraz W. i B. S., żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołujący się wskazali, m.in. że: - projektant przekroczył posiadane uprawnienia do projektowania, bowiem zgodnie z § 2 pkt 2.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku (Dz. U., Nr 8, poz. 46) osoby ze średnim wykształceniem technicznym mogą wprawdzie projektować w specjalności architektonicznej w budownictwie osób fizycznych, jednakże projektowany budynek usługowy nie należy do budownictwa osób fizycznych; - wykonany projekt nie jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy, w której wskazano, że dach na przedmiotowym budynku ma odpowiadać dachom na budynkach sąsiednich zwartych. Natomiast z opisu projektowanego dachu wynika, że kąt jego nachylenia będzie mniejszy niż 45 stopni, podczas gdy sąsiedni dach posiada nachylenie około 30 stopni; - w przedmiotowym projekcie projektant pominął w ogóle sprawy rozpoznania gruntów, nie ustalił poziomu fundamentu sąsiedniego budynku; - wskazany przez projektanta w opisie odporności pożarowej przepis § 213 pkt 3 i § 210 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) nie dotyczy budynków w zabudowie zwartej, a w projekcie nie ma innego odniesienia się do zagadnień ochrony przeciwpożarowej. Zdaniem odwołujących się skoro budynek usytuowany jest w granicy z drugim budynkiem, powinien posiadać ogniomur, ze względu na fakt, że projektowany budynek będzie niższy niż istniejący i nie posiada przegrody oddzielenia przeciwpożarowego, czyli ogniomuru, bądź inwestor powinien wystąpić o odstępstwo od przepisów przeciwpożarowych; Wojewoda [...] w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...], nr [...] wyjaśnił, że w sprawie tej występuje szereg wątpliwości, a przeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego ma decydujące znaczenie, dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest niepełny i nie pozwala na jego ocenę, a w szczególności na ocenę prawidłowości trybu orzekania. Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] wniosła [...] Spółdzielnia A z siedzibą w Ł. Strona skarżąca, żądając uchylenia owej decyzji, zarzuciła jej naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w przepisach art. 7 i art. 8 K.p.a. oraz przepisu art. 4 Prawa budowlanego, a także art. 143 Kodeksu cywilnego przez uwzględnienie zarzutów A., W. i B. S. zawartych w ich odwołaniu, mimo że te osoby wzniosły budynek na podstawie decyzji uchylonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydanym dnia 19 grudnia 2008 roku w sprawie o sygn. akt II SA/ Łd 575/08. Zdaniem strony skarżącej w/w osoby od 1999 roku czynią wszystko by uniemożliwić Spółdzielni zabudowę działki nr [...], mimo że ową zabudowę przewiduje umowa pomiędzy Gminą Miasto Ł. a Spółdzielnią, zawarta w formie aktu notarialnego, repertorium A nr [...], sporządzona w dniu 5 maja 1998 roku, której przedmiotem było oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Stosownie do zapisów tego aktu skarżąca Spółdzielnia już w 1999 roku wystąpiła o pozwolenie na budowę budynku, lecz A., B. i W. S. nie zaakceptowali propozycji przedłożonych przez Spółdzielnię na rozprawie, która odbyła się w Starostwie Powiatowym w Ł. w dniu 9 grudnia 1999 roku. Wobec zapisów zawartych w akcie notarialnym i planie zagospodarowania przestrzennego decydujące znaczenie w przedmiotowej sprawie, zdaniem strony skarżącej, winny mieć przepisy art. 143 i 144 Kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w przepisie art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do treści przepisu art. 134 p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie rozważeniu podlegała kwestia spełnienia przesłanek, określonych w art. 138 § 2 K.p.a., uprawniających organ odwoławczy do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ten sposób rozstrzygnięcia dopuszczalny jest wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, ale to rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Będzie to miało miejsce m.in. wtedy gdy postępowanie w pierwszej instancji było dotknięte istotnymi uchybieniami w zakresie prowadzenia postępowania w całości bądź w znacznej części. Takie istotne uchybienia w niniejszej sprawie wskazał Wojewoda [...] w swojej decyzji. Na wstępie należy zauważyć, że postanowieniem z dnia [...] nr [...] Starosta Ł., działając na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego zobowiązał [...] Spółdzielnię A w Ł. do : - przedłożenia ekspertyzy technicznej stanu obiektu istniejącego, stwierdzającej jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającej oddziaływanie; - przedłożenia analizy wpływu projektowanej budowy na dopływ światłą dziennego do pomieszczeń mieszkalnych budynku sąsiedniego; - przedłożenia uzgodnienia z właścicielem działki nr [...] w zakresie zmiany lokalizacji wjazdu w związku z planowaną lokalizacją budynku na działce nr [...]; - przedłożenia projektu zagospodarowania działki nr [...] opracowanego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego; - uwzględnienia w projekcie zagospodarowania działki miejsc postojowych dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo oraz osób niepełnosprawnych; - wskazania miejsca składowania odpadów stałych. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy powyższe postanowienie nie zostało przez inwestora wykonane w całości, zatem konieczne jest przeprowadzenie ponownego postępowania w celu uzupełnienia przez inwestora materiału dowodowego. W myśl przepisu art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ze względu na specyfikę projektowanego obiektu budowlanego, uwzględnianej w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a także zaświadczenia wydanego przez izbę samorządu zawodowego o uprawnieniu do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Odnosząc się do treści wskazanego przepisu należy podnieść, iż Wojewoda [...] prawidłowo zauważył, że uchybieniem organu pierwszej instancji było zatwierdzenie projektu budowlanego, który był niekompletny. Większość rysunków architektonicznych została sporządzona w 2008 roku i nie uwzględnia zmian, które zaszły na sąsiedniej działce w latach 2008 – 2009, choćby faktu, że w roku 2008 W. S. wybudował na działce sąsiedniej budynek, który został oddany do użytku w dniu 3 lutego 2009 roku, zaś na owych rysunkach nadal jest informacja, że na działce sąsiedniej budynek ten jest w trakcie budowy, czego przykładem mogą być rysunki oznaczone numerami 4 i 8. Poza tym wspomniany rysunek nr 8 pokazuje elewacje wschodnią, północną i południową, zaś brakuje na nim elewacji zachodniej. Nadto projektowany budynek będzie zrealizowany na całej długości działki, przez co będzie przylegać do budynku znajdującego się na sąsiedniej działce, jednak w załączonym projekcie nie ma szczegółowego opracowania, odnoszącego się zarówno do tejże okoliczności, jak i wzajemnego oddziaływania na siebie obu budynków. Oprócz powyższego w projekcie nie odniesiono się do wielkości dylatacji, pomiędzy budynkiem istniejącym i projektowanym. Za trafne należy również uznać spostrzeżenie organu odwoławczego, że z projektu nie wynika czy zostały przeprowadzone badania terenu i na jakiej głębokości umieszczona jest piwnica w budynku sąsiednim oraz gdzie i na jakiej głębokości umieszczone są fundamenty istniejącego budynku oraz w jaki sposób ławy projektowanego budynku będą przylegać do poziomu fundamentów budynku sąsiedniego. W konsekwencji wykazanych powyżej wad uznać należy, że projekt budowlany został opracowany z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, poz. 1133). Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy projekt budowlany nie spełnia też wymogów zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Zaznaczyć wypada, że przepis § 204 ust. 5 rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 roku stanowi, iż wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania. Nadto przepis § 206 ust 1 tegoż rozporządzenia wymaga, ażeby w przypadku, o którym mowa w art. 204 ust 5, budowa była poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającą jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływanie wywołane wzniesieniem nowego budynku. Ekspertyza budowlana obok elementów oceny stanu istniejącego i opisania jego technicznych aspektów, powinna zawierać propozycje rozwiązań ujawnionych problemów i usunięcia zagrożeń, wad czy nieprawidłowości. Mając na uwadze wynikającą z treści art. 34 ust 1 Prawa budowlanego konieczność dostosowania zakresu i treści ekspertyzy, o jakiej mowa w § 206, do specyfiki i charakteru budynku oraz stopnia skomplikowania działań budowlanych stanowiących przedmiot tejże ekspertyzy, a także fakt usytuowania przepisu § 206 w dziale V rozporządzenia o warunkach technicznych nazwanym "Bezpieczeństwo konstrukcji", przyjąć należy, że ową ekspertyzę, winna wykonać osoba pełniąca samodzielne funkcję w budownictwie, posiadająca uprawnienia bez ograniczeń o specjalności konstrukcyjno-budowlanej. W niniejszej sprawie znajdujące się w części opisu technicznego opracowanie, nazwane ekspertyzą techniczną istniejącego budynku, nie spełnia wskazanych powyżej wymogów. Zatem nie można uznać, że inwestor wykonał obowiązek nałożony na niego przez Starostę [...] postanowieniem z dnia [...] nr [...]. Podobnie nie można przyjąć, iż inwestor wywiązał się z innego obowiązku nałożonego wspomnianym postanowieniem, bowiem znajdująca się w aktach sprawy analiza wpływu projektowanej budowy na dopływ światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w budynku sąsiednim nie spełnia wymogów określonych w przepisie § 13 ust 1 i § 60 rozporządzenia o warunkach technicznych (...). Należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż przedłożony schemat analizy wpływu projektowanej budowy na dopływ światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w budynku sąsiednim został wykonany na kserokopii mapy sporządzonej w skali 1:500, co powoduje, że nie jest czytelny. Nie wskazano na tym schemacie ukierunkowania budynku z przedmiotowymi oknami względem stron świata. Z analizy tej wynika, że "linijka słońca" wychodzi z jednego okna, tak jak dla południkowego usytuowania budynku, a z drugiego okna tak jak dla równoleżnikowego usytuowania budynku. Jak zasadnie wskazał Wojewoda [...] okoliczność ta powoduje wewnętrzną sprzeczność owej analizy, ze względu na fakt, iż okna te są usytuowane na ścianie ukierunkowanej w jedną stronę świata. Nie ma dodatkowych rysunków ani szkiców uzupełniających ten schemat. Nie można zatem ustalić, w którym miejscu zostały usytuowane okna, jakiej są one wielkości, jaka jest grubość ściany, w której są obsadzone. Niemożliwe jest ustalenie czy "linijka słońca" wychodzi z wewnętrznego środka okna. W konsekwencji przyjąć należy, że przedmiotowy schemat nie wykazał, iż zostały wyeliminowane ograniczenia pola widzenia z każdego okna, mające wpływ na dopływ światła naturalnego do pomieszczeń mieszkalnych w budynku sąsiednim. Wobec powyższego ze względu na projektowaną zabudowę przylegającą od strony zachodniej do zabudowy istniejącej na działce sąsiedniej, projektant nie tylko powinien uwzględnić aktualny stan zagospodarowania działki sąsiedniej, ale zobowiązany był dołączyć ekspertyzę techniczną istniejącego budynku, sporządzoną przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub przez rzeczoznawcę budowlanego w zakresie obejmującym odpowiednią specjalność. Ponadto konieczne będzie przeprowadzenie, przez osobę posiadająca uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, analizy wpływu projektowanej budowy na dopływ światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych, znajdujących się w budynku sąsiednim. Brak bowiem tychże opracowań stanowi naruszenie odpowiednio przepisów § 206 ust. 1 i § 13 oraz § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych (...). Zasadne jest także spostrzeżenie Wojewody [...], że skoro ze względu na planowaną zabudowę działki nr [...], likwidacji w znacznej części może ulec wjazd na działkę o nr [...], który wcześniej przebiegał również przez część działki inwestora, to w tej sytuacji koniecznością wydaje się uwzględnienie przez projektanta w planie zagospodarowania działki nowego zjazdu na działkę [...]. Ponadto projekt budowlany, zatwierdzony badaną decyzją nie uwzględnia miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych, zaś w myśl przepisu § 18 ust 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych(...), zagospodarowując działkę budowlaną, należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, miejsca postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również miejsca postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne Podnieść także wypada, wskazując na trafność poglądu wyrażonego przez organ odwoławczy, iż w treści przepisu § 57 ust 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...), został określony ogólny warunek zapewnienia oświetlenia dziennego pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, odpowiednio do ich przeznaczenia, kształtu i wielkości z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 tegoż rozporządzenia. W ust 2 tego przepisu ustalone zostały wymagania mówiące, że w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnicy, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na przeznaczenie, co najmniej 1:12 zaznaczyć trzeba, że odniesieniu do pomieszczeń pracy należy uwzględnić ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, które zobowiązują do równoczesnego stosowania, rozporządzenia z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 roku, Nr 169, poz. 1650 ze zm.). Prowadzi to do wniosku, że pomieszczenie przeznaczone na biuro, mające powierzchnię 64,40 m2, oświetlone tylko przez jedno niewielkie okno, nie będzie spełniać powyższego wymogu. Wprawdzie właściwy organ może odstąpić od owego obowiązku, jeśli projekt zagospodarowania terenu został uzgodniony z właściwym rzeczoznawcą, jednakże kwestia ta wymaga szczegółowej analizy przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji, mającej na celu ustalenie czy zostały wydana zgoda na wyżej opisane odstępstwo. Mając na uwadze uchybienia wymienione w treści niniejszego uzasadnienia wypada wskazać, iż zasadne jest twierdzenie Wojewody [...], iż decyzję Starosty [...] z dnia [...] udzielającą stronie skarżącej pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku handlowo – usługowego, należało, w trybie art. 138 § 2 K.p.a., wyeliminować z obrotu prawnego i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu. m.o.