II SA/Łd 20/25

Dnia 28 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Asesor WSA Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2025 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 października 2024 roku nr SKO.4115.280.2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. dc Zaskarżoną decyzją z dnia 22 października 2024 r. nr SKO.4115.280.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej jako: "k.p.a.", oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 w związku z art. 17 i art. 107 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1283) - dalej jako: "u.p.s.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 29 lipca 2024 r., znak: IWPŚ.4131.13151.2024, odmawiającą M. M. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłku w szkole i w domu" w miesiącu lipcu 2024 roku. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 21 czerwca 2024 r. M. M. wystąpiła do organu I instancji z prośbą o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w miesiącu lipcu 2024 r. Organ I instancji decyzją z dnia 29 lipca 2024 r., znak: IWPŚ.4131.13151.2024, odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji powołał się na art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 i art. 107 ust. 4, 4a u.p.s. i wyjaśnił, że w związku ze złożonym wnioskiem pracownik socjalny podjął czynności celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniach 3 lipca 2024r. i 4 lipca 2024 r. pracownik socjalny nie zastał skarżącej pod wskazanym adresem. W dniu 5 lipca 2024 r. wysłano do skarżącej i jej pełnomocnika wezwanie pocztowe, które pełnomocnik odebrał w dniu 19 lipca 2024 r., na które ani pełnomocnik ani skarżąca nie zareagowali. W dniu 24 lipca 2024 r. pracownik socjalny wysłał do pełnomocnika skarżącej e-mail z prośbą o wyznaczenie terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, również bezskutecznie. W dniach 23 lipca 2024 r. i 25 lipca 2024 r. pracownik próbował nawiązać ze skarżącą kontakt telefoniczny, nie odebrała telefonu, ani nie oddzwoniła. Od miesiąca maja 2023 r. pracownicy socjalni podejmowali próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej - bezskutecznie. W rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym w dniu 11 sierpnia 2023 r. skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu swojego zamieszkania, informując, że wszelkie informacje przesłała drogą pocztową a wcześniej mailową i oczekuje przeprowadzenia wywiadu telefonicznie. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że w związku z brakiem możliwości przeprowadzenie wywiadu w miejscu zamieszkania odmawia się przyznania pomocy finansowej. Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi odwołanie, wskazując na swoje niezadowolenie z treści wydanego rozstrzygnięcia, zarzucając przy tym naruszenie wskazanych przepisów oraz wyjaśniając, że nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji, ani nie unikała jego przeprowadzenia, a co więcej, obecnie skarżąca odpowiedziała na wezwanie przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika w dniu 12 czerwca 2024 r., zaś to pracownik organu odmówił wówczas przeprowadzenia wywiadu, mimo że miał taką możliwość, a ponadto pracownik ten dopuścił się dalszych naruszeń, m.in. nie zapewniając nawet podstawowych środków ochrony przed zarażeniami, które miał zapewnić (brak maseczki, brak rękawiczek, brak osobnego pokoju przyjęcie skarżącej w punkcie ksero, obecność innych osób, którym poleciła opuścić pokój dopiero po zwróceniu uwagi przez skarżącą i jej pełnomocnika). Mając powyższe na uwadze, pełnomocnik strony wniósł o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 22 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, że powodem odmowy przyznania M. M. wnioskowanej przez nią pomocy finansowej jest brak współdziałania strony, która, zdaniem organu I instancji, swoim zachowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy wskazał, że aby organ mógł w ogóle rozpatrzyć pozytywnie wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, musi w tym celu dokonać stosownych ustaleń faktycznych, co umożliwia w szczególności (obligatoryjny) dowód w postaci wywiadu środowiskowego. O ile jednak organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z art. 7 k.p.a., o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych zgodnie z art. 4, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4a u.p.s. Tym samym dokonanie wykładni tych przepisów ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Kolegium podkreśliło, że brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego uznaje się bowiem za przejaw uniemożliwienia ustalenia rzeczywistej sytuacji rodzinno-majątkowej, a tym samym brak współdziałania przez wnioskodawcę, który wystąpił o świadczenie z organem prowadzącym postępowanie w celu merytorycznego rozpoznania jego wniosku (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 października 2021 r., VIII SA/Wa 403/21). Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.), a decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 u.p.s.). Jak stanowi ustawa, wywiad taki przeprowadza się i służy on ustaleniu sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób oraz rodzin ubiegających się o świadczenie z pomocy społecznej (art. 107 ust. 1 u.p.s.). Jednocześnie Kolegium wskazało, że rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadzany na podstawie art. 107 i nast. u.p.s., jak również jego aktualizacja, jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną. Na wywiad składa się szereg czynności organu wykonywanych przez pracownika socjalnego, takich jak m.in. przesłuchanie strony i jej rodziny pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji, wykorzystanie istotnych dla sprawy dokumentów oraz przeprowadzenie własnych obserwacji w celu zweryfikowania informacji uzyskanych z innych źródeł dowodowych, w szczególności z oświadczenia o stanie majątkowym, złożonego przez stronę. Wywiad jest specyficznym sposobem zbierania informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia, będący podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie (por. wyrok WSA w Łodzi z 30 stycznia 2020 r., II SA/Łd 766/19). Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893) wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej (ust. 1). Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy (§ 4 ust. 1). W ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy (§ 4 ust. 2). W odniesieniu do powyższego Kolegium zwróciło uwagę, że konsekwencje braku współdziałania z organem zostały z kolei ogólnie unormowane w art. 11 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jak wynika bowiem z treści art. 11 ust. 2 u.p.s., katalog okoliczności uzasadniających odmowę przyznania świadczenia jest znacznie szerszy i obejmuje m.in. brak współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W orzecznictwie – jak wyjaśnił organ odwoławczy - przyjmuje się zaś, że odmowa przeprowadzenia wywiadu lub uniemożliwienie prowadzenia wywiadu środowiskowego muszą być kwalifikowane właśnie jako wyraz braku współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s. W sytuacji bowiem, gdy wnioskodawca swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają jego zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji, albowiem brak możliwości przeprowadzenia wywiadu ze względu na postawę strony uniemożliwia organowi dokonanie koniecznych ustaleń do załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 października 2021 r., III SA/Kr 580/21). Konsekwencje tego rodzaju zachowania zostały przy tym także unormowane przez ustawodawcę poprzez art. 107 ust. 4a u.p.s., zgodnie z którym niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W ocenie Kolegium, w okolicznościach niniejszej sprawy zgodzić należy się z organem I instancji, że M. M. nie wypełniła obowiązku współdziałania, o którym mowa w powyższych przepisach. Organ przy tym zwrócił uwagę, że pracownik socjalny podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony i próby te okazały się bezskuteczne. Bezspornie M. M. nie wyrażała woli na przeprowadzenie wywiadu w jej miejscu zamieszkania i także w odwołaniu wywiodła o zagrożeniu epidemiologicznym, które stoi temu na przeszkodzie. W toku całego postępowania strona nie wyrażała zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, wnosząc zamiast tego o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie telefonicznej. W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą covidową", z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie: rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), oraz, dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy. Kolegium podkreśliło, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy jest zasadą, natomiast przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie przewidzianej w art. 15o ust. 1 ustawy covidowej jest wyjątkiem od tej zasady i jako taki przepis ten nie powinien być nadużywany. Zastosowanie tego przepisu jest uzasadnione tylko wówczas, gdy ze względów związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 przeprowadzenie wywiadu w formie wymaganej przez przepisy ustawy o pomocy społecznej napotyka obiektywne problemy. Z akt sprawy nie wynika, aby na przeszkodzie przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni stały powody związane z przeciwdziałaniem COVID-19 w szczególności, aby strona pozostawała na kwarantannie. M. M. żądając przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w formie telefonicznej, powoływała się ogólnie na stan epidemii i obawę o swoje zdrowie, niemniej jednak nie jest to wystarczające, zwłaszcza że pracownik socjalny gwarantował zachowanie reżimu sanitarnego, a ponadto strona, jak sama twierdzi, wykluczyła kontakt z innymi ludźmi, musiała jednak coś jeść, realizować recepty więc poruszała się po mieście. O powyższym świadczy również fakt, że strona wystąpiła o wydanie biletu miesięcznego z MPK (dowód: treść sms). W sytuacji, o której mowa w ust. 1, w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, u których nie nastąpiła zmiana danych, aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego nie sporządza się, pomimo upływu ustawowego terminu. W takim przypadku aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządza się niezwłocznie po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Kolegium wskazało, że z dniem 1 lipca 2023 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV 2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz.U.2023.1118) oraz, że rozpatrzenie wniosku strony wymaga ustalenia stanu faktycznego, a w tym celu wywiad środowiskowy jest niezbędny. Organ odwoławczy podkreślił, że M. M. zgłosiła pogorszenie swojej sytuacji zdrowotnej. Sytuacja taka wymaga bezwzględnie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zdaniem Kolegium, należy ustalić aktualną sytuację strony i sytuacja strony jest trudna. Organ odwoławczy stwierdził, że trudno dopatrzeć się istnienia obiektywnych okoliczności uniemożliwiających przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni. Wywiad telefoniczny może okazać się niewystarczający w pewnych sytuacjach, gdy np. istnieją wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji strony, nie daje on bowiem możliwości poczynienia przez pracownika socjalnego własnych obserwacji i zweryfikowania podawanych mu telefonicznie informacji. W tych okolicznościach, w ocenie Kolegium, zgodzić należy się z organem I instancji, że strona uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania przy jednoczesnym braku przesłanek do zastosowania art. 15o ust. 1 ustawy covidowej, co należy uznać za brak współdziałania strony w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej. Wskutek takiego postępowania strony pozostały wątpliwości co do jej rzeczywistej sytuacji. Kolegium podkreśliło, że podstawowym obowiązkiem osoby ubiegającej się o pomoc społeczną jest zatem udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej - nie tylko dochodowej, ale też osobistej, rodzinnej, majątkowej, a utrudnianie organowi poczynienia takich ustaleń obliguje organ do odmownego załatwienia wniosku, skoro nie jest on w stanie dostosować udzielanej pomocy do zadań i celów pomocy społecznej, zgodnie z art. 3 u.p.s. W niniejszej sprawie – jak stwierdził organ odwoławczy - to zachowanie strony zdeterminowało treść wydanych przez organ I instancji rozstrzygnięć. Stwierdzony brak wymaganej współpracy z pracownikami socjalnymi, stanowił wystarczającą podstawę odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Skutki takiej postawy określa bowiem art. 11 ust. 2 u.p.s., który w analizowanym przypadku zasadnie został zastosowany. Jak wskazuje się zaś w orzecznictwie, uniemożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego jako jedna z postaci odmowy współdziałania z organem może stanowić samodzielną podstawę decyzji o odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej (por. wyroki NSA z 16 września 2022 r., I OSK 1765/19, oraz z 27 maja 2014 r, I OSK 583/13). Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że pomoc społeczna przysługuje dopiero wówczas, gdy osoba mimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości poprawy swej sytuacji, nadal pozostaje w niedostatku uniemożliwiającym zaspokajanie potrzeb o charakterze elementarnym. Co do zasady bowiem ustawa o pomocy społecznej jest ukierunkowana na udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym. Na subsydiarną funkcję pomocy społecznej ustawodawca po raz kolejny zwraca uwagę w art. 12 u.p.s., zgodnie z którym w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Ustawa o pomocy społecznej nie dopuszcza zatem wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mają możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków, nie czyniąc tego jednak z własnej woli i wyboru. Organ odwoławczy, nie uznając zarzutów strony za zasadne, podkreślił, żeby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Zaś pierwszym wysiłkiem, jaki powinna uczynić osoba ubiegająca się o pomoc społeczną, jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej i majątkowej, czego strona nie uczyniła. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że strona w pismach kierowanych do organu I instancji wprost wskazywała, że nie życzy sobie jakiegokolwiek kontaktu bezpośredniego z pracownikami socjalnymi, a jedynie telefoniczny. Tymczasem regulacje ustawowe nie przewidują możliwości przyznania jakiegokolwiek zasiłku bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Reasumując, w ustalonym stanie faktycznym i prawnym brak jest, w ocenie Kolegium, podstaw prawnych do pozytywnego załatwienia wniosku strony i przerzucania ciężaru pomocy w utrzymaniu strony na Państwo, czyli w gruncie rzeczy na pozostałych obywateli. Skargę na tę decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M. M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając naruszenie przepisów: a) postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez ocenę faktów i materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznie z rzeczywistością i faktyczną treścią materiału w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych okolicznościach, które nie miały miejsca, akceptację naruszeń organu I instancji w tym zakresie; b) postępowania, tj. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw poprzez oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz odstąpienie od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych u wnioskodawczyni telefonicznie, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju, akceptację naruszeń organu I instancji w tym zakresie, c) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 u.p.s., d) art. 11 ust. 2 w związku z art. 107 ust. 4 i 4a u.p.s., e) art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, - poprzez ich niezastosowanie i brak przyznania świadczeń mimo spełnienia warunków do ich przyznania i przeprowadzenia wywiadu oraz jego aktualizacji i ustalenia wszystkich wymaganych objętych nimi informacji, w tym nieuwzględnienie formy telefonicznej aktualizacji, która wobec sytuacji skarżącej, w tym zagrożenia jej zdrowia i ponownego wzrostu zachorowania na COVID była dopuszczalna, wskazana i możliwa i o której zapewnił sam pracownik organu, a także mimo faktu, że obecnie skarżąca odpowiedziała na wezwanie przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika w dniu 12 czerwca 2024 r., zaś to pracownik organu odmówił wówczas przeprowadzenia wywiadu, mimo że miał taką możliwość, a ponadto pracownik ten dopuścił się dalszych naruszeń, m.in. nie zapewniając nawet podstawowych środków ochrony przed zarażeniami, które miał zapewnić (brak maseczki, brak rękawiczek, brak osobnego pokoju - przyjęcie skarżącej w punkcie ksero, obecność innych osób, którym poleciła opuścić pokój dopiero po zwróceniu uwagi przez skarżącą i jej pełnomocnika), f) postępowania, tj. art 10 k.p.a. poprzez niezapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, oraz przez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji, przez co umożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odniesieniu do powyższego pełnomocnik skarżącej dodał, że przepisy wymienione powyżej w punktach a-f zostały naruszone poprzez odmowę przyznania zasiłku okresowego z powołaniem się na odmowę przez wnioskodawczynię przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, w sytuacji, gdy: - nie było podstaw do wymagania takiego wywiadu w miejscu zamieszkania, wywiad taki był już przeprowadzony (w okresie krótszym niż 6 miesięcy) i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji (o czym oświadczyła pisemnie wraz z wnioskami), oraz w sytuacji, gdy ze względu na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni uzasadnione (oraz wystarczające) było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej, - skarżąca prosiła o telefoniczną aktualizację wywiadu, do czego miała prawo w jej sytuacji, a MOPS sukcesywnie to uniemożliwia, ignorując jej sytuację zdrowotną, w tym choroby zakaźne (a w ostatnim czasie także grypę), kilkudniowe migreny, bezsenność, ostre problemy gastryczne i jelitowe (biegunki, wymioty), zawroty głowy, obniżoną odporność, zagrożenie COVID, oraz sytuację bytową (to, że mieszka sama), - wnioskodawczyni spełniała i spełnia wszystkie przesłanki przyznania zasiłku okresowego, - wywiad środowiskowy został faktycznie przeprowadzony przed wydaniem decyzji 11 sierpnia 2023 r. (czego pełnomocnik był świadkiem), - wnioskodawczyni nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji, ani nie unikała jego przeprowadzenia. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zobowiązanie organu do przedłożenia notatki i pozostałej dokumentacji dotyczącej wizyty skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w MOPS przy ul. Wielkopolskiej 53 i przeprowadzenie dowodu z tej dokumentacji na fakt stawienia się skarżącej w organie celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, przebiegu wizyty, zachowania i stanowiska pracownika MOPS oraz przeprowadzenie dowodu w postaci skargi złożonej na pracownika MOPS na fakt działań MOPS wobec skarżącej oraz stawienia się skarżącej w organie celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, przebiegu wizyty, zachowania i stanowiska pracownika MOPS. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że nie jest prawdą, że wnioskodawczyni odmówiła i nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Skarżąca również nie unikała przeprowadzenia takiego wywiadu. Powody, dla których wywiad środowiskowy w formie osobistej nie został przeprowadzony, są doskonale znane organowi i nie stanowią o unikaniu jego przeprowadzenia przez skarżącą. Co więcej, aktualizacja wywiadu została przeprowadzona w formie telefonicznej w dniu 11 sierpnia 2023 r., a w trakcie tej rozmowy pracownik MOPS potwierdził, że jest to możliwe oraz dopuszczalne i wymaga jedynie zgody kierowniczki. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca odpowiedziała na wezwanie przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika w dniu 12 czerwca 2024 r., zaś to pracownik organu ([...]) odmówił wówczas przeprowadzenia wywiadu, mimo że miał taką możliwość, a ponadto pracownik ten dopuścił się dalszych naruszeń, m.in. nie zapewniając obiecanych przez nią środków ochrony przed zarażeniami (nawet minimalnych, które nie chronią w 100%), które miał zapewnić (brak maseczki, brak rękawiczek, brak osobnego pokoju - przyjęcie skarżącej w punkcie ksero, obecność innych osób, którym poleciła opuścić pokój dopiero po zwróceniu uwagi przez skarżącą i jej pełnomocnika). Zdaniem pełnomocnika skarżącej, w takiej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca, jedyną możliwą formą przeprowadzenia wywiadu była forma telefoniczna. Wynika to z obowiązujących przepisów, sytuacji epidemiologicznej w kraju oraz sytuacji życiowej i zdrowotnej wnioskodawczyni, w szczególności jej bardzo obniżonej odporności, bardzo ciężkiego przejścia COVID-19, grypy oraz chorowania na choroby zakaźne skóry. Pełnomocnik w dalszym motywach skargi szeroko i szczegółowo przedstawił stan zdrowia skarżącej. Jednocześnie w dalszych motywach skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca zgłosiła się po pomoc do MOPS już w 2018 r. i od tamtej pory cały czas co miesiąc składa wnioski, więc jej sytuacja życiowa, bytowa i zdrowotna jest pracownikom MOPS doskonale znana, ponieważ co miesiąc otrzymywali oświadczenia i wnioski z dokładnym uzasadnieniem. Z tych wszystkich przyczyn dotychczas wnioskodawczyni składała wnioski do MOPS, to prosiła o przeprowadzenie wywiadu telefonicznie i wywiady były przeprowadzane telefonicznie bez żadnych problemów ze strony MOPS. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił również, że ostatni wywiad odbył się w marcu 2023 r., zatem zgodnie z zasadą wywiadów co 6 miesięcy, w ogóle nie było potrzeby go powtarzać. Natomiast już od maja 2023 r. pracownicy MOPS przy ulicy Kutrzeby 16 utrzymują, że zmieniły się przepisy i wywiad w formie osobistej jest wymagany. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że w stosunku do skarżącej w dniu 1 września 2023 r. orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności, który kwalifikuje do zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i urządzenia techniczne ułatwiające funkcjonowanie, a ponadto wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i oddalanie skargi, podtrzymując przy tym stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyjaśnić przy tym należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z wnioskiem o rozpoznanie niniejszej sprawy w tym trybie wystąpił organ, a skarżąca w terminie określonym w powołanym przepisie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z tym zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2025 r. przedmiotowa sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu w powyższym trybie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 października 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 29 lipca 2024 r. odmawiającą M. M. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłku w szkole i w domu" w miesiącu lipcu 2024 r. Biorąc pod uwagę wyżej zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny uchylenia decyzji Sąd stwierdził, że wniesiona przez M. M. skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w powołanych wyżej przepisach. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "u.p.s.". W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 1-4 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższych przepisów wynika, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów u.p.s. bez względu na jej rodzaj, ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. wyroki: NSA z: 23 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1511/07; z 5 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2031/16; WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2647/21 oraz WSA w Łodzi z 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 536/24, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Jedną z ustawowych form pomocy społecznej jest wnioskowany przez skarżącą, uregulowany w art. 39 ust. 1 u.p.s., zasiłek celowy, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne (ust. 3). Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego (ust. 4). Celem pomocy państwa udzielonej w formie zasiłku celowego jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, która musi być oceniana na tle całokształtu sytuacji wnioskodawcy i innych potrzebujących. Należy mieć na uwadze, że z brzmienia art. 39 ust. 1 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy "może" być przyznany, co nie obliguje organu do przyznania tego świadczenia, a oznacza, że działa on w ramach uznania administracyjnego i nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a jeśli zostanie, to w formie i wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Takie sformułowanie zawarte w przywołanym przepisie oznacza, że wnioskodawca nie posiada roszczenia o przyznanie zasiłku celowego. Przepis ten umożliwia organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy, a nawet odmowę jej przyznania z uwagi na obowiązujące zasady przy korzystaniu z pomocy społecznej. Uznaniem administracyjnym objęte jest zarówno zatem określenie szczególnie uzasadnionego przypadku, jak i wysokość przyznanej pomocy co nie oznacza jednakże dowolności. Organ musi się poruszać w pewnych racjonalnych granicach, które wyznacza z jednej strony rzetelna i wnikliwa ocena sytuacji wnioskodawcy i miarkowanie pomocy w zależności od jego usprawiedliwionych potrzeb, a z drugiej strony możliwości organu, co wynika wprost z ww. art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia w związku z niewyrażeniem zgody i brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podzieliło stanowisko organu I instancji, stwierdzając, że zachowanie skarżącej nosi znamiona braku współpracy z pracownikiem socjalnym, co w konsekwencji skutkuje odmową przyznania i wypłaty świadczeń ze środków pomocy społecznej. W ocenie skarżącej, organy oparły rozstrzygnięcie na fałszywych okolicznościach oraz odstąpiły od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych w formie telefonicznej, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżąca nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu, ale domaga się przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w formie telefonicznej. Ponadto wskazał, że skarżąca odpowiedziała na wezwanie organu przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika w dniu 12 czerwca 2024 r., zaś to pracownik organu odmówił przeprowadzenia wywiadu, mimo że miał taką możliwość. Mając na uwadze tak przedstawiający się przedmiot sporu, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku właściwy organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ pomocowy musi uwzględniać fakt, że posiadane ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje powinny zostać rozdysponowane w sposób budzący zaufanie do państwa, czyli z jednej strony trafić do jak największej liczby osób potrzebujących, a z drugiej – do tych najbardziej potrzebujących. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ nie może swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była niezwykle trudna i wyróżniająca się na tle pozostałych osób. Obowiązkiem organu jest dokładne przeprowadzenie postępowania, wnikliwe zebranie materiału dowodowego i jego ocena, które to działania powinny doprowadzić do konkluzji, czy sytuacja wnioskodawcy spełnia przesłanki przyznania pomocy, a jeżeli tak, to jaka pomoc będzie najbardziej adekwatna, przy uwzględnieniu możliwości organu. Jednocześnie zaznaczenia wymaga to, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Konsekwencje braku współdziałania osoby zainteresowanej z organami pomocowymi określa art. 11 ust. 2 u.p.s., który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Ponadto, z art. 107 ust. 4 u.p.s. wynika, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (ust. 4a). Zgodnie zaś z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wskazać również należy, że z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893) - powoływanego dalej jako: "r.r.w.ś." wynika, że co do zasady, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wywiad środowiskowy jest szczególnie doniosłym i obligatoryjnym rodzajem dowodu. Stanowi on postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Wywiad ten jest specyficznym sposobem zbierania informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia, będąc podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie. Na stronie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych w takiej formie. Co do zasady, ta forma postępowania wyjaśniającego nie może zostać zastąpiona innymi środkami dowodowymi, w szczególności świadczenie nie może zostać przyznane wyłącznie na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 107 ust. 5b u.p.s. (por. wyroki NSA z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3598/18 oraz z 27 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 777/21, CBOSA). W konsekwencji stwierdzić należy, że brak rodzinnego wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi pomocy społecznej dokonanie rzeczywistej oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie świadczenia. Obligatoryjna czynność, jaką jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego czy też jego aktualizacja z uwagi na swą istotę, stanowi formę współpracy beneficjenta z organem pomocowym, której brak może przynieść dla niego negatywne skutki. Jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (por. wyroki NSA: z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 60/11 oraz z 19 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/16, CBOSA). Podkreślić również należy, że w zakresie przedmiotowym tej regulacji będą mieściły się nie tylko sytuacje wyraźnej odmowy przeprowadzenia wywiadu przez podmiot ubiegający się oświadczenie, ale także zachowania, które w okolicznościach faktycznych danej sprawy mogą być odczytane jako utrudnienie lub uniemożliwienie przeprowadzenia takiego wywiadu. W tym obszarze znajdą się zatem takie sytuacje, w których podmiot ubiegający się oświadczenie w bezzasadny sposób lekceważy kierowane do niego wezwania, nie podejmuje próby kontaktu z organem pomimo kierowanych do niego próśb. Jeżeli strona swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają takiego zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2886/19, CBOSA). Biorąc pod uwagę cel regulacji zawartej w art. 107 ust. 4 u.p.s., jakim jest zapoznanie się przez organ z aktualną sytuacją życiową wnioskodawcy, należy przyjąć, że wolą ustawodawcy jest, aby aktualizacja wywiadu środowiskowego następowała nie rzadziej, niż co 6 miesięcy. W orzecznictwie wskazuje się wręcz, że aktualizacja wywiadu środowiskowego ma być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie, a korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy (por. wyrok NSA z 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 501/21, CBOSA). Wychodząc z powyższych ustaleń, w ocenie Sądu, należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie organy, w świetle powyższych przepisów z uwzględnieniem postawy skarżącej w toku postępowania administracyjnego, prawidłowo odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. W sprawie nie budzi wątpliwości, że w okresie sześciu miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, który wpłynął do organu 21 czerwca 2024 r., nie została przeprowadzona z udziałem skarżącej aktualizacja wywiadu środowiskowego, o której mowa w art. 107 ust. 4 u.p.s. Ze zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że w okresie następującym po złożeniu przez skarżącą wniosku do dnia wydania decyzji organu I instancji, organ ten wielokrotnie podejmował próby nawiązania kontaktu zarówno ze skarżącą, jak i z ustanowionym przez nią pełnomocnikiem, celem ustalenia dogodnej daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. O powyższym świadczą między innymi, że w dniach 3 lipca 2024 r. i 4 lipca 2024 r. pracownik socjalny nie zastał skarżącej pod wskazanym adresem. W dniu 5 lipca 2024 r. wysłano do skarżącej i jej pełnomocnika wezwanie pocztowe, które pełnomocnik odebrał w dniu 19 lipca 2024 r., na które ani pełnomocnik, ani skarżąca nie zareagowali. W dniu 24 lipca 2024 r. pracownik socjalny wysłał do pełnomocnika skarżącej e-mail z prośbą o wyznaczenie terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, również bezskutecznie. W dniach 23 lipca 2024 r. i 25 lipca 2024 r. pracownik próbował nawiązać ze skarżącą kontakt telefoniczny, jednak nie odebrała telefonu i nie oddzwoniła. Powyższe dowodzi, że skarżąca, jak i jej pełnomocnik mieli świadomość, co do konieczności przeprowadzenia wywiadu w miejscu i w formie wskazywanej przez organ, jako niezbędnego warunku rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje podniesiona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność stawienia się skarżącej w organie na wystosowane przez organ wezwanie w dniu 12 czerwca 2024 r., bowiem wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania beneficjenta świadczenia. Tym samym nie było możliwości przeprowadzenia takiego wywiadu w siedzibie organu. W ocenie Sądu, nie ma podstaw, aby kwestionować wiarygodność znajdujących się w aktach postępowania dokumentów w postaci obrazujących powyżej przedstawione okoliczności sprawy. Wskazują one na wielokrotnie podejmowane przez organ próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Natomiast podnoszone w skardze przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej zarzuty oparcia rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach nie zostały poparte żadnymi dowodami. W konsekwencji należało stwierdzić, że organ podjął różnego rodzaju próby kontaktu z wnioskodawczynią celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania, które spotkały się z biernością skarżącej noszącą znamiona braku współpracy z organem pomocowym, co musiało skutkować odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarga będąca przedmiotem niniejszego postępowania jest kolejną z wielu skarg, tożsamych pod względem podniesionych zarzutów i przedstawionej argumentacji, wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi rozstrzygnięcia odmawiające przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią różnych form pomocy społecznej. Sądowi znana jest zatem z urzędu okoliczność, że pełnomocnik skarżącej był niejednokrotnie informowany o stanowisku organu odnośnie konieczności przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, jako niezbędnym warunku rozpatrzenia zgłoszonych przez skarżącą żądań. Pełnomocnik skarżącej miał świadomość konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w mieszkaniu skarżącej, konsekwentnie jednak podkreślając, że nie ma takiej konieczności ani możliwości. Jednocześnie należy podkreślić, że obowiązujące przepisy nie zobowiązują organu do wcześniejszego ustalania ze stroną terminu przeprowadzenia wywiadu. Pomimo tego organ podjął takie próby, co należy uznać za przychylną postawę. Próby te okazały się jednak bezskuteczne. Skarżąca konsekwentnie odmawiała przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania argumentując to złym stanem zdrowia, przy czym nie przedstawiła na tę okoliczność dowodów wskazujących, że jej stan zdrowia wyklucza całkowite kontakty z innymi osobami. Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i przy wniesieniu skargi do sądu, skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu, którego treść mówiłaby o braku możliwości lub daleko idących ograniczeniach kontaktu z innymi osobami. Twierdzenia pełnomocnika o stanie zdrowia skarżącej wykluczającym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie rozmowy z pracownikiem socjalnym w miejscu zamieszkania pozostają zaś niepoparte stosownymi dowodami. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, należało stwierdzić, że organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które, jak wcześniej wskazano, jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Zachowanie skarżącej należało zatem odczytać jako uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie, a w konsekwencji skutkujące odmową jego przyznania. Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej skarżącej, na którą powołuje się w skardze, przytoczone regulacje u.p.s. nie pozostawiają wątpliwości, że organ musi dokonać stosownych ustaleń faktycznych, co umożliwia w szczególności obligatoryjny dowód w postaci wywiadu środowiskowego, celem możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia takiego dowodu skutkować musi obligatoryjną odmową przyznania świadczenia. Bezskuteczne kilkukrotne próby sporządzenia wywiadu niewątpliwie świadczą o tym, że skarżąca nie chciała uczestniczyć w tej czynności i pozwalają stwierdzić, że zaistniały przesłanki przewidziane w art. 107 ust. 4a i art. 11 ust. 2 u.p.s. przemawiające za koniecznością odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Podkreślić przy tym należy, że odmawiając skarżącej pomocy, organy w żaden sposób nie kwestionowały jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jedynie uznały, że konieczne jest przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, wskazując w tym zakresie na podnoszone przez stronę pogorszenie sytuacji, w jakiej się znajduje, jak również na konieczność przeprowadzenia oceny rzeczywistych potrzeb skarżącej oraz ich zakresu w miejscu zamieszkania strony, co wyłącznie przez pewien okres nie było możliwe z uwagi na ogłoszony w Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii, a następnie stan zagrożenia epidemicznego wirusem Covid-19 (odwołany z dniem 1 lipca 2023 r.) i wynikające z powyższego ograniczenia. W kwestii zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego, będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA: z 15 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 287/23; z 23 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 563/21 oraz z 20 czerwca 2023, sygn. akt II OSK 2157/20, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżąca, zgłaszając zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., nie wykazała jednocześnie, że naruszenie to uniemożliwiło dokonanie jej jakiejkolwiek czynności procesowej. W ocenie Sądu, nieuzasadnione okazały się zarzuty naruszenia wskazanych przepisów, tj. art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39, art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s., ponieważ dokonane przez organ ustalenia wykazały brak współpracy skarżącej z organem pomocowym. Ponadto, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa covidowa" należy wskazać, że nie doszło do jego naruszenia, albowiem w chwili orzekania przez organy obu instancji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie obowiązywał zarówno stan epidemii, jak i stan zagrożenia epidemicznego. Stąd też zarzut naruszenia art. 15o ustawy covidowej nie znajduje uzasadnienia. Sąd nie podziela stanowiska pełnomocnika skarżącej, co do naruszenia art. 38 u.p.s., albowiem przepis ten, jako odnoszący się do zasiłku okresowego, nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Mając na uwadze złożony w skardze wniosek o zobowiązanie organu do przedłożenia notatki i pozostałej dokumentacji z wizyty skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w MOPS przy ul. Wielkopolskiej oraz skargi złożonej na pracownika organu, a następnie przeprowadzenia z nich dowodu, należy stwierdzić, że nie spełnia warunków określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Analogiczny pogląd wyraził wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 26/25, i pogląd ten Sąd orzekający w kontrolowanej sprawie w pełni podzielił, dając temu wyraz w niniejszym uzasadnieniu. Na kanwie powyższych rozważań należało przyjąć, że Kolegium, czyniąc za podstawę swego działania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jednocześnie należy podkreślić, że wbrew zarzutom skargi Kolegium nie uchybiło przepisom postępowania administracyjnego. Organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska skarżącej. W sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z oczekiwaniami i przekonaniami skarżącej, która domaga się odmiennego interpretowania zastosowanych w sprawie przepisów prawa nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie, organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Z powyższych względów, Sąd, nie podzielając zarzutów skarżącej, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. ds