II SA/Łd 204/13

Dnia 30 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2013 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1) oddala skargę, 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi R. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy Al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] nr [...], umorzył postępowanie odwoławcze. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. na podstawie art. 155 k.p.a. odmówił E. i J. małżonkom K. uchylenia decyzji z dnia [...] nr [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli E. i J. K., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem E. K. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że pismem z dnia 24 października 2011 r. T. K. zwróciła się do organu I instancji z prośbą o dokonanie kontroli budowy prowadzonej na nieruchomości położonej w Ł. 18. W wyniku przeprowadzonej w dniu 26 października 2011 r. kontroli PINB w T. stwierdził, że na wskazanej nieruchomości prowadzone są roboty budowlane polegające na zmianie konstrukcji dachu budynku mieszkalnego. Obecny podczas kontroli inwestor - J. K. złożył oświadczenie, że uzyskał pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych. W dniu 9 listopada 2011 r. E. K. przedłożyła w organie I instancji decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] udzielającą pozwolenia na budowę oraz zatwierdzony tą decyzją projekt budowlany na nadbudowę budynku mieszkalnego, powodującą zmianę konstrukcji dachu ze wzrostem całkowitej wysokości budynku z 8,55 m do 10,87 m. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] PINB nakazał inwestorom E. i J. K. wstrzymanie robót budowlanych związanych ze zmianą konstrukcji dachu, zabezpieczenie budynku przed negatywnym wpływem warunków atmosferycznych oraz dostarczenie inwentaryzacji i oceny technicznej wykonanych robót budowlanych wraz z projektem na ich dokończenie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił w całości postanowienie PINB z dnia [...] nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując, iż roboty budowlane prowadzone przez inwestora należy zakwalifikować jako budowę, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] i umorzył postępowanie przed organem I instancji jako bezprzedmiotowe. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] PINB w trybie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy rzeczonej inwestycji i jednocześnie nałożył na inwestora J. K. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 maja 2012 r. zaświadczenia wójta gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz w ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Z uwagi na bezskuteczny upływ wskazanego wyżej terminu PINB, decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazał J. K. rozbiórkę: wieńca wykonanego na całym obwodzie, podmurowanej części ściany kolankowej oraz drewnianej konstrukcji dachu nad budynkiem mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr ewid. 110, położonej w miejscowości Ł. 18, gm. T. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 28 sierpnia 2012 r. W dniu 11 września 2012 r. E. i J. K. wystąpili do PINB z wnioskiem o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] nr [...], poprzez uchylenie nakazu rozbiórki wieńca na całym obwodzie i nakazu rozbiórki podmurowanej ściany kolankowej. Wskazali, że wszystkie ściany budynku zostały ocieplone. Pismem z dnia 27 września 2012 r. T. K. nie wyraziła zgody na zmianę rzeczonej decyzji. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego sprawy organ I instancji w dniu [...] odmówił E. i J. małżonkom K. uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...]. Następnie organ odwoławczy, przywołując brzmienie art. 28 k.p.a., że z księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T., KW nr [...] wynika, że J. K. jest jedynym właścicielem działki nr 110. Nadto z protokołu przeprowadzonych oględzin, podpisanych przez J. K., wynika, iż jest on inwestorem przedmiotowej budowy, czego w toku prowadzonego postępowania nie negowała E. K. poprzez wskazanie, że jest inwestorem rzeczonych robót. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że przymiot strony w sprawie dotyczącej tej inwestycji, nie przysługuje E. K. W konsekwencji E. K. nie może w przedmiotowym postępowaniu skutecznie korzystać z uprawnień zastrzeżonych w procedurze administracyjnej dla stron, w tym składać środków zaskarżenia, czy też wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. Wobec powyższego w sprawie należało zastosować przepis art. 105 § 1 k.p.a., stanowiący, iż postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, zaś przesłanka ta jest niewątpliwie spełniona w rzeczonej sprawie, ponieważ posiadanie przez E. K. przymiotu strony w rzeczonym postępowaniu nie znajduje podstaw w normach prawa materialnego. W tej sytuacji organ II instancji umorzył postępowanie odwoławcze. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zwolnienie od kosztów postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, podnosząc zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, a w konsekwencji ustalenie, że nie może ona skutecznie skorzystać z uprawnień zastrzeżonych w procedurze administracyjnej dla stron, w tym składać środków zaskarżenia, czy też wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. Strona wyjaśniła, że mieszka w domu, w którym ma zostać rozebrany dach. Uczestniczy we wszystkich decyzjach podejmowanych przez męża. Fakt niewystępowania skarżącej w księdze wieczystej założonej dla przedmiotowej nieruchomości, nie stanowi - jej zdaniem - podstawy do stwierdzenia, że nie jest stroną postępowania administracyjnego. E. K. jest żoną J. K., ma wobec tego interes prawny we wniesieniu odwołania od niekorzystnej dla niej decyzji. Organ pominął fakt, że obowiązek rozbiórki: wieńca wykonanego na całym obwodzie, podmurowanej części ściany kolankowej oraz drewnianej konstrukcji dachu nad budynkiem mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr ewid. 110 położonej w miejscowości Ł. 18, gm. T., w równym stopniu dotyczy J. K., jak i skarżącej. Wskazała, że sprzeczne z zasadami logiki byłoby przyznawanie prymatu strony sąsiadce z sąsiedniej działki T. K., której sprawa dotyczy wyłącznie pośrednio, o ile w ogóle i odmowa nadania takiego statusu osobie, której sprawa dotyczy bezpośrednio. Dlatego też pozbawienie E. K. statusu strony jest w tej sytuacji nieuzasadnione i pociąga za sobą daleko idące konsekwencje w postaci pozbawienia możliwości obrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym. Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy WSA w Łodzi przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 25 lipca 2013r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, iż nie zostały one opłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu pisma zarzucił, że organ w sposób niedopuszczalny odmówił skarżącej statusu strony, gdyż interes prawny może być wywiedziony nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale także z innych gałęzi, w tym prawa cywilnego. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącej źródła jej interesu prawnego upatruje w posiadaniu nieruchomości, której dotyczy postępowanie i na której wznoszony jest obiekt budowlany. Zwraca ponadto uwagę na to, iż skarżąca zamieszkuje wraz z mężem, dziećmi i rodzicami w przedmiotowym budynku, co do którego wydany jest nakaz rozbiórki, a w związku z tym sprawa zagraża jej potrzebom bytowym oraz spowoduje obciążenia finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd uznał, że wprawdzie organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów proceduralnych, ale nie w stopniu, który obligowałby Sąd do wyeliminowania decyzji, dlatego też w konsekwencji skarga została oddalona. Należy bowiem przede wszystkim zwrócić uwagę na to, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. obowiązek wykonania rozbiórki nałożył jedynie na J. K., a nie również na jego żonę E. K. Wynika to w sposób nie budzący wątpliwości z treści ostatecznej decyzji z dnia [...] nr [...] ( k. 123 akt ). Sąd w niniejszej sprawie nie kontroluje prawidłowości tejże decyzji, ale podkreśla, że w tej sytuacji podmiotem uprawnionym do ewentualnego złożenia wniosku o zmianę tej decyzji był jedynie J. K., a nie również jego żona E. Dlatego też organ I instancji, ponieważ żądanie zmiany ostatecznej decyzji rozbiórkowej zostało wniesione przez E. K., jako osobę niebędącą stroną, winien wydać wobec niej postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ jednak Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego tego nie uczynił i rozstrzygnął wniosek obojga małżonków K., to w tej sytuacji nie można podzielić stanowiska organu odwoławczego, że E. K. nie przysługuje przymiot strony, gdyż sprawa - jak uznał organ - nie dotyczy jej interesu prawnego. E. K. jest bowiem podmiotem decyzji organu I instancji z dnia [...], gdyż to jej i J. K. organ odmówił uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...], a tym samym miała prawo złożyć od tej decyzji odwołanie. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu II instancji, którym umorzono postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 k.p.a., jest również dotknięte wadą, którą Sąd rozpoznający skargę zauważa, jednakże stwierdza, że nie ma ona istotnego wpływu na ostateczną sytuację procesową E. K. z przyczyn wskazanych wyżej. Nie ma bowiem wątpliwości, że E. K. legitymuje się jedynie interesem faktycznym w niniejszej sprawie, wynikającym z okoliczności, iż korzysta z przedmiotowej nieruchomości, czy - jako żona J. K. - będzie partycypować w kosztach wykonania rozbiórki i ponosić inne konsekwencje z tego tytułu. Jednak wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez pełnomocnika skarżącej w piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2013r. interes prawny skarżącej należy wywieźć nie z faktu posiadania nieruchomości, lecz z uwagi na to, iż na skutek błędu organu I instancji stała się ona podmiotem, a tym samym stroną decyzji z dnia [...], mimo że brak było ku temu podstaw prawnych. Reasumując, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a., gdyż uznał, że wskazane uchybienia procesowe, których dopuściły się organy obu instancji, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. W przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego przyznanego z urzędu Sąd orzekł w oparciu o art. 205 § 2 p.p.s.a oraz przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). LS