II SA/Łd 2042/01
WyrokWSA w Łodzi2004-03-24
Skład orzekający: Janusz Nowacki, Monika Krzyżaniak, Teresa Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie wymeldowania, zapewniając stronie czynny udział i należycie uzasadniając swoje rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie zapewniły stronie czynnego udziału w postępowaniu, nie przeprowadziły wszystkich zgłoszonych wniosków dowodowych i nie uzasadniły należycie swoich rozstrzygnięć, co narusza zasady postępowania dowodowego i ogólną zasadę czynnego udziału strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Ł. K. na decyzję Wojewody o wymeldowaniu go z pobytu stałego. Organ I instancji orzekł o wymeldowaniu, uznając, że Ł. K. opuścił lokal i utracił uprawnienia do przebywania w nim. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucał naruszenie jego praw procesowych, w tym brak możliwości czynnego udziału w postępowaniu i wadliwe doręczanie korespondencji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. i orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, NSA Teresa Rutkowska (spr.), Protokolant referent stażysta Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
3 II SA/Łd 2042/01
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta P. po przeprowadzeniu na wniosek J. K. postępowania wyjaśniającego - orzekł o wymeldowaniu Ł. K. z pobytu stałego z lokalu nr 32 przy ul. A 52 w P..
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na wątpliwości dotyczące opuszczenia przez Ł. K. miejsca pobytu stałego.
Po uzupełnieniu postępowania dowodowego, decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta P. orzekł o wymeldowaniu Ł. K. z pobytu stałego w lokalu nr 32 przy ul. A 52 w P..
Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 32, poz. 174 z 1984 r.).
Organ I instancji ustalił, że przedmiotowy lokal znajdujący się w zasobach [...] Spółdzielni Mieszkaniowej został przydzielony dnia 17 grudnia 1991 r. rodzicom Ł. K. na warunkach lokatorskiego prawa do lokalu w czasie trwania ich związku małżeńskiego. Ł. K. w miejscu pobytu stałego został zameldowany 18 grudnia 1992 r. jako osoba bliska – syn. W.K.który był członkiem spóldzielni dnia 28 czerwca 2000 r. dokonał wymeldowania z przedmiotowego lokalu i lokal ten opuścił. W lokalu zamieszkuje J. K. – matka Ł. K., która w dniu 5 stycznia 2001 r. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie syna.
Organ uznał, że Ł. K. legitymował się jedynie uprawnieniami pochodnymi do przebywania w lokalu. Wystąpienie J. K. z wnioskiem o wymeldowanie świadczy o cofnięciu zgody na dalsze zamieszkiwanie i zameldowanie syna w jej lokalu, co oznacza pozbawienie go uprawnień do przebywania w tym lokalu.
Organ I instancji ustalił, że Ł. K. opuścił sporny lokal, opierając się na następujących dowodach:
1/ protokole przesłuchania Ł. K. z dnia 29 czerwca 2001r., zgodnie z którym skarżący oświadczył, że w lokalu nr 32 przy ul. A 52 w P. nie przebywa od marca 2001 r. ze względu na sytuację rodzinną, gdyż matka zmieniła zamki w drzwiach wejściowych, a on nie posiada kluczy. Wszystkie jego rzeczy osobiste znajdują się w lokalu babci przy ul. B 9 m. 32 w P., gdzie obecnie zamieszkuje. U żony w lokalu nr 21 przy ul. C 15 w P. nie może zamieszkiwać ze względu na mały metraż mieszkania.
2/ protokole przesłuchania J. K. z dnia 9 lipca 2001r. , która oświadczyła, że syn Ł. K. jeszcze przed ślubem w roku 1999 dobrowolnie opuścił lokal mieszkalny nr 32 przy ul. A 52 w P. i zamieszkał u swojej narzeczonej, obecnie żony M. K.. Wyprowadzając się zabrał ze sobą wszystkie swoje rzeczy osobiste. Zaprzeczyła aby syn zamieszkiwał u swojej babci w P. przy ul. B 9 m. 32, oraz aby pod adresem, pod którym jest zameldowany miał zarejestrowaną firmę.
3/ oświadczeniu sąsiadów ( 9 podpisów) zamieszkujących w bloku przy ulicy A nr 52 w P., że Ł. K. w lokalu nr 32 przy ul. A nr 52 w P. nie zamieszkuje od co najmniej dwóch lat.
4/ notatek służbowych z przeprowadzonych przez pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta P. kontroli meldunkowych na okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania Ł. K.. Z których wynikało m.in., że w lokalu nr 32 przy ul. A 52 w P. zastano J. K. i jej córkę A. i nie stwierdzono śladów pobytu Ł. K. (brak jego rzeczy osobistych i codziennego użytku: ubrań, kosmetyków, przyborów do golenia itp.);
W lokalu nr 21 przy ul. C 15 w P., gdzie zamieszkuje żona Ł. K. nikogo nie zastano. Sąsiedzi odmówili udzielenia informacji na temat zamieszkiwania Ł. K., a w czasie ponownej kontroli w budynku przy ul. C 15 m. 21 w dniu 6 lipca 2001 r –sąsiadka powiedziała, że jest on w tym domu widywany;
J. K. – babcia Ł. K., stwierdziła, że wnuk nie zamieszkuje u niej. Przechowuje w jej mieszkaniu część swoich rzeczy osobistych i przychodzi do niej tylko w odwiedziny.
Mieszka natomiast u swojej żony.
Zdaniem organu powyższe okoliczności jednoznacznie wskazywały na opuszczenie przez Ł. K. przedmiotowego lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały oraz na to, że jego obecnym miejscem pobytu jest lokal nr 21 przy ul. C 15 w P.. Organ orzekający zaznaczył, że Ł. K. dwukrotnie został pouczony o możliwości wystąpienia do sądu powszechnego z roszczeniem posesoryjnym o przywrócenie stanu posiadania omawianego lokalu. Nie podjął jednak żadnych działań prawnych umożliwiających mu powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania. W tej sytuacji przyjąć należy, że Ł. K. z własnej woli opuścił sporny lokal i pogodził się z zaistniałym stanem rzeczy.
Dalsze zameldowanie na pobyt stały w lokalu, w którym Ł. K. nie przebywa i nie ma uprawnienia do przebywania w nim, byłoby równoznaczne z utrzymywaniem fikcji meldunkowej.
W odwołaniu skierowanym do Wojewody [...] Ł. K. podniósł, że po raz kolejny wykluczono jego udział w toczącym się postępowaniu i bez jego wiedzy dokonano szeregu działań. Wezwanie o wszczęciu na nowo postępowania – mimo pisemnych zgłoszeń o adresie do korespondencji – wysłano na inny adres, gdzie obecnie nikt nie przebywa. O podejmowaniu działań, rozpytywaniu sąsiadów i wizjach lokalnych dowiedział się od sąsiadów, którzy poinformowali go, że funkcjonariusze Policji z pracownikami Urzędu pytali ich czy przebywa w lokalu i o jego stosunki rodzinne.
Zdaniem skarżącego uniemożliwienie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu i wadliwe, pod niewłaściwy adres wysłane zawiadomienie, nie powinno rodzić skutków prawnych.
Zarzucił organowi I instancji manipulowanie faktami poprzez nieprawdziwe, zawarte w decyzji, stwierdzenie, jakoby babcia – J. K. powiedziała, że u niej nie mieszka.
Skarżący wskazał, że nie uzyskał żadnej informacji o przysługujących mu prawach i środkach odwoławczych, a tym bardziej o roszczeniu posesoryjnym, a on uważa, że do sądu może się zwrócić dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego. Ponadto podniósł, iż nie przesłuchano jego teściów i żony, opierając się natomiast na wyjaśnieniach jego matki.
Zdaniem skarżącego nie można uznać za wiarygodne oględzin miejsca stałego pobytu bez jego obecności i przyjąć , że nic w mieszkaniu nie należy do niego.
Zarzucił także organowi nieuwzględnienie prośby o zawieszenie postępowania
do czasu prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie o podział majątku wspólnego rodziców.
Podtrzymał swoje stanowisko, iż uniemożliwia i utrudnia mu się przebywanie w przedmiotowym lokalu oraz, że jego zamiarem jest nadal zamieszkiwanie w nim.
Skarżący wniósł o nakazanie uzupełnienia materiału dowodowego i uwzględnienie ustaleń sądu oraz załączenie oświadczeń babci, a także zapewnienie mu udziału w toczącym się postępowaniu.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Ł. K. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ wskazał, że przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U z 2001 r. Nr 87, poz. 960) nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, obowiązek wymeldowania się we właściwym organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organy gminy do wykorzystania dostępnych im środków egzekucyjnych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku meldunkowego, bądź do wymeldowania osoby na wniosek lub z urzędu, jeżeli spełnione zostaną przesłanki określone w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy.
Przepis ten określa dwa odrębne stany faktyczne, w których organy gminy zobowiązane są wydania z urzędu lub na wniosek decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego.
Pierwszy stan faktyczny dotyczy sytuacji, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Drugi stan faktyczny zachodzi wówczas, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez sześć miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Organ wyjaśnił co należy rozumieć przez pojęcie “uprawnienie do przebywania w lokalu" zawarte w przepisie art. 9 ust.2 cyt. ustawy i wskazał, że w zależności od charakteru tych uprawnień wyróżnić można uprawnienia samoistne , którymi legitymują się bezspornie właściciele lub najemcy mieszkań i uprawnienia pochodne, które posiadają np. podnajemcy i osoby bliskie najemcy.
Zdaniem organu orzekającego ocena uprawnień do przedmiotowego lokalu powinna być - dokonana na podstawie stosownych przepisów ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (tekst jednolity: Dz.U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 z późn. zm. ). Zgodnie z art. 215 § 2 tej ustawy, spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone obojgu małżonkom lub jednemu z nich w czasie trwania małżeństwa dla zaspokajania potrzeb mieszkaniowych rodziny należy wspólnie do obojga małżonków bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe. Nawet rozdzielność majątkowa istniejąca pomiędzy małżonkami, albo ustanie wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa, nie likwiduje i nie powoduje ustania wspólności spółdzielczego prawa do lokalu, co wynika z przepisu art. 215 § 2(zd. drugie) i § 3 powołanej ustawy – Prawo spółdzielcze.
W ocenie organu, uprawnienie samoistne do przebywania w omawianym lokalu mają W. i J. K., natomiast Ł. K., jako członek rodziny, posiadał jedynie uprawnienia pochodne.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego dobrowolne opuszczenie lokalu przez osoby, które miały uprawnienia pochodne do lokalu oznacza utratę uprawnień do przebywania w lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych( wyrok NSA z 21.11.1989 r. – S.A./Wr 503/89-ONSA 1989, z. 2, poz. 97).
Oceniając dobrowolność opuszczenia lokalu przez Ł. K. organ odwoławczy uznał, iż nie może dać wiary jego twierdzeniom, że przyczyną opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego są przeszkody faktyczne stosowane przez matkę J. K., bowiem brak jest dowodu na to, iż czynił starania o powrót do miejsca pobytu stałego, a nawet zrezygnował z podjęcia środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu ze spornego lokalu (dowód: oświadczenie z dnia 4 września 2001 r.).
Zdaniem organu aktualny stan jest zgodny z wolą Ł. K., który nie jest on zainteresowany zamieszkiwaniem z matką, a chodzi mu jedynie o przedłużenie postępowania administracyjnego o wymeldowanie do czasu zakończenia postępowania sądowego o podział majątku wspólnego rodziców.
Organ wyjaśnił także, że jeżeli osoba, której postępowanie dotyczy nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i nie powróciła do mieszkania, to stan taki jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu" bez wymeldowania (wyrok NSA z 21.06.1991 r. –
Organ uznał więc , że spełnione zostały łącznie przesłanki określone w art. 15 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i brak było podstaw do uwzględnienia wniosku Ł. K. o zawieszenie postępowania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ł. K. wnosił o uchylenie decyzji o wymeldowaniu, jako sprzecznej z prawem, podjętej przy pogwałceniu jego praw w toczącym się postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi wywodził, że matka wystąpiła o jego wymeldowanie z zemsty, że stanął po stronie ojca w toczącym się postępowaniu o podział majątku. Ponieważ przyjaciele matki to Romowie oraz zamieszkujący z matką i córką konkubenci to Romowie, postępowanie toczyło się w myśl żądań strony.
Skarżący podniósł, że mimo podania adresu do korespondencji i osobistych interwencji przez cały czas postępowania , Urząd Miasta P. kierował korespondencję na sugerowany przez drugą stronę adres, gdzie nie mieszka i nie przebywa, i nie mógł z tego powodu uczestniczyć w toczącym się postępowaniu. Zwłaszcza po zwróceniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, w P. wszelkie czynności dokonano bez powiadomienia go i bez jego udziału.
Podkreślił, że w mieszkaniu, w którym jest zameldowany musi przebywać, gdyż pobyt u babci, choćby ze względu na jej wiek jest okazjonalny i będzie zmuszony opuścić jej lokal, a u żony przebywa razem 6 osób w dwóch pokojach, co uniemożliwia jego zameldowanie, a na pewno wspólny pobyt.
Podkreślił też, że posiada firmę, wszelkie formalności i korespondencja jest odbierana w mieszkaniu, w którym rzekomo nie przebywa.
W ocenie skarżącego nie musiał przezwyciężać przeszkód w powrocie do mieszkania, gdyż po zagrożeniu interwencją Policji otrzymał klucze i swobodny dostęp do lokalu, a jedynie atmosfera i pobyt bez zameldowania innych osób odstraszał go od częstego korzystania z mieszkania, czego nie ukrywał w toczącym się postępowaniu, a co wykorzystano jako argument przeciwko niemu.
Ponadto podniósł, że złożone przez babcię wyjaśnienia, podważające wiarygodność Urzędu w P., nie wpłynęły na zmianę orzeczenia przez organ odwoławczy.
W kolejnym piśmie skierowanym do Sądu Ł. K. ponownie podkreślał, że organ I instancji oparł się na wyjaśnieniach jego babci, choć babcia po przeczytaniu tego co zapisał urzędnik odmówiła podpisania tych wyjaśnień.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] – wnosił o jej oddalenie.
W dniu 6 lutego 2004 r. wpłynęło do akt sądowych pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. informujące, że Ł. K. w dniu 13 listopada 2002 r. zameldował się na pobyt stały w P. przy ul. B 9 m. 32
Skarżący wezwany do wypowiedzenia się czy nadal popiera swoją skargę oświadczył, że jego wymeldowanie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i jego interesów i praw. Przedstawiane przez niego dowody i wyjaśnienia wymagały zbadania w toczącym się postępowaniu, czego nie uczyniono. Z tych względów nie cofa wniesionej skargi.
Na rozprawie w dniu 10 marca uczestniczka postępowania wnosiła o oddalenie skargi. Oświadczyła, że sprawa o podział majątku została już zakończona. W wyniku podziału spółdzielcze prawo do lokalu Nr 32 przy ul. A 52 zostało przyznane jej ze spłatą na rzecz byłego męża. Podała też, że syn nie mieszka w tym mieszkaniu.
W dniu 16 marca 2004 r. wpłynął, przysłany przez uczestniczkę postępowania, odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] (sygn. [...]), potwierdzający powyższe oświadczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r z mocy art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228, poz. 2261 z 2003 r), weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1269 ) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270).
W myśl art. 97 § 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyższego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r dla obszaru województwa łódzkiego, rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych /.../( Dz. U. z 2003 r Nr 72, poz. 652), jest właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej /.../.
Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 wskazanej już wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny bada więc jedynie legalność zaskarżonej do niego decyzji (postanowienia), tj. czy nie narusza ona prawa materialnego oraz czy organy administracji publicznej prowadząc sprawę nie naruszyły przepisów postępowania.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i w myśl art. 135 p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zgodnie z art. 145 § 1 wymienionej ustawy ( p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie skargę należało uwzględnić z uwagi na naruszenie przez organy administracji obu instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Prowadząc postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia czy skarżący rzeczywiście i dobrowolnie opuścił lokal nr 32 przy ulicy A 52 w P. organ I instancji , zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] był zobowiązany do przeprowadzenia nie tylko kontroli meldunkowych połączonych z rozpytywaniem sąsiadów ale także do przesłuchania w charakterze świadków żony i teściów Ł. K. i dopiero wówczas dokonania oceny wiarygodności zgromadzonych dowodów.
Wytyczne te nie zostały wykonane , podobnie jak nie został wykonany przez organ I instancji obowiązek zapoznania stron z całym zebranym materiałem.
Odebranie przez organ odwoławczy, od Ł. K. oświadczenia o zapoznaniu się z materiałem dowodowym nie miało w rozpoznawanej sprawie znaczenia o tyle, że w postępowaniu tym popełnione zostały kolejne błędy skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Przede wszystkim nie przeprowadzono wszystkich zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych (zgłoszony ponownie w odwołaniu wniosek o przesłuchanie żony i teściów), choć organ odmiennie niż twierdził skarżący przyjął, że opuścił on dobrowolnie lokal przy ul A.
Jeżeli strona, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, bierze czynny udział w postępowaniu i zgłasza swoje wnioski w sprawie, organ administarcji winien w sposób wnikliwy uzasadnić dlaczego nie uwzględnił jej żądań dowodowych. Takiego zaś wyjaśnienia uzasadnienie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji – nie zawiera.
Narusza to podstawowe zasady postępowania dowodowego a więc zarówno art. 7 , 77 § 1 i 80 k.p.a., jak i art. 107 § 1 k.p.a.
Można bowiem nie uzględnić żądania dowodowego strony tylko wówczas, gdy zostało ono zgłoszone po zamknięciu postępowania dowodowego i nie wnosi nic nowego do sprawy( art. 78 § 2 k.p.a. ). Jeżeli zaś strona w toku postępowania zgłasza określone wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń, organ nie może takich wniosków nie uwzględnić , chyba że w oparciu o inne dowody daną okoliczność uznał już za udowodnioną zgodnie z twierdzeniami tej strony .
Podkreślić także należy, że art. 10 § 1 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wiąże się to w praktyce m.in. z obowiązkiem zawiadamiania strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu oraz umożliwieniu jej zadawania pytań i składania wyjaśnień. Dotyczy to zarówno dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych, oględzin lub przesłuchania strony.
Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony , a więc zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1b p.s.a. stanowi podstawę do uchylenia decyzji przez Sąd.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wskazał, jak to wynika z załączonych akt, adres na który ma być kierowana do niego korespondencja, jednak organ przesyłał ją na inny adres – adres jego żony. W tym zakresie zarzut zawarty w skardze należało więc uznać za uzasadniony ( np. karta 32 akt ).
Wskazać także należy, że zakres ustaleń poczynionych przez pracowników organów administarcji w toku tzw. kontroli meldunkowej znacznie przekroczył dopuszczalne ramy tej czynnści. Przeprowadzenie kontroli meldunkowej ma na celu sprawdzenie ( bez wcześniejszego zawiadomienia) czy osoba zameldowana w danym lokalu rzeczywiście w tym lokalu przebywa. W ramach tej czynności nie jest dopuszczalne prowadzenie innych ustaleń i następnie nadawanie im znaczenia dowodu w sprawie. Słuszny jest więc zarzut skarżącego, że ustalenia zawarte w treści notatki służbowej z kontroli meldunkowej w dniu 28 czerwca 2001r. w istocie świadczą o przeprowadzeniu dowodu z oględzin mieszkania , tyle że bez powiadomienia o tym obu stron i bez udziału skarżącego.
Ponadto notatka urzędowa z kontroli meldunkowej podająca treść odpowiedzi udzielanych przez osobę rozpytywaną, nie zastępuje dowodu z zeznań tej osoby jako świadka i nie może być w taki sposób wykorzystana w postępowaniu dowodowym .
Tymczasem mimo , iż J. K. złożyła w toku postępowania odwoławczego w dniu 4 sierpnia 2001 r własnoręczne oświadczenie, że wnuk przebywa u niej , u niej codziennie nocuje i u niej ma swoje rzeczy osobiste , a jednocześnie przebywa z reguły na ul C 15/21 ale tam nie mieszka, bo nie ma miejsca dla niego , organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjmuje, że J. K. stwierdziła, że wnuk jako młody małżonek mieszka z żoną.
Tymczasem stwierdzenie takie zawarte jest jedynie w notatce służbowej sporządzonej 6 lipca 2001r , która nie została nawet podpisana przez J. K. , a jedynie przez osobę przeprowadzającą kontrolę meldunkową.
Ponieważ skarżący twierdzeniom zawartym w notatce przez cały czas zaprzeczał, a późniejsze oświadczenie J. K. miało odmienną treść organ administarcji winien wyjaśnić wszystkie wiążące się z tym wątpliwości, przeprowadzając dowód z zeznań J. K., jako świadka.
Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien przeprowadzić brakujące dowody w sprawie, informując strony o miejscu i terminie ich przeprowadzenia , zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. i przysługujących im uprawnieniach ( art. 79 § 2 k.p.a.)
Podobnie, strony powinny być powiadomione o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin mieszkania, o ile dowód taki zostanie uznany za potrzebny, a przeprowadzenie tego dowodu powinnen stwierdzać protokół sporządzony zgodnie z regułami określonymi w art. 68 k.p.a.
Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych pozostaną nadal nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy organ winien przesłuchać strony zgodnie z art. 86 k.p.a.
Dopiero po zebraniu wszystkich dowodów w sprawie możliwa będzie ich ocena, która winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia.
Na zakończenie zaznaczyć należy, że okoliczności, które wystąpiły po wydaniu zaskarżonej decyzji nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcioa sprawy, wobec popierania skargi przez skarżącego, gdyż Sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b ) i c) oraz art. 135 p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji .
Ponieważ zaskarżona decyzja nadaje się do wykonania Sąd na podstawie art. 152 p.s.a . orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło