II SA/Łd 206/07

Dnia 29 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 roku ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. J., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia – zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. Z treści decyzji I instancji wynika, że J. J. wniosła o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 1.392 zł na złagodzenie skutków suszy. Organ, po rozpatrzeniu tego wniosku ocenił, że J. J. nie nabyła prawa do wnioskowanego świadczenia. Zgodnie bowiem z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programów dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), pomocy udziela się, jeżeli co najmniej jedna osoba w rodzinie rolniczej jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Z dokumentów złożonych przez J. J. wynika, że jej córka podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 października 2005 roku z mocy ustawy w zakresie emerytalno – rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, nie jako rolnik, a jako domownik. W odwołaniu od powyższej decyzji J. J. wskazała, że wniosek nie został rozpatrzony zgodnie z prawem. Odwołująca się od lat prowadzi gospodarstwo rolne i domowe wraz z córką – R. i jest ubezpieczona w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z mocy ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy kwestionowane w odwołaniu rozstrzygnięcie. W treści uzasadnienia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając, że nikt z rodziny wnioskodawczyni nie jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy jako rolnik. Córka odwołującej się – R. J. podlega ubezpieczeniu rolniczemu jako domownik, co potwierdza zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w R. z dnia 17 października 2006 roku, Nr [...]. W tej sytuacji organy oceniły, że kwestionowana w odwołaniu decyzja organu I instancji jest prawidłowa, gdyż przepisy regulujące postępowanie w przedmiocie wniosków o przyznanie pomocy z tytułu złagodzenia skutków suszy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozwalają organom na orzekanie w ramach uznania administracyjnego. W skardze do Sądu administracyjnego J. J. wyjaśniła, że podlega ona ubezpieczeniu rolniczemu jako domownik, a rolnikiem objętym ubezpieczeniem z mocy prawa jest jej córka – R. J. W motywach wyjaśniła, że po śmierci męża w lipcu 2005 roku, mocą postanowienia Sądu Rejonowego w R., gospodarstwo rolne dotychczas stanowiące współwłasność skarżącej i jej męża, stało się własnością skarżącej. Córka – R. będąc współwłaścicielem gospodarstwa zgłosiła się do KRUS’u celem objęcia jej ubezpieczeniem społecznym rolników. Susza, która wystąpiła w roku 2006 znacznie obniżyła dochód z gospodarstwa rolnego skarżącej, a wnioskowany zasiłek częściowo chociażby pokryłby straty. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W stanie faktycznym sprawy, organ I instancji odmówił przyznania J. J. zasiłku celowego z przeznaczeniem na złagodzenie skutków suszy. Jako uzasadnienie organy wskazały na fakt, że nikt w rodzinie skarżącej nie podlega rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu z mocy prawa. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109). Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji programu, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej (art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Rozporządzenie określa szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 roku, zwanej "pomocą", w ramach realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (§ 1 rozporządzenia). Przepis § 2 w/w rozporządzenia stanowi, że pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy; 2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 roku w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82, ze zm.), wynoszą średnio powyżej 30 %. W stanie faktycznym sprawy powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia był fakt, że nikt w rodzinie skarżącej nie podlega rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik z mocy ustawy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w rodzinie skarżącej nie ma rolnika, ale jest domownik rolnika. Tymczasem skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne wspólnie z córką, zatem uważa siebie i córkę za rolników. Wobec takich informacji, którymi dysponowała skarżąca, treść uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego była niewystarczająca. Z uzasadnienia decyzji organu II instancji nie wynika dlaczego istnieje sytuacja wyjątkowa, która kontestuje pogląd skarżącej. W takiej sytuacji uzasadnienie decyzji II instancji powinno być uzupełnione o odpowiednią argumentację, która w odpowiedni sposób wyjaśni stronie, dlaczego jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Organ powinien w szczególności powołać się na przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 roku Nr 7, poz. 25 ze zm.), w tym art. 16. Brak dokładnego wyjaśnienia stronie przesłanek, którymi kierował się organ orzekając w sprawie stanowiło, w ocenie Sądu, naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, 7, 8, 9 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wymogów stawianych decyzjom administracyjnym, czyli art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje w myśl art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2001 roku, IV SA 703/99, Lex Nr 51234). Konkludując, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.