II SA/Łd 208/16

Dnia 21 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. Ś. od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2016 roku w sprawie ze skargi D. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2016 roku. LS D. Ś. zaskarżyła do sądu administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W toku postępowania skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016r. Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż wynikające z niego informacje nie potwierdziły, że sytuacja materialna skarżącej uzasadniała przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Pismem z dnia 18 maja 2016r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia Starszego Referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2016r. podnosząc, że nie ma na kupno leków dla córki, a posiadany przez nią majątek nie może być sprzedany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1, 2 i 3 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż skarżąca zobowiązana była do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem przedstawione przez skarżącą informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżąca nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych we własnym zakresie. Jak wynika z formularza PPF skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącej w kwocie 2.700 zł brutto, córka jest studentką i nie pracuje. W uzasadnieniu skarżąca podała, że córka od roku 2012 choruje na boreliozę, a koszty leczenia wahają się w granicach od 1.000 do 1.700 zł miesięcznie. Skarżąca posiada dwa mieszkania – o powierzchni 39,5 mkw. (o wartości 120.000 zł) i 54 mkw. (o wartości 180.000 zł), dom "po dziadkach" o powierzchni ok. 100 mkw. (o wartości 30.000 zł), nieruchomość rolną "po dziadkach’ o powierzchni 2,28 ha, samochód Skoda Octavia (wartość 19.000 zł). Córka jest "po ojcu" współwłaścicielką samochodów Honda (wartość ok. 4.000 zł) i Panda (wartość ok. 3.000 zł). Skarżąca oświadczyła, że posiada środki zgromadzone na lokacie w kwocie 9.600 zł. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że ponosi wydatki na czynsz w kwocie 450 zł, energię elektryczną w kwocie 70 zł, pakiet tv, telefon, Internet w kwocie 135 zł, gaz – 36 zł, raty kredytów – 360 zł, ubezpieczenia – 320 zł. W związku z powyższym stwierdzić należy, że pomimo tego, że znaczna część dochodu rodziny przeznaczana jest na leczenie córki skarżącej (choć na tę okoliczność skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów świadczących o wysokości faktycznie ponoszonych kosztów leczenia), a także na zaspokajanie bieżących wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem rodziny, to jednak trzeba podkreślić, że pozostały majątek skarżącej jest znacznej wartości i swobodnie pozwala na opłacenie kosztów sądowych. Posiadanie kilku nieruchomości, kilku samochodów, a także oszczędności pieniężnych świadczy o tym, że w żaden sposób nie można uznać, że skarżąca jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zatem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia niezbędnych kosztów utrzymania siebie i rodziny. W tym miejscu należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Za taką osobę nie może być uznana strona, która posiada znaczny majątek, w tym oszczędności pieniężne. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca ma środki na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, przez który należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Tymczasem uszczerbek w majątku skarżącej może ewentualnie wiązać się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej jej rodziny. Zgodnie z art. 260 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. a.bł.