II SA/Łd 2110/01

Dnia 18 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA : Anna Stępień, Sędziowie Sędzia NSA : Anna Łuczaj, Sędzia NSA : Tomasz Zbrojewski (spr.), Protokolant Referendarz sądowy : Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi H. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] 2/ zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H. S. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania 3/ stwierdza, za zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Łd 2110/01 UZASADNIENIE Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt l lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawił H. S. - z uwagi na służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego i Milicji Obywatelskiej w okresie od 3 grudnia 1948 r. do 4 września 1981 r. oraz działalność w charakterze uczestnika "walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" -uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w Ł. decyzją z dnia [...] z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w czasie służby w Wojsku Polskim od 24 czerwca 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. H. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, iż jako żołnierz z poboru pełnił służbę w Wojsku Polskim, a żołnierze z poboru, którzy pełnili tę służbę w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. zachowują uprawnienia kombatanckie. Stąd też winien zachować uprawnienia kombatanckie zwłaszcza, że służba w tym czasie była niebezpieczna i pełnił ją w dobrej wierze. Wyjaśnił ponadto, że w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa pracował w jednostkach gospodarczych w charakterze pracownika kontraktowego. Palacza, dozorcy, ogrodnika, agenta zaopatrzenia w żywność, pracownika socjalnego. W czasie tej pracy nikogo nie skrzywdził i nie prześladował, nie rozpracowywał działaczy podziemia. Decyzją z dnia [...] Nr [...], w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż H. S. po zakończeniu służby wojskowej wstąpił do organów Bezpieczeństwa Publicznego. W związku z powyższym Urząd zwrócił się do Komendy Wojewódzkiej Policji w Ł. z zapytaniem o przebieg służby w/w w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Z nadesłanego w odpowiedzi zaświadczenia nr [...] z dnia [...] wynika, iż H. S. był zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego od dnia 3 grudnia 1948 r. W okresie od 3 grudnia 1948 r. do 30 czerwca 1950 r. był zatrudniony w charakterze pracownika cywilnego w Domu Wczasowym K.. Od dnia l lipca 1950 r. H. S. został zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego na etacie funkcjonariusza. W okresie od l lipca 1950 r. do 31 grudnia 1956 r. pełnił kolejno funkcje: agenta zaopatrzenia Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, rachmistrza, a następnie referenta Biura Socjalnego MBP, kierownika Domu Wypoczynkowego w K., starszego referenta Wydziału Socjalnego, referenta Wydziału Socjalnego DAG. W dniu zaś 6 maja 1998 r. sprawa H. S. została przedstawiona komisji przedstawicieli stowarzyszeń kombatanckich. Po zapoznaniu się z aktami sprawy komisja wydała opinię negatywną. Zważywszy, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nic nowego do niej nie wniósł w oparciu o powyższy stan faktyczny Kierownik Urzędu stwierdził, iż postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a decyzja z dnia [...] została podjęta zgodnie z obowiązującą ustawą o kombatantach. Na powyższą decyzję H. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, podnosząc w uzasadnieniu, iż organ wydając decyzję winien wziąć pod uwagę ustalenia, jakie wynikają z dokumentacji zawartej w aktach kombatanckich i zgromadzonej w toku postępowania dowodowego. Zaznaczył przy tym, że organ wszczynając postępowanie weryfikacyjne pouczył go, iż pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje w przypadku oczywistej działalności w zwalczaniu organizacji i osób działających przeciwko ustrojowi. Czynności, które wykonywał skarżący, nie miały charakteru represyjnego. Skarżący był pracownikiem cywilnym w domu wczasowym, pracował jako kontraktowy robotnik fizyczny zgodnie z zawartą umową. Załączone do akt sprawy dokumenty wykazują, że odbył służbę w Wojsku Polskim. Stąd też podstawa prawna pozbawienia go uprawnień kombatanckich (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego) nie znajduje uzasadnienia. Z tego względu wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przywrócenie uprawnień kombatanckich. Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, wyrokiem z dnia 6 grudnia 2000 roku, sygn. akt II SA/Łd 2317/98, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...], nakazując m. in. wyjaśnienie okoliczności służby skarżącego w Urzędzie Bezpieczeństwa w świetle art. 21 ust. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 roku o kombatantach(...). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po zwrocie akt administracyjnych i doręczeniu wyroku z dnia 6 grudnia 2000 roku, wydał w dniu [...] decyzję nr [...], którą ponownie utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich H. S.. Uzasadniając swoje stanowisko. Kierownik Urzędu podał, iż pismem z dnia 27 marca 2001 roku poinformował H. S. o treści art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach(...), w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 4 marca 1999 roku o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1999 r.. Nr 77, poz. 862), wyłączającym z rygoru pozbawienia uprawnień kombatanckich jedynie te osoby, które przedłożą dowody, że do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 11 kwietnia 2001 roku oświadczył, iż do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa nie został skierowany przez wskazane w tym przepisie organizacje niepodległościowe ani też nie był werbowany przez nie w celu udzielenia im pomocy. W wyniku powyższych ustaleń Kierownik Urzędu stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych do rozpatrywania charakteru działalności H. S. w aparacie Bezpieczeństwa Publicznego w aspekcie skreślonego art. 21 ust. 3 pkt 2 i zasadnym jest pozbawienie go uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt l lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach(...). Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wniósł H. S., wskazując w uzasadnieniu, iż organ ponownie rozpoznający sprawę nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 6 grudnia 2000 r. W szczególności nie rozważył kwestii wykonywania przez skarżącego w trakcie zatrudnienia w Urzędzie Bezpieczeństwa wyłącznie zadań nie związanych z prześladowaniem i rozpracowywaniem działaczy podziemia. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił dostatecznie kwestii zastosowania przepisu prawa materialnego, na którego podstawie wydał decyzję oraz nie wykazał związku między oceną stanu faktycznego a treścią zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi wywodząc zbieżnie z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 25 ust. 2 pkt l lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 1997 r.. Nr 141, poz.950 ze zm.). W myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a uprawnienia kombatanckie, o których mowa w art. 21 ust. l, nie przysługują osobie, która w latach 1944 - 1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, pozbawia się tych uprawnień na mocy art. 25 ust. 2 pkt l lit. a ustawy z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3. A mianowicie, przepisu art. 25 ust. 2 pkt l lit. a ustawy nie stosuje się do osób, o jakich mowa w art. 21 ust. 3. Wskazać w tym miejscu należy, iż art. 21 ust. 3 został dodany przez art. l pkt 13 lit. b ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 68, poz. 436), która weszła w życie z dniem 31 lipca 1997 r. W swej pierwotnej wersji art.21 ust.3 ustawy o kombatantach stanowił, iż art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a i b (a zatem i art. 25 ust.2 pkt l lit. a ustawy) nie stosuje się wobec osób, które : - po pierwsze, przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organy niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy /pkt l/, - po drugie, przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach, jednostkach i na stanowiskach, o których mowa w ust. 2 pkt 4 lit. a i b, wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej /pkt 2/. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach(...) obowiązek udowodnienia określonych faktów nakładał na osoby podlegające weryfikacji. Ciężar dowodu w takim przypadku obciąża zatem osobę weryfikowaną, co jednak nie oznacza, że organ administracji publicznej jest zwolniony z obowiązków wynikających z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Z dniem 9 października 1999 r. skreślony został art.21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach - przez art. l pkt 3 lit.b ustawy zmieniającej z dnia 4 marca 1999 r. (Dz. U. Nr 77, poz.862). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 1999 r. K 11/99 (OTK 1999/6/116) orzekł, iż art. l pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, rozumiany jako nie mający zastosowania do osób, którym zostały przyznane uprawnienia kombatanckie na podstawie art.21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz.950 z 1998 r., Nr 37, poz.204, Nr 106, poz.668 i Nr 162, poz.1118) jest zgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /teza 2 wyroku/. Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia w kilku kwestiach dotyczących obowiązywania art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach; nie podjął jednak kwestii zasięgu czasowego obowiązywania tego przepisu w odniesieniu do postępowania administracyjnego pozasądowego. Kwestie te stały się natomiast przedmiotem analizy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2001 r. sygn. OPS 14/00. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż do oceny decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wydanej po wejściu w życie ustawy z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 77, poz. 862), jeżeli decyzja ta została wydana w wyniku postępowania toczącego się po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzedniej decyzji ostatecznej w tej samej sprawie wydanej przed wejściem w życie powołanej wyżej ustawy, ma zastosowanie przepis art.21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r.. Nr 142, poz.950 ze zm.) obowiązujący w dacie uchylonej decyzji. W uzasadnieniu uchwały Sąd stwierdził: "Utrata uprawnień kombatanckich wymaga nie tylko ostatecznego, lecz także prawomocnego orzeczenia administracyjnego /arg. a contrario z art.26 ustawy, por. też wywód na temat rozróżnienia ostateczności i prawomocności decyzji weryfikacyjnych - wyrok NSA z dnia 8 marca 2000 r., SA/Rz 2073/99, nie publik./. Oznacza to, że dopiero istnienie decyzji albo niezaskarżalnej do NSA albo utrzymanej ostatecznie przez NSA powoduje definitywne odebranie uprzednio przyznanych uprawnień. Istnieją one natomiast w czasie całego toczącego się postępowania weryfikacyjnego, póki nie zostanie ono zakończone we wskazany wyżej sposób /negatywnie dla strony/. Istnienie tego rodzaju konstrukcji jest konieczne z uwagi na to, że w wypadku postępowania weryfikacyjnego mamy do czynienia z obaleniem zasady trwałości decyzji /mocą której przyznano prawa obecnie weryfikowane/ i z wkroczeniem tym samym w problematykę praw nabytych. Tak więc od momentu wszczęcia postępowania weryfikacyjnego - co następuje z urzędu, aż do jego zakończenia decyzją prawomocną nic się nie zmienia w zakresie istnienia i działania stosunku administracyjnoprawnego, ustalonego poprzednio przez weryfikowaną decyzję o przyznaniu uprawnień kombatanckich. Konkretyzacja stosunku administracyjnoprawnego w wypadku postępowania weryfikacyjnego jest zatem nietypowa, ponieważ dokonuje się nie w momencie wydania decyzji ostatecznej, lecz dopiero decyzji prawomocnej". Sąd podkreślił, iż "od konkretyzacji stosunku weryfikowanego należy odróżniać konkretyzację stosunku weryfikującego. Dla utrzymania uprawnień kombatanckich w wyniku "samooczyszczenia" momentem przemiany uprawnienia, podlegającego przemianie w zweryfikowane prawo stanowcze, którym jest utrzymanie uprawnień kombatanckich po weryfikacji, jest więc decyzja, ale tylko decyzja prawomocna. Powinna ona - prawidłowo - zapaść po udanym przeprowadzeniu dowodu samooczyszczenia, jeżeli stan prawny, przewidujący taką możliwość istniał w momencie prowadzenia pierwotnego postępowania weryfikacyjnego. Czasowo powinno się to wydarzyć najpóźniej w momencie wydania pierwszego możliwego merytorycznego orzeczenia administracyjnego, a zatem w pierwszej lub drugiej instancji pierwotnego postępowania administracyjnego, w zależności od tego, czy moment pojawienia się możliwości samooczyszczenia /od dnia 31 lipca 1997 r. pojawia się ekspektatywa utrzymania uprawnień kombatanckich na zasadach określonych przez ustawę z dnia 25 kwietnia 1997 r./, istniał przed, czy w toku administracyjnego postępowania weryfikacyjnego, prowadzonego z urzędu." W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wskazał na podstawowe aspekty zasady poszanowania praw niewadliwie nabytych. W szczególności Sąd przypomniał, iż zasada ta - "orzeczenie Trybunału w sprawie K 1/99 zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce, zarówno publicznych, jak i prywatnych. Poza zakresem zastosowania tej zasady znajdują się natomiast sytuacje prawne, które nie mają charakteru praw podmiotowych ani ekspektatyw tych praw - K 5/99. Ochroną są zatem objęte prawa podmiotowe, także publiczne i to zarówno prawa stanowcze, jak i ich ekspektatywy (K 3/88, K 1/88). Oczywiście należy wywieść, że w konkretnym wypadku mamy do czynienia z prawem podmiotowym, publicznym lub prywatnym (K 1/99), co dotyczy także praw in abstracto (K 14/91) - a więc nawet tylko istniejących przed złożeniem przez jednostkę stosownego wniosku o ich konkretyzację. Ochroną jest objęta także ekspektatywa prawa podmiotowego. Stopień jej ochrony zależy od stopnia jej ukształtowania w momencie zmiany prawa /w im bardziej maksymalnym stopniu ukształtowana, tym bardziej ochrona zbliżona jest do ochrony prawa/. Ochrona praw nabytych także nie jest absolutna, może być przez ustawodawcę naruszona, gdy przemawia za tym "konieczność" ochrony innych konstytucyjnie uznanych praw, wartości, czy interesów i pod warunkiem zastosowania procedur umożliwiających zainteresowanym dostosowanie się do zaistniałej sytuacji /.../ - K 10/98 oraz K 13/94." Sąd wskazał także, iż pozbawienie uprawnień kombatanckich "jest przedmiotem postępowania weryfikacyjnego, wprowadzonego przez ustawę z dnia 24 stycznia 1991 r. Wejście w życie tej ustawy odjęło wszystkim uprzednio przyznanym uprawnieniom kombatanckim walor niewzruszalności, osłabiło trwałość tych uprawnień. Od tego momentu wszyscy, którzy uprzednio uzyskali uprawnienia kombatanckie, mogą oczekiwać sprawdzenia /weryfikacji/, czy zostały one nabyte niewadliwie aksjologicznie, z punktu widzenia systemu wartości zawartego w ustawie z 1991 r. Natomiast wejście w życie ustawy zmieniającej z dnia 25 kwietnia 1997 r. /od 31 lipca 1997 r./ poprawiło sytuację części kombatantów, dotychczas przez prawo pozbawianych uprawnień, wzbogacając treściowo i wzmacniając ekspektatywę utrzymania w dalszym ciągu uprawnień, w które przekształciło się - na skutek ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. - uprawnienia kombatanckie stanowczo nabyte w okresie przed jej wejściem w życie. Wspomniana ekspektatywa dotyczyła zasad, wedle jakich ma być przeprowadzone postępowanie weryfikacyjne, którego skutkiem, jeśli miałoby się ono zakończyć pomyślnie dla weryfikowanego, było konstrukcyjne przekształcenie jego uprawnień kombatanckich ze wzruszalnych /ten charakter przyznane dotychczas uprawnienia kombatanckie uzyskały na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. przewidującej weryfikację/ w definitywne /zweryfikowane/, zaś pod względem aksjologicznym - w prawa już niewątpliwie słusznie nabyte". Sąd podkreślił, iż istnienie możliwości "samooczyszczeniaa" jest uprawnieniem przyznanym przez ustawodawcę z dniem 31 lipca 1997 roku "wchodzącym /kształtującym treść/ do ekspektatywy utrzymania uprawnień kombatanckich na podstawie wskazanych w niej przesłanek. Ci wszyscy, którzy w dacie wejścia w życie tej zmiany przewidującej samooczyszczenie oczekiwali na weryfikację /zarówno in abstracto, bo przed wszczęciem postępowania, jak i in concreto, w czasie trwającego postępowania weryfikacyjnego/, mogli mieć uzasadnioną prawnie ekspektatywę, że odbędzie się ona w warunkach określonych tą zmianą. Ekspektatywa ta była tylko abstrakcyjna wobec osób, w stosunku do których jeszcze nie wszczęto weryfikacji i konkretna, bardziej wyraziście ukształtowana, dla postępowań w toku. Ekspektatywy będąc prawami "w toku stawania się" niedefinitywnymi, są poddane zróżnicowanej prawnej ochronie. Co więcej, zróżnicowanie tej ochrony jest konieczne: od ekspektatyw ukształtowanych w maksymalny sposób, którym orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego przyznaje ochronę identyczną lub zbliżoną do ochrony prawa /tak np.TK 1/99/ do ekspektatyw mniej skonkretyzowanych, którym przysługuje słabsza ochrona. I dlatego ochrony mocniejszej wymaga ekspektatywa konkretna, pojawiająca się na tle postępowania w toku. Słabsza ochrona towarzyszy zaś ekspektatywie abstrakcyjnej, z której korzystają ci kombatanci, wobec których weryfikacji jeszcze nie wszczęto." Ekspektatywa konkretna jako prawo nabyte wymaga jednak ochrony silniejszej, także z punktu widzenia wyboru reguły decydującej o prawie właściwym. W końcowym fragmencie uzasadnienia cytowanej wyżej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział pogląd, iż brak przepisu intertemporalnego w ustawie zmieniającej z dnia 9 marca 1999 r. stwarza potrzebę odwołania się do reguły interpretacyjnej przemawiającej na rzecz dalszego działania skreślonego przepisu w rozważanej sytuacji. Sytuacje w toku postępowania weryfikacyjnego są ekspektatywami wymagającymi ochrony mocniejszej w porównaniu do ekspektatyw in abstracto /gdzie postępowań jeszcze nie wszczęto/. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w pełni stanowisko wyrażone w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2001 r., sygn. OPS 14/00 jak i argumenty zawarte w uzasadnieniu tej uchwały, w tym dotyczące ochrony ekspektatyw konkretnych, będących prawami "w toku stawania się" i dalszego stosowania do takich ekspektatyw /postępowanie administracyjne w toku/ skreślonego przepisu art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach. Odnosząc powyższe rozważania do kwestii uprawnień kombatanckich skarżącego H. S. stwierdzić należy, iż w tej sprawie mamy do czynienia z ekspektatywą konkretną. Postępowanie administracyjne w przedmiocie weryfikacji uprawnień kombatanckich skarżącego zostało wszczęte w styczniu 1998 r., a zatem w czasie gdy obowiązywał art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach. O wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w tej dacie świadczy zawiadomienie wysłane do skarżącego w dniu 30 stycznia 1998 r. Tym samym w styczniu 1998 r. ekspektatywą in abstracto przekształciła się w ekspektatywę in concreto. Ekspektatywa była konkretna wobec H. S., gdyż postępowanie weryfikacyjne zostało wszczęte między dniem 31 lipca 1997 r. a dniem 9 października 1999 r. a więc w czasie, gdy istniała możliwość "samooczyszczenia" -obowiązywał art.21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach. W tej sytuacji skarżący miał uzasadnioną prawnie ekspektatywę, że odbędzie się ona na warunkach określonych ustawą zmieniającą z dnia 25 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 68, poz. 436/, która weszła w życie z dniem 31 lipca 1997 r. Ekspektatywa ta jako konkretna wymaga ochrony silniejszej z punku widzenia wyboru reguły decydującej o prawie właściwym. To zaś przemawia na rzecz dalszego działania skreślonego /z dniem 9 października 1999 r./ art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach w sytuacji postępowania weryfikacyjnego w toku. Przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach pozwala, przy spełnieniu określonych w nim warunków na zachowanie uprawnień kombatanckich. Z tej przyczyny konieczne jest jednoznaczne wyjaśnienie i rozważenie okoliczności objętych hipotezą art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy. W szczególności, organ orzekający winien rozważyć, czy zatrudnienie skarżącego w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego na stanowiskach szczegółowo wymienionych w zaświadczeniu KWP w Ł. z dnia [...] pozwalają uznać, że skarżący wykonywał wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu skreślonego art.21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach, czy też charakter i rodzaj wykonywanych czynności pracowniczych /służbowych/ nie pozwala na przyjęcie takiej tezy. Skarżący nabył uprawnienia także z tytułu działalności, która i pod rządem ustawy o kombatantach z 1991 r. stanowi podstawę przyznania tych uprawnień: pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim z poboru w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r. (w przypadku skarżącego służba ta obejmowała przedział czasowy od 24 czerwca 1946 r. do 31 grudnia 1947 r.). Z wyżej przytoczonych względów. Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a i c oraz art. 135 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt l i 3 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.), w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) - pkt 2 wyroku,