II SA/Łd 213/07

Dnia 29 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 roku sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza K. Nr [...] z dnia [...]. W dniu 11 września 2006 roku M. L. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla swej córki Ż. L., urodzonej 30 kwietnia 1986 roku. Burmistrz K., decyzją Nr [...] z dnia [...], odmówił M. L. świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej na Ż. L. Powodem odmowy było przekroczenie przez wnioskodawczynię kryterium dochodowego. Organ administracji ustalił bowiem, że roczny dochód w rodzinie M. L. wynosi 15.530,21 złotych, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 647,09 złotych netto miesięcznie i tym samym przekracza kryterium dochodowe kwalifikujące osobę wnioskującą do zaliczki alimentacyjnej o kwotę 64,09 złotych na osobę w rodzinie. M. L. wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż do dochodu za rok poprzedzający złożenie wniosku organ administracji zaliczył jednorazową wpłatę od komornika w wysokości 8.729,15 złotych. Kwota ta dotyczyła zaległości alimentacyjnych za wcześniejsze lata i nie dotyczyła bezpośrednio 2005 roku. Strona wnosząca odwołanie wskazała także, że do dnia wniesienia odwołania nie otrzymała alimentów za 2004 rok. Wobec czego nie ma możliwości, aby zaległa wpłata miała wpływ na jej przychody w 2005 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją Nr [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania M. L., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji II instancji stwierdził, że organ I instancji zasadnie odmówił M. L. przyznania zaliczki alimentacyjnej na dziecko – Ż. L., ponieważ w 2005 roku dochód osiągnięty na osobę w rodzinie przekroczył kwotę ustaloną przez ustawodawcę, tj. 583 złote. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło, że są one nieuzasadnione albowiem zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych dochodem są m. in. alimenty na dzieci. Bezspornym jest zaś, że 30 września 2005 roku tytułem alimentów przekazano wierzycielowi kwoty 8.526,45 złotych i 202,70 złotych. Ponadto z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w P. wynika, że M. L. w 2005 roku uzyskała dochód netto w wysokości 6.293,60 złotych, a Ż. L. wykazała dochód netto w kwocie 571,10 złotych. Ponieważ kwoty te łącznie stanowią dochód rodziny w 2005 roku organ administracji II instancji nie znalazł podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza obowiązujące prawo. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. L. nie zgodziła się z powodem odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej, wskazując, iż na przekroczenie kryterium dochodowego miała wpływ dokonana we wrześniu 2005 roku jednorazowa wpłata dotycząca lat zaległych, tj. 2002, 2003 i częściowo 2004 roku. Zdaniem skarżącej w tym stanie rzeczy tą jednorazową wpłatę należało uznać za dochód utracony. Za takim stanowiskiem przemawia również fakt, iż w październiku 2006 roku dostarczyła zaświadczenie Komornika o nieściągalności bieżących alimentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., odwołując się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 29 maja 2007 roku skarżąca oświadczyła, że jej córka Ż. L. ma 21 lat i studiuje na Akademii Wychowania Fizycznego w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli wskazane w skardze. Na wstępie należy zaznaczyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony jest wyłącznie do kontroli legalności aktów administracyjnych, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd nie orzeka merytorycznie w sprawie administracyjnej, a jedynie bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla Ż. L. wystąpiła M. L. Organy administracji odmówiły jej przyznania tego prawa z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Uwadze organów administracji umknęło jednakże, iż przed przystąpieniem do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej konieczne jest prawidłowe ustalenie kręgu podmiotów legitymowanych do występowania w sprawie w charakterze strony. W myśl art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną w postępowaniu administracyjnym jest zatem osoba fizyczna i osoba prawna, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nie posiadające osobowości prawnej (art. 29 k.p.a.), która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 8 wydanie Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 226). Interesu prawnego lub obowiązku, z którym kodeks postępowania administracyjnego wiąże przymiot strony postępowania administracyjnego należy poszukiwać w przepisach prawa materialnego. To właśnie te przepisy zawierają normy prawne, które w wyniku konkretyzacji w decyzji administracyjnej kształtują określony zakaz, nakaz lub uprawnienie dla określonego podmiotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdza, iż poszukiwanie osób posiadających interes prawny w postępowaniu w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej określają przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego (art. 10 ust. 2 i 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Przez "osobę uprawnioną" ustawodawca rozumie osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli: osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, osobę wychowywaną przez osobę pozostająca w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, jest osobą uczącą się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości, iż osobą uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego jest Ż. L. Zgodnie bowiem z pkt 3 sentencji wyroku Sądu Okręgowego w Ł. Wydział II Cywilny z dnia 24 czerwca 2002 roku (sygn. akt II C 398/01) alimenty od J. L. zasądzono na rzecz Ż. L. (k. 3 akt administracyjnych). Osoba uprawniona jest osobą pełnoletnią, uczącą się na Akademii Wychowania Fizycznego w K. W aktach sprawy brak jest dokumentów, z których wynikałoby, że Ż. L. jest osobą ubezwłasnowolnioną, wobec czego nie ma podstaw do stwierdzenia, że z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej wystąpił jej przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny. Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany był stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej wystąpiła osoba nieuprawniona, która nie ma interesu prawnego w sprawie. Ponieważ zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzja Burmistrza K. z dnia [...] zostały skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie w sprawie występuje przesłanka nieważności decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji wyroku.