II SA/Łd 213/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a.", art. 24 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) – powoływanej także jako: "u.p.s.", po rozpatrzeniu odwołania D. I. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...], nr [...], o odmowie przyznania pomocy finansowej, w związku z ustalonym na dzień złożenia wniosku prawem do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od kwietnia do czerwca 2012r. realizowanej w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji D. I. podniosła zarzut naruszenia art. 40 § 1 i 2 K.p.a., gdyż decyzja nie zawiera oznaczenia strony rzeczywiście występującej w sprawie. Zdaniem odwołującej decyzja organu I instancji zawiera wiele błędów językowych oraz wadliwe oznaczenie podstawy prawnej. W sentencji decyzji jest bowiem wskazane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r., zaś w jej uzasadnieniu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 maja 2012r., które narusza konstytucyjną zasadę równości. Przyjęta przez organ I instancji wykładnia przepisów prowadzi do dyskryminacji dorosłych osób niepełnosprawnych i ich opiekunów, których sytuacja prawna jest taka sama jak w przypadku niepełnosprawnych dzieci i ich opiekunów. Dodatkowo wskazano, że decyzja organu I instancji narusza art. 69 Konstytucji RP, bowiem na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne pomoc przysługiwała wszystkim osobom uprawnionym w listopadzie i grudniu 2011 r. do świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżona decyzja organu I instancji nie została prawidłowo doręczona ustanowionemu przez D. I. pełnomocnikowi S. I., co świadczy o naruszeniu art. 40 § 2 k.p.a. Powyższe uchybienie nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ pełnomocnik złożył odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej z zachowaniem ustawowego terminu, co dowodzi, że strona nie została pozbawiona możliwości działania poprzez swego pełnomocnika, a tym samy miała zachowaną możność czynnego udziału w postępowaniu stosownie do wymagań wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. Dalej organ II instancji wyjaśnił, że rozporządzenie z dnia 9 maja 2012r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, było kolejnym rozporządzeniem Rady Ministrów kontynuującym rozpoczęty w listopadzie 2011r. rządowy program wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Stosownie do § 2 ww. rozporządzenia prawo do pomocy w wysokości 100 zł miesięcznie przysługiwało matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj lub czerwiec 2012r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozporządzenie to oraz następne z dnia 25 czerwca 2012r., przedłuża niejako obowiązywanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U. nr 295, poz. 1746) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz. U. nr 212, poz. 1262). Wszystkie te rozporządzenia wydane zostały na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia, natomiast Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji programu, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej. Zdaniem organu II instancji rozporządzenie z dnia 9 maja 2012r. określa szczegółowe warunki udzielania pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Prawo do pomocy przysługuje osobom wskazanym w § 2 ust. 1 rozporządzenia, mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj lub czerwiec 2012r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy. Pomoc jest przyznawana niezależnie od dochodu, tj. zgodnie z zasadami przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle obowiązujących przepisów prawa, prawo do pomocy przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj lub czerwiec 2012r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). W tej sytuacji pomoc finansowa realizowana w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje D. I., w związku z koniecznością opieki nad mężem. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podkreśliło, że nietrafne jest stanowisko odwołującej, iż w przedmiotowym rozporządzeniu nie ma mowy o ograniczeniu wiekowym osoby niepełnosprawnej, bowiem przepis rozporządzenia wyraźnie stanowi o tym, iż prawo do pomocy przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka. Inaczej sprawa została uregulowana na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U. nr 212 poz. 1262), bowiem przepis ten stanowił, iż prawo do pomocy przysługuje osobie mającej ustalone za m-c listopad lub grudzień 2011r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten nie zawierał ograniczenia, które następnie zostało zapisane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U. z 2011 r. nr 295 poz. 1746) oraz ujęte w następnych (m.in. w rozporządzeniu z dnia 9 maja 2012 r.), iż prawo do pomocy przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Podsumowując Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu i brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D. I. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji oraz wydanie wyroku przyznającego prawo do pomocy finansowej w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach skargi strona powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji dodając przy tym, iż wybranie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie matki, ojca lub opiekuna faktycznego dziecka i przyznanie im prawa do pomocy finansowej w wysokości 100 zł miesięcznie narusza konstytucyjną zasadę równości, zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), godzi także w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki na rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególną pomoc władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji RP). Sprawa został zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 996/12. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowił zawiesić postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu udzielenia odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na pytanie prawne zadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie o sygn. akt II SA/Po 543/12, o treści: "czy § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz. U. Nr 295, poz. 1746 z 2011r.) w zakresie w jakim uniemożliwia przyznanie przewidzianej w nim pomocy osobom uprawnionym do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego innym niż matka, ojciec lub opiekun faktyczny dziecka, niezależnie od sytuacji dochodowej i majątkowej tych osób jest zgodny z art. 2, art. 18 i art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.". Sąd zauważył, że wprawdzie pytanie prawne, skierowane w powyższej sprawie dotyczy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r., to jednak rozporządzenie z dnia 9 maja 2012r., jest aktem cyklicznym regulującym ten sam przedmiot. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie, której nadano nową sygn. akt II SA/Łd 213/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. W stanie faktycznym sprawy nie ulega wątpliwości, iż skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem i w związku z tym uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wnioskiem inicjującym postępowanie w sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie pomocy w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości 100 zł miesięcznie na okres od kwietnia do czerwca 2012 roku. Materialnoprawną podstawę przyznania wnioskowanego dodatku stanowi – wskazane już wcześniej – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 maja 2012 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U. z 2012r., poz. 551 ze zm.). Stosownie do treści § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia prawo do pomocy przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj lub czerwiec 2012r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.). Pomoc przysługuje w kwocie 100 zł miesięcznie (§ 2 ust. 2 rozporządzenia) i jest niezależna od dochodu (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Z treści zacytowanych przepisów wynika, iż dodatkową pomoc w kwocie 100 zł w okresie od kwietnia do czerwca 2012 roku może uzyskać wyłącznie matka, ojciec lub opiekun faktyczny dziecka, którzy mają ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z jego niepełnosprawnością na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. To z kolei oznacza, że do kręgu osób uprawnionych do omawianej pomocy finansowej nie kwalifikują się m.in. osoby, które mają przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem. Decydujące znaczenie w ocenie przedmiotowej sprawy ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015r., sygn. akt P 38/12 (Dz.U. z 2015r. , poz. 372), w którym Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 543/12), dotyczące ograniczenia kręgu osób, które mogą skorzystać z rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w zakresie, w jakim nie przewiduje przyznania przewidzianej w nim pomocy osobom uprawnionym do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego innym niż matka, ojciec lub opiekun faktyczny dziecka, niezależnie od sytuacji dochodowej i majątkowej tych osób, jest zgodny z art. 18, art. 71 ust. 1 i art. 32 ust. 1 konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 92 ust. 1 konstytucji. Trybunał Konstytucyjny postanowił ponadto umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że Rada Ministrów była uprawniona do wydania rozporządzenia, na podstawie którego wprowadzono dodatkowe wsparcie tylko dla niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, to znaczy, że inne osoby, niewymienione jako uprawnione do otrzymania dodatkowej pomocy, takiej pomocy nie mogą otrzymać. Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie przyjął, że w grupie osób posiadających ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dopuszczalne jest odmienne traktowanie osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Prawodawca może bowiem odmiennie ukształtować przesłanki wyjątkowej, okresowej i incydentalnej pomocy finansowej dla osób niepodejmujących bądź rezygnujących z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Co prawda materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji było inne niż kontrolowane przez Trybunał Konstytucyjny rozporządzenie Rady Ministrów, to jak słusznie wyjaśnił organ II instancji rozporządzenie z 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U. nr 295, poz. 1746) zapoczątkowało rządowy program wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne przewidziany na rok 2012r. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 maja 2012r. oraz następne z dnia 25 czerwca 2012r. przedłuża niejako obowiązywanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. na kolejne miesiące 2012r. Wszystkie te rozporządzenia wydane zostały na podstawie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji programu, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej. Konkludując powyższe rozważania sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., sąd orzekł o oddaleniu skargi. a.bł.