II SA/Łd 214/25
WyrokWSA w Łodzi2025-05-29
Skład orzekający: Robert Adamczewski, Jarosław Czerw, Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może zawierać postanowienia sprzeczne między częścią tekstową a graficzną, a także czy może nakładać ograniczenia na istniejące obiekty budowlane, wykraczając poza tzw. władztwo planistyczne gminy?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że sprzeczności między częścią tekstową a graficzną planu oraz nakładanie przez gminę ograniczeń na istniejące kurniki, wykraczające poza jej kompetencje planistyczne, stanowią istotne naruszenie prawa. Takie uchybienia uniemożliwiają prawidłowe odczytanie ustaleń planu i prowadzą do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.Stan faktyczny
Wojewoda Łódzki zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Białej Rawskiej dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając jej sprzeczność między częścią tekstową a graficzną oraz przekroczenie przez gminę granic władztwa planistycznego poprzez nałożenie warunków na istniejące kurniki. Sąd administracyjny rozpoznał skargę, badając zgodność uchwały z prawem.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 3 ust. 6, § 6 ust. 10 pkt 3 lit. b tiret drugie, § 6 ust. 24 pkt 2 lit. d tiret czwarte i piąte oraz § 6 ust. 40 pkt 1-3 dotyczącego ustaleń dla terenu oznaczonego symbolem 1ZP w zakresie tekstu uchwały i załącznika graficznego. Zasądził od Rady Miejskiej w Białej Rawskiej na rzecz Wojewody Łódzkiego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, , asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 roku sprawy ze skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Miejskiej w Białej Rawskiej z dnia 27 listopada 2024 r. nr X/60/24 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B., dla obrębu ewidencyjnego [...] 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej: § 3 ust. 6 w zakresie wyrazów: "oraz 5MN-RZM w zakresie działki ewidencyjnej Nr [...]", § 6 ust. 10 pkt 3 lit. b tiret drugie, § 6 ust. 24 pkt 2 lit. d tiret czwarte i piąte oraz § 6 ust. 40 pkt 1-3 dotyczącego ustaleń dla terenu oznaczonego symbolem 1ZP w zakresie tekstu uchwały i załącznika graficznego (rysunku planu); 2. zasądza od Rady Miejskiej w Białej Rawskiej na rzecz skarżącego Wojewody Łódzkiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 27 listopada 2024 r. Rada Miejska w Białej Rawskiej (dalej także: organ) podjęła uchwałę nr X/60/24 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B., dla obrębu ewidencyjnego R. (dalej: plan miejscowy, MPZP, uchwała).
Uchwała ta wpłynęła do Wojewody Łódzkiego (dalej także: organ nadzoru, Wojewoda, skarżący) w dniu 5 grudnia 2024 roku. Organ nadzoru w piśmie z dnia 20 grudnia 2024 roku, znak: PNIK-I.4131.1007.2024, skierowanym do organu przedstawił zastrzeżenia dotyczące przedmiotowej uchwały.
W skierowanych do Wojewody wyjaśnieniach, z dnia 27 grudnia 2024 r., organ przekazał kompletny rysunek o treści obejmującej cały obszar planu miejscowego, a nadto:
- podał, że w treści uchwały wkradł się oczywisty błąd w numeracji terenu (podano oznaczenie 5MN-RZM, a powinno być 3MN-RZM), podnosząc, że omyłka zostanie skorygowana przy wdrożeniu zmiany planu miejscowego;
- wskazał, że zaistniał problem podania jednoznacznej informacji, jakie elementy w obrębie parku podworskiego są obiektami zabytkowymi, a jakie elementy są wpisane do gminnej ewidencji zabytków. W treści planu przytoczono informacje dotyczące obiektów podlegających ochronie w tym: wpisane do rejestru zabytków, park podworski (Decyzja Nr 568 z dnia 20 czerwca 1981 r.) i dwór (Decyzja Nr 601 z dnia 28 lipca 1983 r.); w ewidencji zabytków umieszczono: oborę (nie istnieje) i kapliczkę przydrożną. Z uwagi na brak drzewostanu parkowego nie ustalono zasięgu zabytkowego parku. Organ przyznał, że wymaga również wyjaśnienia, czy zabudowania folwarczne i staw wchodzą w skład zabytkowego parku. Dla zapewnienia ochrony konserwatorskiej przyjęto granice obszaru wpisanego do gminnej ewidencji zabytków w najszerszym zakresie tj. w granicach działki ewidencyjnej. Projekt w takiej treści został uzgodniony przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Łodzi;
- podniósł, że ustalenia zawarte w ust. 24 są zbyteczne z uwagi na fakt, że działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] i [...] stanowią jedną nieruchomość, a próba rozpisania dostępności komunikacyjnej dla poszczególnych działek ewidencyjnych poprzez kolejne działki została podyktowana opinią zawartą w piśmie znak
[...] z dnia [...] maja 2024 r. (pierwotnie był to teren o symbolu 1RZM);
- wyjaśnił, że w § 6 ust. 10 pkt 3 b zawarto warunek o treści: dopuszcza się zachowanie istniejących kurników pod warunkiem zastosowania w budynkach przeznaczonych do chowu i hodowli zwierząt systemu oczyszczania powietrza z przestrzeni inwentarskiej, redukującej emisję odoru i emisję pyłów oraz utworzenie pasów zieleni izolacyjnej od strony terenów z zabudową mieszkaniową. Warunek ten koresponduje z definicją zawartą w § 4 ust. 3 pkt 12 ("dopuszczeniu" - należy przez to rozumieć uprawnienia do realizacji na działce budowlanej obiektów budowlanych, które nie spełniają niektórych warunków wskazanych w zasadach i warunkach zagospodarowania terenu). Uznano za zasadne, by podkreślić, że łączna wielkość chowu lub hodowla zwierząt jest ograniczona planem do liczby nie większej niż 210 DJP. Istniejące kurniki przekraczają tę wielkość i dlatego wprowadzono warunek zawarty w § 6 ust. 10 pkt 3 b. Warunek ten pozwala na przekroczenie wielkości 210 DJP, ale przy zachowaniu obostrzeń środowiskowych. Takie warunki wynikają z treści uzgodnień projektu planu miejscowego zawartych w piśmie znak
[...] z dnia [...] maja 2024 r. oraz piśmie znak [...] z dnia [...] maja 2024 r.
Jednocześnie w swoim piśmie organ zwrócił się do organu nadzoru z prośbą o akceptację wyjaśnień i uznanie uchybień za nieistotne naruszenie trybu sporządzenia planu miejscowego oraz przyjęcie dokumentu do publikacji.
W przepisanym terminie Wojewoda nie stwierdził nieważności uchwały. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego w dniu 30 stycznia 2025 r. pod pozycją 1070.
Skargą z dnia 3 marca 2025 r. organ nadzoru wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę. Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności wskazanej uchwały w części, podnosząc następujące zarzuty:
1) naruszenia art. 15 ust. 1 i 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm.) (dalej: ustawa pzp), w związku z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. poz. 2404), dalej "rozporządzenie", poprzez brak powiązania części tekstowej planu z jego częścią graficzną;
2) naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 4 ust 1 ustawy pzp, poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego przysługującego gminie i w konsekwencji ingerencję w prawa nabyte przez dopuszczenie możliwości zachowania istniejących kurników pod warunkiem zastosowania systemu oczyszczania powietrza redukującego emisję odoru i pyłów oraz utworzenie pasów zieleni izolacyjnej od strony terenów z zabudową mieszkaniową;
3) naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy pzp, poprzez wykroczenie poza określoną tym przepisem treść postanowień planu miejscowego i zawarcie w zapisach planu norm warunkujących zachowanie istniejących kurników pod warunkiem zastosowania systemu oczyszczania powietrza i utworzenia pasów zieleni izolacyjnej, podczas gdy ograniczenie uciążliwej działalności oraz negatywnego oddziaływania na środowisko możliwe jest w drodze nakazów wydanych na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska.
W oparciu o powyższe Wojewoda wniósł o:
1) stwierdzenie nieważności wskazanej uchwały w oznaczonej części, tj.:
a) § 3 ust. 6 w zakresie wyrazów: "oraz 5MN-RZM w zakresie działki ewidencyjnej nr [...]";
b) § 6 ust. 10 pkt 3 lit. b tiret drugie;
c) § 6 ust. 24 pkt 2 lit. d tiret czwarte i piąte;
d) § 6 ust. 40 pkt 1-3 dotyczącego ustaleń dla terenu oznaczonego symbolem 1 ZP w zakresie tekstu uchwały, jak i załącznika graficznego.
2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uwzględnienie jej w całości.
W uzasadnieniu organ, prócz powielenia swej argumentacji z udzielonych organowi nadzoru wyjaśnień, zgodził się ze stwierdzeniem zawartym w skardze, że wyeliminowanie wskazanych postanowień uchwały doprowadzi do spójności części tekstowej z częścią graficzną uchwały, a pozostałe ustalenia planistyczne zachowają kryterium komunikatywności. Organ wyraził przekonanie, że usunięcie kwestionowanych zapisów umożliwi funkcjonowanie pozostałej części MPZP w obrocie prawnym, z uwagi na to, że:
1) wyeliminowanie ustaleń dotyczących zabytkowego parku podworskiego oraz dworu nie spowoduje braku ochrony tych dóbr kultury. Dotychczas obowiązujący plan miejscowy, zatwierdzony Uchwałą Nr XI/78/03 Rady Miejskiej Biała Rawska z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru gminy B. z wyłączeniem fragmentów wsi: B., G., O., P., P., R., R., S., Wólka B., W., Ż. i J. (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2003 r. Nr 291 poz. 2528 ze zm.) taką ochronę wprowadził;
2) błędnie podane odnośniki co do położenia działek ewidencyjnych w poszczególnych terenach o różnym przeznaczeniu nie wywołują skutków w postaci naruszenia przepisów prawa materialnego;
3) plan miejscowy, po wyeliminowaniu zaskarżonych ustaleń, zachowa spójność i nie wystąpią okoliczności wskazujące na możliwość wystąpienia nieprawidłowości w zagospodarowaniu przestrzeni wsi R..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej była w niniejszej sprawie zaskarżona w skardze część uchwały nr X/60/24 Rady Miejskiej w Białej Rawskiej z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B., dla obrębu ewidencyjnego R..
Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała, jako podjęta w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, co wynika wyraźnie z treści przepisu art. 14 ust. 8 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130) (dalej: u.p.z.p.) w brzmieniu obowiązującym na dzień jej podjęcia. Tym samym bez wątpienia należy ona do kategorii aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z dnia 30 stycznia 2025 r. pod pozycją 1070.
Skargę na uchwałę wywiódł Wojewoda, jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów Rozdziału 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.) (dalej: u.s.g.). Wojewoda zaskarżył uchwałę w części obejmującej jej: § 3 ust. 6 (w zakresie wyrazów: "oraz 5MN-RZM w zakresie działki ewidencyjnej nr [...]") § 6 ust. 10 pkt 3 lit. b tiret drugie, ust. 24 pkt 2 lit. d tiret czwarte i piąte, ust. 40 pkt 1-3 (dotyczących ustaleń dla terenu oznaczonego symbolem 1 ZP w zakresie tekstu uchwały, jak i załącznika graficznego).
Podkreślić należy, że Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały jedynie we wskazanej powyżej części, co tym samym wyznaczyło zakres zaskarżenia przedmiotowej uchwały i rozpoznania skargi przez Sąd.
Rada uchwaliła zaskarżony akt na podstawie upoważnienia ustawowego z art. 18 ust. 2 pkt 5 u.s.g. Jako podstawę prawną wskazano ten przepis oraz art. 20 ust. 1, art. 29 i art. 34 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 67 ust. 1, 2, a także ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688) oraz w związku z uchwałą Nr LXIV/481/23 Rady Miejskiej w Białej Rawskiej z dnia 31 marca 2023 roku w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B., dla obrębu ewidencyjnego R..
W postępowaniu sądowoadministracyjnym merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. W myśl art. 90 ust. 1 u.s.g. wójt obowiązany jest do przedłożenia wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia. Przepis art. 91 ust. 1 u.s.g. stanowi, iż uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały wojewodzie. Termin ten ma charakter prekluzyjny (zawity) i biegnie od dnia doręczenia uchwały wojewodzie. Jeżeli organ nadzoru w terminie 30 dni od doręczenia uchwały nie stwierdzi jej nieważności, może tego dokonać jedynie sąd administracyjny na skutek wniesienia skargi przez ten organ. Po tym czasie organ traci wszelkie uprawnienia nadzorcze, w tym możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały (por. wyrok NSA we Wrocławiu z 19 marca 1992 r., SA/Wr 104/92, ST 1992, nr 12, poz. 72). Organ nadzoru, chcąc jednak mimo tego doprowadzić do wyeliminowania uchwały z obrotu prawnego, może zaskarżyć ją do sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 września 2010 r., II SA/Kr 589/10, LEX nr 753561, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Okoliczność, iż w niniejszej sprawie organ nadzoru, mimo nieskorzystania ze swego uprawnienia do stwierdzenia nieważności uchwały, był uprawniony do zaskarżenia uchwały do sądu administracyjnego, nie była kwestionowana przez żadną ze stron. W tych warunkach, mając na względzie stan prawny i faktyczny sprawy, należało uznać skargę za dopuszczalną.
Przechodząc zaś do merytorycznego rozpoznania sprawy, uznać należało, iż skarga organu nadzoru zasługuje na uwzględnienie w całości, a wskazane przepisy uchwały, należało wyeliminować z obrotu prawnego, stwierdzając ich nieważność.
Przede wszystkim, jak trafnie wskazał organ nadzoru, zachodzi sprzeczność pomiędzy częścią tekstową a częścią graficzną MPZP i tak:
- część działki o nr [...] położonej w obrębie R. leży na terenie objętym planem miejscowym o oznaczeniu "3MN-RZM" natomiast jej pozostała część obejmuje obszar oznaczony symbolem "3RNR", jednak żadna część działki nie znajduje się, wbrew wskazaniom tekstu planu, na terenie objętym symbolem 5MN-RZM – którego dotyczy stawka procentowa służąca naliczeniu opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości z § 3 ust. 6 uchwały;
- działki o nr [...] i nr [...] oraz o nr [...] i nr [...] znajdują się w całości w granicach terenu o symbolu 2MN-RZM, a nie jak wskazuje na to część tekstowa planu w § 6 ust. 24 pkt 2 lit. d tiret czwarte i piąte - w granicach terenu o symbolu 1RZM, dlatego nie może dla nich znaleźć zastosowanie wskazany tam sposób komunikacji działki nr [...] i [...], tym bardziej, że jak zauważył organ nadzoru, kwestia ta została już uregulowana w § 6 ust. 5 pkt 4 lit. d tiret drugie uchwały, gdzie wskazano, że komunikacja do tych działek będzie się odbywać przez pozostałą część nieruchomości - działki nr [...] i [...] – a więc skarżony zapis MPZP jest nie tylko sprzeczny z częścią graficzną, ale też zbędny;
- według części graficznej planu, park podworski będący częścią działki nr [...] w obrębie R. znajdujący się na obszarze oznaczonym na mapie symbolem 1ZP oraz ukośnymi pasami według legendy wskazującymi, iż został on wpisany do ewidencji zabytków, podczas gdy część tekstowa planu, tj. § 6 ust. 40 pkt 3 (a nie jak omyłkowo wskazał organ w uzasadnieniu skargi "pkt 4") lit. c tiret pierwsze, oraz powołana przez organ stanowiący decyzja z 1981 roku, a także pismo Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2023 r. oraz zapisy powszechnie dostępnego portalu Narodowego Instytutu Dziedzictwa wskazują, iż park ten jest objęty wraz z tamtejszym dworem (decyzja z 1983 r.), ochroną należącą się obiektom wpisanym do rejestru zabytków.
Ustalenia planu, jak słusznie zauważył skarżący, winny odpowiadać treści art. 15 u.p.z.p., a elementy obligatoryjne planu określa ust. 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p., projekt planu miejscowego zawiera część tekstową oraz graficzną i tak należy też rozumieć pojęcie "projekt planu miejscowego"; część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna załącznik do uchwały. Nadto na projekcie rysunku planu miejscowego stosuje się nazewnictwo i oznaczenia umożliwiające jednoznaczne powiązanie projektu rysunku planu miejscowego z projektem tekstu planu miejscowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – Dz. U. z 2021r., poz. 2404). Z powołanych unormowań wynika, że część tekstowa planu winna znaleźć odzwierciedlenie w części graficznej. Zaś sprzeczność, brak korelacji, spójności — rozważane są w kategoriach naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego i z takim stanem rzeczy, jak wyżej opisano, mamy do czynienia w przypadku zaskarżonej uchwały.
Wobec powyższych ustaleń dotyczących spornego MPZP, w zestawieniu z powyższymi przepisami prawa, nie budzi wątpliwości Sądu konieczność stwierdzenia nieważności w części tekstowej: § 3 ust. 6 uchwały we fragmencie "oraz 5MN-RZM w zakresie działki ewidencyjnej nr [...]", § 6 ust. 24 pkt 2 lit. d tiret czwarte i piąte uchwały.
Odnośnie żądania skargi dotyczącego stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie § 6 ust. 40 pkt 1-3 uchwały – w części graficznej i tekstowej, Sąd doszedł do wniosku, że pomimo okrojonego uzasadnienia skargi (skupiającego się głównie na unieważnieniu § 6 ust. 40 pkt 3 lit. c tiret pierwsze uchwały) to z powodu związanych z omówionym już naruszeniem sprzeczności między częścią tekstową a graficzną MPZP, stwierdzeniu nieważności podlegał w całości ust. 40 tego paragrafu uchwały (pkt. 1 – 3), Naruszenie wprowadzające w błąd co do zakresu ochrony obiektu parku, przy jednoczesnym objęciu go terenem oznaczonym symbolem 1ZP wraz z pozostałym terenem działki nr [...] w sytuacji braku dostosowania w § 6 ust. 40 uchwały ochrony części parkowej do wymogów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292) - jako ustanowiony w braku relacji do ustawy szczególnej (właściwego poziomu ochrony zabytku), nie mógł się ostać w całości. W tych warunkach Sąd stwierdził nieważność § 6 ust. 40 pkt 1-3 uchwały dotyczącego ustaleń dla terenu oznaczonego symbolem 1ZP w zakresie tekstu uchwały i załącznika graficznego (rysunku planu).
Należy wyraźnie podkreślić, że zawarcie w planie miejscowym regulacji, które są ze sobą sprzeczne, co nie jest w sprawie sporne, skutkować może brakiem możliwości prawidłowego odczytu ustaleń planu choćby do celów przyszłego wydania pozwolenia na budowę, czy – jak tutaj – wprowadzać w błąd co do zakresu należnej obiektom ochrony. Wprowadzenie w akcie prawa miejscowego przepisu, którego nieostrość, czy też nawet sprzeczność, pozwala na dowolne jego zastosowanie, stanowi istotne uchybienie zasadom stanowienia prawa, które przemawia za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 1 grudnia 2020 r., II SA/Wr 433/20, LEX nr 3355439, CBOSA).
Stwierdzeniu nieważności podlegał także § 6 ust. 10 pkt 3 lit. b tiret drugie uchwały, jako zawierający unormowania wykraczające poza przysługujące gminie tzw. władztwo planistyczne.
Wedle art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie gminnych aktów planowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych ustalonych przez organ inny niż minister właściwy do spraw transportu, należy do zadań własnych gminy. W myśl zaś art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Stosownie natomiast do treści art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do: 1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich; 2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.
Kluczowa w tej sprawie jest kwestia władztwa planistycznego gminy i wyjaśnienia wzajemnych relacji pomiędzy interesem indywidualnym i interesem publicznym, tj. art. 1 ust. 3 u.p.z.p. oraz ochrony prawa własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.). Trzeba mieć przy tym na względzie, że prawo własności nie ma charakteru bezwzględnego i doznaje określonych ograniczeń, dopuszczonych w Konstytucji RP. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei stosownie do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Na możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę w drodze ustawy ograniczeń wykonywania prawa własności wskazuje też przepis art. 140 k.c., zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Tym samym uwzględniane w planowaniu prawo własności może podlegać określonym w ustawie ograniczeniom. Do takich należy uprawnienie gminy do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej. W tym kontekście należy podkreślić, że plan miejscowy ze swej istoty działa na przyszłość. Niemniej jego ustalenia muszą uwzględniać istniejący stan zagospodarowania (na datę uchwalenia planu) (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., II OSK 1780/16, LEX nr 2521485, CBOSA; por. także: wyrok NSA z 5 maja 2024 r., II OSK 724/23, LEX nr 3825465, CBOSA i wyrok NSA z 10 stycznia 2024 r., II OSK 1058/21, LEX nr 3755593, CBOSA).
W niniejszej sprawie organ dokonał w § 6 ust. 10 pkt 3 lit. b tiret drugie uchwały określenia przeznaczenia i szczególnych warunków zagospodarowania oraz ograniczenia w użytkowaniu dla terenu położonego na sekcji Nr 2 rysunku planu, oznaczonego symbolem 1P-RZW. W zasadach i warunkach zagospodarowania terenu organ określił zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego tego terenu w ten sposób, że między innymi dokonał, wykraczającego poza swoje kompetencje, ograniczenia w zachowaniu istniejących kurników pod oznaczonym warunkiem (tutaj: "zastosowania w budynkach przeznaczonych do chowu i hodowli zwierząt systemu oczyszczania powietrza z przestrzeni inwentarskiej, redukującej emisję odoru i emisję pyłów oraz utworzenie pasów zieleni izolacyjnej od strony terenów z zabudową mieszkaniową"). Prawo własności doznało w ten sposób ograniczenia, ale w granicach niedozwolonych — niejako "wstecz" wymagając od posiadaczy już istniejących hodowli kur, dostosowania ich kurników do nowego planu miejscowego.
Ustalenia regulujące wyżej omówione kwestie w planie miejscowym stanowią przekroczenie upoważnienia ustawowego wyznaczonego przepisami art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uznając stwierdzone przez Wojewodę naruszenia prawa za istotne i wobec braku kwestionowania takiego stanu rzeczy przez organ uchwałodawczy, stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały w częsci jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło