II SA/Łd 217/08

Dnia 16 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska, Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi S. M. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącej i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi S. M. z funduszów Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta Ł. – działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14.czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej w dalszej części rozważań jako k.p.a.; art. 5 ust. 1, art. 6, art. 8 ustawy z dnia 28.listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.); art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7.września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 roku, Nr 67, poz. 329 ze zm.); Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 130, poz. 903); Zarządzenia Nr 4252/IV/06 Prezydenta Miasta Ł. z dnia 10.lipca 2006 roku w sprawie upoważnienia pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych, a także do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach - odmówił B. P. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko R. P. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w dniu 27.września 2006 roku B. P. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego. Do wniosku załączyła zaświadczenie, wystawione przez Społeczną Wyższą Szkołę Przedsiębiorczości i Zarządzania w Ł., iż jej syn R. P. złożył dokumenty na rok akademicki 2006/2007 na studia w trybie dziennym, kierunek Stosunki Międzynarodowe, a nauka rozpoczyna się dnia 1.października 2006 roku. W ocenie organu I instancji wnioskodawczyni nie przysługuje zasiłek rodzinny, ponieważ nie spełnia ona przesłanki z art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko 18.roku życia, nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21.roku życia, albo 24.roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Cytując treść art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty organ administracji stwierdził, że R. P. jest studentem studiów wyższych w Społecznej Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Zarządzania, a tym samym nie uczy się w szkole w rozumieniu przedmiotowej ustawy. W myśl natomiast art. 8 ustawy oświadczeniach rodzinnych brak prawa do zasiłku rodzinnego skutkuje odmową przyznania prawa do dodatków do tego zasiłku. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. P. Wskazała, iż w jej ocenie powinna otrzymać zasiłek rodzinny wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowania dziecka oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Podniosła, iż syn R. jest na jej utrzymaniu, pozostając we wspólnym gospodarstwie domowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...], Nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12.października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 ze zm.); art. 3 pkt 18, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 8 pkt 3a i pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że R. P. ukończył 20 lat i od 1.października 2006 roku studiuje w trybie dziennym w Społecznej Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Zarządzania w Ł. na kierunku Stosunki Międzynarodowe. Zgodnie natomiast z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, do ukończenia przez dziecko: 18.roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21.roku życia, albo do ukończenia 24.roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazano, iż wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Ł. nie jest szkołą, o której mowa w art. 3 ust. 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła B. P., wnosząc o je uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W skardze podniosła, iż jej syn kontynuuje naukę w systemie licencjackim i dlatego przysługuje jej prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie, wskazując, iż została wniesiona po upływie ustawowego terminu. Podniesione w jej treści zarzuty uznało zaś za niezasadne, wnioskując o ewentualne oddalenie skargi w przypadku jej merytorycznego rozpoznawania. W piśmie procesowym z dnia 22.marca 2007 roku B. P. wniosła o rozpoznanie wraz ze skargą pisma z dnia 27.września 2006 roku zatytułowanego "Pozew", zawierającego odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. Nr [...] z dnia [...]. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14.sierpnia 2007r. odrzucono skargę, uznając, iż złożona została po upływie ustawowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 7.marca 2008r., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, uchylił powyższe orzeczenie, nakazując poczynienie ustaleń w jakiej dacie skarga nadana została przez skarżącą w polskim urzędzie pocztowym. W piśmie z dnia 7.maja 2008r., naczelnik urzędu pocztowego nr [...] w Ł. wyjaśnił, iż przesyłka pocztowa, zawierająca skargę, nadana została w dniu 1.lutego 2007r. i doręczona adresatowi (Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Ł.) w dniu 7.lutego 2007r. W dniu 24.kwietnia 2008 r. skarżąca przedłożyła pocztowy dowód nadania potwierdzający, iż skarga została przezeń złożona w urzędzie pocztowym w dniu 1.lutego 2007r. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 16.maja 2008 roku, pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w kpa lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa materialnego lub też przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszej kolejności podnieść należy, iż nie jest zasadny, zawarty w odpowiedzi na skargę zarzut uchybienia terminu do wniesienia skargi, bowiem, jak wynika z poczynionych ustaleń, skarga złożona została w polskim urzędzie pocztowym w dniu 1.lutego 2007r., z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Jej zaadresowanie do "Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł." ze wskazaniem adresu organu odwoławczego, uznać należy za spełnienie wymogu, określonego w art. 54 § 1 p.p.s.a. w zw. a art. 83 § 3 p.p.s.a., tym bardziej, że przesyłka zawierająca skargę pod tenże adres została doręczona. Przechodząc natomiast do merytorycznych rozważań, dotyczących zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, podkreślenia wymaga, iż ustawodawca w art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidział dwie grupy podmiotów legitymowanych do zasiłku rodzinnego i dodatków. Do pierwszej grupy należą rodzice, opiekunowie prawni i faktyczni dziecka. Do drugiej natomiast:, osoby uczące się, które nie ukończyły 24.roku życia. Dla każdej z tych grup przewidziano odmienne przesłanki przyznania zasiłku rodzinnego. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, opiekunom prawnym i faktycznym dziecka do ukończenia przez dziecko 18.roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21.roku życia, albo 24.roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Analiza powyższej regulacji prowadzi do wniosku, iż aby rodzic lub opiekun prawny bądź faktyczny mogli otrzymać zasiłek rodzinny na dziecko, które ukończyło 18 rok życia, dziecko to musi kontynuować naukę w szkole. Kontynuowanie nauki w szkole wyższej może być podstawą przyznania zasiłku rodzinnego, ale tylko na dziecko, które legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku drugiej grupy osób, tj. osób uczących się przesłanki przyznania zasiłku rodzinnego są odmienne, albowiem wystarczy nauka w szkole lub szkole wyższej, jednakże nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia (art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych), bez potrzeby legitymowania się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Wymagane jest wszakże spełnienie warunków, o których mowa w art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozwalających na zakwalifikowanie beneficjenta do kategorii osób uczących się w rozumieniu ustawy (pełnoletnich osób uczących się, niepozostających na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z zasadzeniem na ich rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu zasądzający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletniości przez osobę uczącą się – wg. stanu prawnego, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść wypada, iż w sprawie jest bezsporne, że skarżąca jest matką R. P., który ukończył 18 lat, pozostaje na jej utrzymaniu, uczy się w szkole wyższej i nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym za prawidłowe uznać należy stanowisko organów administracji, iż B. P. nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego. Skarżąca nie spełnia bowiem przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niewątpliwie R. P. nie uczęszcza do szkoły, której definicję zawiera art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią tegoż przepisu, szkołą w rozumieniu ustawy jest bowiem szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadpodstawowa i ponadgimnazjalna oraz szkoła artystyczna w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Definicja szkół ponadpodstawowych i ponadgimnazjalnych zawarta jest zaś w przepisach art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7.września 1991r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) Są to: • zasadnicze szkoły zawodowe o okresie nauczania nie krótszym niż 2 lata i nie dłuższym niż 3 lata, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także dalsze kształcenie w szkołach wymienionych w lit. e i f, • trzyletnie licea ogólnokształcące, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, • trzyletnie licea profilowane kształcące w profilach kształcenia ogólnozawodowego, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, • czteroletnie technika, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwiające uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, • dwuletnie uzupełniające licea ogólnokształcące dla absolwentów szkół wymienionych w lit. a, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, • trzyletnie technika uzupełniające dla absolwentów szkół wymienionych w lit. a, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwiające uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, • szkoły policealne o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, których ukończenie umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, • trzyletnie szkoły specjalne przysposabiające do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa potwierdzającego przysposobienie do pracy. Syn skarżącej jest natomiast studentem szkoły wyższej (art. 3 pkt 19 ustawy o świadczeniach rodzinnych), ale nie dysponuje orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza, iż jego rodzicom nie przysługuje na niego zasiłek rodzinny. I nie ma znaczenia, iż podjęta przezeń nauka ma charakter licencjatu a nie studiów magisterskich. Decydujący jest bowiem typ szkoły, ta zaś jest szkołą wyższą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27.lipca 2005r. o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2005r., nr 164, poz. 1365 ze zm.). Tym samym, stanowisko organów administracji, wyrażone w zaskarżonej decyzji odpowiada prawu. Odnosząc się zaś do sformułowanego w piśmie z dnia 27.września 2006 roku, wniosku o rozpoznanie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Na decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na dziecko – R. P. na okres od 1.listopada 2005 roku do 30.sierpnia 2006 roku oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, a także odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługiwało stronie prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (art. 127 § 1 i 2 k.p.a.). W tym stanie rzeczy, nie jest możliwe rozpoznanie pisma skarżącej datowanego na dzień 27.września 2006 roku, przed rozpatrzeniem odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.. Nie można także zapominać, iż w art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ograniczono zakres kontroli aktów administracyjnych przez sądy administracyjne do granic danej sprawy. Sprawa, dotycząca zasiłku rodzinnego na dziecko – R. P. na okres od 1.września 2005 roku do 31.sierpnia 2006 roku, zakończona decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], jest odrębną sprawą administracyjną (dotyczy bowiem innego okresu zasiłkowego). Rozpoznanie tej sprawy w niniejszym postępowaniu stanowiłoby zatem wykroczenie poza granice kontroli sądowej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, uznając iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. odpowiadają prawu. Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 19 i w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 202r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) rozstrzygnięto zaś o przyznaniu ustanowionemu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia w kwocie 240,00,-zł., powiększonego o należny podatek od towarów i usług. A.K.