II SA/Łd 22/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak - Kolczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Agnieszka Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2007 r. sprawy ze skargi U. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. W. – M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. ul. [...], kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania U. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] odmawiającą przyznania zaliczki alimentacyjnej na dziecko – M. G. w okresie od dnia 1 września 2006 roku. Z treści uzasadnienia decyzji I instancji wynika, że powodem odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej było przekroczenie kryterium dochodowego w rodzinie U. G. Na dochód w dwuosobowej rodzinie składa się wynagrodzenie U.G. Kryterium ustawowe wynosi 583 zł, tymczasem dochód miesięczny na osobę w rodzinie w 2005 roku wyniósł 691,63 zł. Nadto organ wskazał, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi sytuacja, która mogłaby mieścić się w pojęciu utraty dochodu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). W odwołaniu od powyższej decyzji U. G. wyjaśniła, że jest samotną matką wychowującą dziecko z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, które na stałe musi przyjmować lekarstwa. Na dochód rodziny w roku 2005 składało się zaległe wynagrodzenie (za lata 2001, 2002 i 2003) otrzymane w drodze egzekucji komorniczej w ramach tzw. ustawy 203. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy kwestionowane w odwołaniu rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ podzielił stanowisko organu I instancji, że powodem odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej był fakt przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego w roku 2005 w rodzinie odwołującej się. Ponadto, w sprawie nie zaistniała żadna z okoliczności, którą można by kwalifikować jako utrata dochodu. Zdaniem organu przepisy prawa w zakresie przyznawania zaliczek alimentacyjnych są sformułowane w sposób bezwzględnie obowiązujący, a organy nie mogą ich stosować dowolnie. W tej sytuacji organ nie mógł uwzględnić argumentów odwołania. W skardze do sądu administracyjnego U.G. wniosła o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. W motywach skargi wyjaśniła, że wypłacona przez komornika w roku 2005 kwota to zaległe wynagrodzenie za lata 2001, 2002 i 2003, które powinno być zaliczone w odpowiednich latach do dochodu miesięcznego. Nieznacznie powiększyłoby to dochód, ale nie spowodowałoby przyznania świadczenia. Zdaniem skarżącej odmowa przyznania zaliczki alimentacyjnej jest niesprawiedliwa, gdyż jest ona matką samotnie wychowującą niepełnosprawne dziecko. Ojciec dziecka nie utrzymuje z nim kontaktu, ani nie płaci alimentów. Egzekucja alimentów jest bezskuteczna. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do rozpoznania, dlatego nie jest uprawniony do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Z tego też powodu Sąd nie ma uprawnień do modyfikacji decyzji organów administracji. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Podstawowe znaczenie dla oceny czy danej osobie przysługuje zaliczka alimentacyjna ma dochód danej osoby lub rodziny. Skarżąca wniosła o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na niepełnosprawnego syna. Organy odmówiły przyznania świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 691,63 zł, a kryterium dochodowe wynosi 583 zł. Fakt przekroczenia kryterium dochodowego jest zatem niewątpliwy. Zgodnie z treścią przepisu art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Definicja dochodu wynika z treści art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach alimentacyjnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.), przy zastosowaniu art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Dochód to zatem m. in., po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Decydujące znaczenie ma kwestia rozstrzygnięcia czy w dochodzie skarżącej w roku 2005 powinno być uwzględnione zaległe wynagrodzenie za lata 2001, 2002 i 2003, które zostało wyegzekwowane w drodze egzekucji komorniczej. Z treści definicji dochodu wynika, że dochodem na potrzeby niniejszej sprawy jest wypłacone skarżącej w roku 2005 wynagrodzenie, niezależnie od tego, czy część tego wynagrodzenia stanowiła wyegzekwowaną zaległość. Zaliczenie wyegzekwowanej przez komornika kwoty do dochodu za rok 2005 nie stanowi zatem naruszenia prawa. Owszem wyegzekwowana kwota stanowi zaległe wynagrodzenie za lata 2001 – 2003, tym niemniej podlegała ona uwzględnieniu w wysokości dochodu za rok 2005. Dopiero bowiem w tym czasie kwota ta była w dyspozycji skarżącej i w tym czasie zobowiązana była uiścić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Wypłacona suma stanowiła zaległe wynagrodzenie, ale nie została wypłacona we wcześniejszych latach, ani nie powiększała dochodu skarżącej za te lata. Konkludując, przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, jak i ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie przewidują możliwości zmniejszenia dochodu w stanie faktycznym sprawy. W szczególności nie ma żadnego przepisu, który dopuszczałby możliwość wykluczenia części dochodu w odpowiednim zakresie. Takim przepisem, co trafnie zauważyły organy, nie jest norma art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która definiuje pojęcie "utraty dochodu". Przepis ten stanowi, że utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Katalog sytuacji, w których mamy do czynienia z utratą dochodu ma charakter zamknięty, zatem ani organy administracji, ani sąd nie mają możliwości zaliczania do tej kategorii sytuacji szczególnych. Nadto, niepełnosprawność dziecka nie powoduje, na gruncie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, podwyższenia kryterium dochodowego. Owszem, Sąd rozumie trudną sytuację materialną i rodzinną skarżącej, tym niemniej fakt przekroczenia kryterium dochodowego jest niewątpliwy, zatem organy nie miały podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na mocy regulacji art. 205 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z treścią § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).