II SA/Łd 22/12

Dnia 30 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr[...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia : 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego; 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. T. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] (znak: [...]), utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...], którą organ pierwszej instancji zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] Spółdzielni Mieszkaniowej pozwolenia na budowę obejmującego dojazdy, chodniki, plac, miejsca postojowe według załączonego projektu, przewidziane do realizacji na nieruchomości położonej w S., przy ul. A 9. Następnie T. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych oświadczeń i dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną K. M.-K. oraz 26-letnim synem P. K. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą (jednoosobowy bar gastronomiczny), z którego w 2010r. osiągnął 8832,52 zł dochodu (przychód wyniósł 24 743,72 zł, przy kosztach jego uzyskania w wysokości 15 911,20 zł). Przychody wykazane w deklaracji dla podatku od towarów i usług w październiku 2011r. wyniosły 1144 zł, w listopadzie 2011r. – 1273 zł, a w grudniu 2011r. - 1836 zł. Skarżący posiada przy tym zaległości w składkach do ZUS. Żona skarżącego jest nauczycielem z wynagrodzeniem 3800 zł brutto miesięcznie (w 2010r. jej łączny dochód wyniósł 51 663,99 zł). Syn skarżącego skończył studia, pisze obecnie pracę magisterską, a od października 2011r. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Rodzina mieszka w 72-metrowym mieszkaniu, którego miesięczne koszty utrzymania wynoszą 700 zł, a koszty energii i wody to kolejne 220 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 24 lutego 2012 roku przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, jednocześnie odmawiając jego przyznania w pozostałym zakresie, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł T. K. w jego treści wskazując, iż przyjęta wysokość dochodu miesięcznego w jego rodzinie równia 4500 zł. stanowi wartość brutto nadto wedle skarżącego z całkowitego przychodu rocznego jego zony, wynoszącego w 2010 roku 51 663,99 zł. należy odliczyć składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w łącznej kwocie 9939,23 zł, zaś z całkowitego dochodu rocznego skarżącego – 8832,52 należy także odliczyć owe składki w kwocie 8020,57 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, Nr 53 poz. 270), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że w sprawie niniejszej nie zaistniały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą rozważenia jest prawo skarżącego do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Biorąc zaś pod uwagę informacje przedstawione przez skarżącego należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Niewątpliwie bowiem wykazane dochody nie pozwalają na wynajęcie we własnym zakresie radcy prawnego. Tym niemniej jednak skarżący nie wykazał, by uiszczenie kosztów sądowych mogło spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego i rodziny. Dochód w rodzinie skarżącego wynosi ok. 1500 zł (brutto) na osobę, jednakże deklarowana wysokość uzyskiwanych przez rodzinę skarżącego dochodów, tj. 4500 (brutto) zł, w zestawieniu zadeklarowanymi miesięcznymi wydatkami na utrzymanie ok. 1.000 zł (netto), daje podstawy do stwierdzenia, że strona jest w stanie uiścić koszty sądowe wymagane w postępowaniu sądowym, w tym wpis od skargi w wysokości 500 zł. Przypomnieć należy, że obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania. Skarżący wraz z osobami pozostającymi z nim w gospodarstwie domowym osiąga aktualnie stałe dochody, które po odliczeniu miesięcznych kosztów utrzymania winny wystarczyć skarżącemu na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia wpisu. Należy przy tym dodać, że przyszłe i ewentualne inne koszty postępowania (opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia skargi, wyniosłaby 100 zł, a ewentualny wpis od skargi kasacyjnej - 250 zł) byłyby rozłożone w czasie, co niewątpliwie wpływa pozytywnie na możliwości ich pokrycia przez stronę. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest to instytucja wyjątkowa, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2, w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu. m.o.