II SA/Łd 224/18

Dnia 25 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę. LS Wnioskiem z dnia [...] P. Ł. wystąpił do Prezydenta Miasta Ł. o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci E. Ł., K. Ł. i W. Ł. . Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W. Ł. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od [...] do [...] oraz o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci E. Ł. i K. Ł. w okresie od [...] . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że syn E. Ł. nie zamieszkuje z wnioskodawcą, nie znajduj się w opiece naprzemiennej obojga rodziców, nie jest on ujmowany w składzie rodziny przy ustalaniu kryterium dochodowego, zatem świadczenie na jego rzecz wnioskodawcy nie przysługuje. W odniesieniu do pozostałych dzieci organ wskazał, że dochód w rodzinie wnioskodawcy przekroczył kryterium dochodowe i wyniósł [...] zł, a tym samym uznał, że świadczenie wnioskowane na pierwsze dziecko nie przysługuje. Od decyzji powyższej odwołał się P. Ł., stwierdzając że przyznanie świadczeń na jedno dziecko w sytuacji gdy posiada troje dzieci jest "jawnym pogwałceniem przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci". Wskazał ponadto, że sprawa dotycząca świadczeń za poprzedni okres świadczeniowy rozpoznawana jest obecnie przed Naczelnym Sadem Administracyjnym. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (art. 2 pkt 16. art. 5 ust. 2a) odsyłają wprost do sytuacji, w której zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Organy administracji nie mogą zarazem domniemywać intencji rozstrzygnięć zawartych w wyrokach sądowych czy oceniać sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje. Zdaniem Kolegium jedyną instytucją państwa uprawnioną do ustanowienia opieki naprzemiennej jest zgodnie z obowiązującymi przepisami sąd powszechny i jego władztwo w tym zakresie nie może być zastępowane doraźnymi postępowaniami organów prowadzących różnego rodzaju postępowania administracyjne, w których ustawodawca odwołuje się do instytucji opieki naprzemiennej. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie P. Ł. wystąpił o przyznanie świadczeń na troje dzieci - E. Ł., K. Ł. oraz W. Ł. . Jak wynika z dokumentów sprawy najstarszy syn wnioskodawcy -- E. Ł. zamieszkuje ze swoją matką - E. H. . Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [..] [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] sygn. akt [...]ustalono, iż miejscem zamieszkania E. Ł. jest każdorazowe miejsce pobytu jego matki. Postanowieniem powyższym ustalono także zasady kontaktu wnioskodawcy z synem w weekendy oraz w dni wolne i świąteczne. Poza sporem jest, iż opieka naprzemienna nad dzieckiem E. Ł. nie została przez sąd ustanowiona. Postanowieniem powyższym rozstrzygnięto jedynie o zasadach kontaktów ojca z dzieckiem. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie ma zatem podstaw do uwzględnienia E. Ł. w składzie rodziny P. Ł., zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 ustawy, czy też ewentualnego przyznania P. Ł. świadczenia wychowawczego na dziecko E. Ł. - zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy, gdyż E. Ł. nie zamieszkuje wspólnie z rodziną wnioskodawcy, jak również nie znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców ustanowioną przez sąd. W ocenie Kolegium zasadnie zatem Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na dziecko E. Ł. . Jednocześnie dziecko to nie jest ujmowane w składzie rodziny przy ustalaniu dochodu rodziny w związku z ustaleniem prawa do świadczeń na pozostałe dzieci. W związku z tym, pierwszym dzieckiem w rodzinie wnioskodawcy jest córka - K. Ł., zaś kolejnym jest W. Ł.. Warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie przez rodzinę kryterium związanego z dochodem. Świadczenie to przysługuje bowiem w takim wypadku wyłącznie wówczas gdy dochód rodziny nie przekracza kwoty 800 zł na osobę miesięcznie. Jak wynika z dokumentów sprawy, w [...] rodzina P. Ł. uzyskała łączny dochód w wysokości [...] zł. Wysokość dochodu wyliczono w oparciu o dane zawarte w systemach informatycznych ZUS oraz Ministerstwa Finansów. Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem [...] zł. Miesięczny dochód na osobę w czteroosobowej rodzinie wyniósł zatem [...] zł. Dochód ten przekroczył ustawowe kryterium, od którego ustawodawca uzależnia możliwość przyznania świadczenia na pierwsze dziecko, zatem Kolegium uznało, że zasadnie Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na K. Ł. . Przekroczenie przedmiotowego kryterium oznacza, iż organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności. W sprawie niniejszej kwota dochodu przekroczyła kryterium dochodowe wskazane w ustawie, a zatem wnioskowane świadczenie na pierwsze dziecko nie mogło zostać przyznane. W sprawie niniejszej kryterium to zostało przekroczone, zasadnie zatem przyznano świadczenia jedynie na drugie dziecko - W. Ł., odmawiając zarazem przyznania świadczeń na pierwsze dziecko tj. K. Ł.. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wydana w sprawie decyzja jest tym samym prawidłowa, stosowna do zgromadzonych dowodów i zgodna z obowiązującymi przepisami. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł P. Ł., powołując się na pozytywne rozstrzygnięcie Sądu w jego sprawie dotyczącej poprzedniego okresu świadczeniowego o sygn. akt II SA/Łd 391/17. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Kontroli tutejszego Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - W. Ł.. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji stanowiły przepisy omawianej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. wskazano, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W myśl art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Powyższe oznacza, że na drugie i kolejne dziecko w rodzinie otrzymuje się comiesięczne świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł bez względu na osiągany dochód. Zwrócić należy uwagę na zawartą w treści ustawy definicję rodziny, zgodnie z którą w poczet rodziny zalicza się odpowiednio następujących jej członków: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców (art. 2 pkt 16 ustawy). Na gruncie przywołanej ustawy, jak słusznie uznano w zaskarżonej decyzji, zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a zaliczenie dziecka jednocześnie do odrębnych rodzin obydwojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo. Fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu musi wynikać zatem z orzeczenia sądu, aby wywołać określony w tym przepisie skutek prawny. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa cywilnego a dokładnie tę jego część, którą stanowi prawo rodzinne i opiekuńcze. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. Na zasadzie art. 2 § 1 K.p.c. – ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można - w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego – domniemywać (por. wyroki NSA: z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1046/17, z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 947/17, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że najstarszy syn skarżącego E. Ł. zamieszkuje ze swoją matką E. H., co wynika także z postanowienia Sądu Rejonowego dla Sądu Rejonowego dla [...] w [...] [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] sygn. akt [...], mocą którego ustalono, że miejscem zamieszkania E. Ł. jest każdorazowe miejsce pobytu jego matki. Jak ustaliły organy administracji w sprawie, skarżący nie dysponuje ponadto odpowiednim orzeczeniem sądowym dotyczącym naprzemiennego sprawowania opieki przez rodziców nad wspólnym dzieckiem. Nie przedstawił on też żadnego porozumienia (umowy) dotyczącego naprzemiennego sprawowania opieki przez rodziców nad wspólnym dzieckiem. W ocenie Sądu organy administracji zasadnie zatem uznały, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie wychowawcze na E. Ł. . Od spełnienia przesłanki sprawowania opieki naprzemiennej i uwzględnienia E. Ł. w składzie rodziny skarżącego, zależało dodatkowo przyznanie świadczenia na kolejne dziecko – K. Ł. . Wobec jednak nieuwzględnienia najstarszego syna w składzie rodziny K. Ł. stała się pierwszym dzieckiem w rodzinie skarżącego, zaś kolejnym - W. Ł.. Warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko było spełnienie przez rodzinę kryterium dochodowego określonego na 800 zł na osobę miesięcznie. Miesięczny dochód na osobę w czteroosobowej rodzinie wyniósł 968,60 zł, czego nie zakwestionował sam skarżący. Wspomniana kwota przekroczyła ustawowe kryterium, od którego ustawodawca uzależnia możliwość przyznania świadczenia na pierwsze dziecko. Zasadnie tym samym organy uznały, że świadczenie wychowawcze na K. Ł. skarżącemu nie przysługuje. Końcowo, w odniesieniu do treści skargi, wskazać należy, że powoływanie się przez skarżącego na wyrok tutejszego Sądu wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 391/17, nie mogło odnieść zamierzonego skutku, bowiem wyrok ten dotyczył innego okresu świadczeniowego, nadto stan faktyczny sprawy różnił się od stanu faktycznego sprawy niniejszej. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. rp