II SA/Łd 225/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 225/13 U z a s a d n i e n i e J.P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie zawieszenia postępowania. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Skarżący posiada działkę o powierzchni 767 mkw. i mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 48 mkw. Skarżący wraz z żoną osiągają dochody w łącznej kwocie 3200 zł (netto). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą schorowaną, więc wydaje znaczne kwoty na leki i lekarzy specjalistów, płaci też czynsz (591 zł), który wzrasta kilka razy w roku. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wraz z żoną uzyskuje stałe dochody w łącznej wysokości 3200 zł netto miesięcznie. Stwierdzić zatem trzeba, że z osiąganych dochodów skarżący jest w stanie zabezpieczyć środki na pokrycie kosztów sądowych (opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku wynosi 100 zł, tyle samo wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej), a także kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Skarżący uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wskazał, że jest osobą schorowaną i wydaje znaczne kwoty na leki i leczenie, płaci również czynsz za mieszkanie. Podkreślenia jednak wymaga, że skarżący w żaden sposób nie wykazał wysokości faktycznie ponoszonych wydatków ani nie powołał się na żadne okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, które przy deklarowanej kwocie dochodów uzasadniałyby twierdzenie, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wyjaśnienia również wymaga, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG .