II SA/Łd 226/17

Dnia 15 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia A od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 226/17, o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.M. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru Gminy S. postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy lf II SA/Łd 226/17 Uzasadnienie Stowarzyszenie A zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.M. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru Gminy S. Z złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że stowarzyszenie prowadzi działalność na rzecz ochrony środowiska. Stowarzyszenie podało, że dysponuje niezwykle szczupłymi środkami finansowymi. Nie posiada żadnego majątku, a ewentualne wpłaty ze składek członkowskich stowarzyszenie chce przeznaczyć na działalność szerszą, niż występowanie przed Sądem. Wnioskodawca w złożonym wniosku nie zawarł żadnych innych informacji. Postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, że stowarzyszenie znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy w tym zakresie. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu podniosło, że działalność stowarzyszenia ma doniosłe znaczenie z punktu widzenia ogółu obywateli. Ma charakter doradczy, koncepcyjny, intelektualny i twórczy. Członkowie stowarzyszenia działają społecznie, ponosząc z tego tytułu określone ciężary, dające się wykazać jako godziny pracy czy inne koszty związane np. z analizą zgromadzonych materiałów i danych. Trudno zatem przyjąć, by członkowie stowarzyszenia mają nadmierne roszczenia wobec Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W przekonaniu Sądu rozstrzygnięcie starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy i zaprezentowana na jego poparcie argumentacja są w pełni uzasadnione. Sąd nie widzi podstaw prawnych do zmiany zaskarżonego postanowienia i w rezultacie przerzucania ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że według punktu 7 Regulaminu, Stowarzyszenie środki na swoją działalność uzyskuje ze składek członkowskich. Przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie skutkowałoby w rzeczywistości finansowaniem działalności Stowarzyszenia ze środków publicznych przez ogół podatników i prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Z faktu, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit, a jego członkowie – jak twierdzą - działają pro publico bono, ponosząc z tego tytułu jakieś bliżej niesprecyzowane koszty, nie wynika, że jest ono zwolnione z obowiązku zapewnienia sobie środków na prowadzenie działalności statutowej, w tym na prowadzenie sporów sądowych, tym bardziej, że ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach w art. 33 ust. 1 i 2 przewiduje stosowne instrumenty prawne w tym zakresie. Jednocześnie podkreślić trzeba, że bez większego wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy pozostaje zakres i znaczenie dla lokalnej społeczności szeroko opisanej w sprzeciwie działalności Stowarzyszenia, zaś zarzut ograniczenia prawa do sądu, nie wytrzymuje krytyki. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., dlatego też, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu go w mocy. lf