II SA/Łd 227/07

Dnia 5 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2007 roku na posiedzeniu niejawnym skargi Komitetu Społecznego A. w dzielnicy S .- M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Komitetowi Społecznemu A. w dzielnicy S. - M. z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi. W dniu 5 lutego 2007 roku Komitet Społeczny A. w dzielnicy S.-M., reprezentowany przez Przewodniczącego – F. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego wszczętego na skutek odwołania Komitetu Społecznego A. w dzielnicy S.-M. od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego pn.: [...]. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej skarżący przedłożył pismo, z którego treści wynika, że do społecznego komitetu mieszkańców dzielnicy M. w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wytwórni masy asfaltowej – na terenie byłego [...] Przedsiębiorstwa Robót Drogowych przy ul. A. zostali powołani: T. W. – członek, F. M. – przewodniczący, S. J. – członek, J. Ś. – członek, B. L. – zastępca przewodniczącego, R. M. – sekretarz. Wyżej opisane pismo nie zostało opatrzone datą, zostało natomiast podpisane przez kilkaset osób. Dodatkowo strona skarżąca złożyła do akt sprawy odpisy pism kierowanych do organów administracji w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Na wstępie należy zaznaczyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony jest wyłącznie do kontroli legalności aktów administracyjnych, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd nie orzeka merytorycznie w sprawie administracyjnej, a jedynie bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej musi być poprzedzone jednakże kontrolą skargi z punktu widzenia zachowania wymogów formalnych (art. 46 w związku z art. 57 § 1 zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ – dalej zwanej "p.p.s.a.") oraz przesłanek jej dopuszczalności określonych w art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. W art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. ustawodawca nałożył na sąd obowiązek odrzucenia skargi bez względu na jej merytoryczną zawartość, jeśli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeśli skarżący nie ma zdolności procesowej. Zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa) mają jedynie podmioty wymienione w art. 25 p.p.s.a. W przepisie tym ustawodawca zamieścił zamknięty katalog podmiotów dysponujących zdolnością sądową, przyznając ten przymiot: osobom fizycznym, osobom prawnym, państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, organizacjom społecznym nieposiadającym osobowości prawnej, innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej (tylko jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa), a ponadto organizacjom społecznym, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż kwestia zdolności sądowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym Społecznego Komitetu A. w dzielnicy S.-M. może być rozpatrywana wyłącznie z punktu widzenia ewentualnej zdolności sądowej przysługującej organizacjom społecznym nieposiadającym osobowości prawnej. Strona skarżąca nie jest bowiem osobą fizyczną, osobą prawną, czy państwową lub samorządową jednostką organizacyjną. W polskim systemie prawa brak jest również regulacji, które dopuszczałyby możliwość nałożenia na komitety społeczne obowiązków, przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku. Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia "organizacja społeczna", ani nie odsyła do sposobu rozumienia tego pojęcia w innych ustawach. W systemie prawnym brak jest jednej i jednolitej definicji tego pojęcia, a jego treść odtwarzana jest w doktrynie przez poszukiwanie wspólnych cech pewnych struktur, które w powszechnym odczuciu są organizacjami społecznymi (por. M. Flasiński Organizacja społeczna w postępowaniu administracyjnym, opubl. NP 1987/10 str. 39; E. Smoktunowicz Pojęcie organizacji społecznej, opubl. AUW, Nr 122, Prawo CLXVIII, Wrocław 1990, str. 227; M. Jędrzejewska [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, Warszawa 2004, wydanie 5, t. 1, str. 183). Przez organizację społeczną w rozumieniu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozumieć trwałe zrzeszenie osób fizycznych i prawnych, powołane do wypełniania określonych, ważnych społecznie celów, mające stałą więź organizacyjną, stabilny z założenia skład członkowski, niewchodzące w skład aparatu organów administracji publicznej, charakteryzujące się samodzielnością w obrocie prawnym (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 172). Komitet Społeczny A. w dzielnicy S.-M. nie spełnia powyższych kryteriów. Organizacja ta zrzesza mieszkańców osiedla M. w S. i, jak wynika z pism do organów administracji i skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, została powołana wyłącznie w celu zablokowania budowy [...] w pobliżu miejsca zamieszkania jej członków. Komitet został stworzony ad hoc, nie posiada statutu, a jego struktura organizacyjna ma charakter szczątkowy. Brak jest także przesłanek, które pozwalałby stwierdzić, że skarżący może samodzielnie występować w obrocie prawnym. Przepisy prawa nie przewidują bowiem by Komitet Społeczny, w postaci w jakiej występuje w niniejszej sprawie, był stroną stosunku cywilnoprawnego (nie może nabywać praw, ani zaciągać zobowiązań), czy administracyjnoprawnego (przepisy materialnego prawa administracyjnego nie przewidują możliwości nałożenia na Komitet obowiązku, przyznania uprawnień, albo skierowania do niego nakazów lub zakazów). Podmiotem tych stosunków mogą być natomiast mieszkańcy, którzy zdecydowali się na utworzenie Komitetu. Zdaniem Sądu wnoszący skargę Komitet może występować jako reprezentant mieszkańców wobec organów administracji publicznej, jednakże tylko w ramach inicjatywy społecznej, tj. współpracy społeczeństwa obywatelskiego z organami administracji, polegającej na przedstawianiu określonych problemów mieszkańców i propozycji ich rozwiązania. Sam fakt istnienia wspólnego celu osób mieszkających na określonym terenie oraz wyłonienie przez te osoby reprezentantów w zamiarze przedstawiania argumentacji mieszkańców organom administracji nie może skutkować uznaniem takiego zrzeszenia za organizację społeczną i przyznaniem zdolności do występowania jako strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że Komitet Społeczny A. w dzielnicy S.-M. nie posiada zdolności sądowej. W myśl art. 26 § 1 p.p.s.a. strona wnosząca skargę nie posiada także zdolności do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolności procesowej), a co za tym idzie nie jest zdolna do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, o której mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O zwrocie nienależnie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 222 przedmiotowej ustawy.