II SA/Łd 230/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi H.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] [...]. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 10 ust. 1a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, odmówił roku H.R. przyznania zaliczki alimentacyjnej dla dzieci. L.S.R. oraz D.R.. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 1a powołanej ustawy, w przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego zagranicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Zaliczka alimentacyjna przysługuje w razie bezskuteczności egzekucji. Na podstawie informacji Sądu Okręgowego w Ł. Xl Wydział Wizytacyjny (sygn [...]), organ ustalił, że Lesotho (gdzie przebywa ojciec dzieci) nie jest stroną Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą podpisanej w Nowym Jorku w dniu 20 czerwca 1956 roku, ani nie wiąże też Polski i Lesotho żadna umowa dwustronna ani wielostronna w zakresie dochodzenia oraz iż w sprawie nie toczy się żadne postępowanie w przedmiocie dochodzenia roszczeń alimentacyjnych. Te informacje zdaniem organu nie dają podstaw do stwierdzenia, że nie toczy się egzekucja świadczeń od zobowiązanego. Od decyzji H.R. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., w którym podniosła, iż zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca oraz, że znajduje się w gorszej sytuacji z uwagi na brak podpisania umowy w przedmiocie dochodzenia alimentów. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, art. 2 pkt. 1, art. 10 ust. 1a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez stronę określone w art. 10 ust. 1a przesłanki odnoszące się do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja byłaby bezskuteczna, wobec tego, że strona nie legitymuje się informacją z sądu okręgowego o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy. W sprawie nie można mówić o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego w rozumieniu ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, warunkującej przyznanie osobie uprawnionej zaliczki alimentacyjnej, bowiem postępowanie egzekucyjne, z uwagi na brak dwustronnej umowy o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych, w ogóle nie zostało wszczęte. Zaś uzyskanie z sądu okręgowego informacji o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, tak jak wymaga tego ustawodawca w z art. 10 ust. 5 pkt. 2a ustawy, wobec braku toczącego się w tej sprawie postępowania egzekucyjnego, nie jest możliwe. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. H.R. wniosła o jej uchylenie, podnosząc argumenty jak odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi nie podzielając zarzutów skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2006 roku skarżąca oświadczyła, iż zwracała się do Sądu Okręgowego w Ł. o wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji w stosunku do jej byłego męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 – dalej p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji - jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., Nr. 86, poz. 732 ze zmianami). Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1a oraz ust. 5 powyższej ustawy w przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję administracyjną o przyznaniu zaliczki na podstawie: 1) wniosku o przyznanie zaliczki; 2) zaświadczenia komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych; 2a) informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych; 3) oświadczenia wnioskodawcy o: a) spełnianiu warunków określonych w ustawie, w tym o niewystępowaniu okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 3, b) przekazaniu komornikowi sądowemu wszystkich znanych mu istotnych informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego; Na podstawie art. 2 pkt. 5 ustawy, poprzez osobę uprawnioną - rozumie się m.in. osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Analiza przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wskazuje, iż stanowisko organów jest błędne Nietrafny jest wniosek, iż H.R. nie wykazała bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Można wskazać cztery grupy państw, w których zamieszkanie lub pobyt pozwala ocenić efektywność starań o zaspokojenie potrzeb alimentacyjnych uprawnionych zamieszkałych w Polsce: a) państwa, z którymi Polska zawarła umowę o obrocie prawnym, przewidującą uznawanie i wykonywanie orzeczeń sądów drugiej strony, w tym także wyroków alimentacyjnych, b) państwa, które zezwalają na swoim obszarze uznawać i wykonywać wyroki alimentacyjne sądów polskich na zasadzie wzajemności, c) państwa, które podpisały Konwencję o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą - zwanej Konwencją nowojorską oraz d) państwa, z którymi nie wiążą Polski umowy o obrocie prawnym i które nie stosują wzajemności w obrocie prawnym. Wymieniona kolejność grup państw odzwierciedla jednocześnie stopień skuteczności zabiegów o spełnianie świadczeń alimentacyjnych przez zobowiązanych tam zamieszkałych. Dłużnik H.R. niewątpliwie zamieszkuje w kraju wymienionym pod pozycją d). Z cytowanej przez organy obydwu instancji informacji Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 30 grudnia 2005r.wynika wyraźnie, że H.R. zwróciła się o pomoc w dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich , ale nie toczy się żadne postępowanie egzekucyjne. Co więcej, stan prawny stosunków miedzy Polska a krajem pobytu dłużnika – brak umowy dwustronnej i wielostronnej w zakresie dochodzenia alimentów, niepodpisanie przez Lesoto Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych – nie umożliwia prowadzenia takiego postępowania. Sąd Okręgowy w Ł. za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości w Warszawie podjął wprawdzie próbę uzyskania dla wierzycielki informacji, czy istnieje prawna możliwość dochodzenia alimentów przed sądem w Lesotho bądź wniesienia sprawy o zezwolenie na wykonanie orzeczenia polskiego sądu na terytorium Lesoto, ale brak informacji potwierdzającej takie możliwości. Z powyższych danych wynika, iż nie jest możliwe prowadzenie egzekucji w spawie alimentów na rzecz uprawnionych, gdyż brak podstaw prawnych do dochodzenia realizacji orzeczenia w Lesoto.. Należy zatem uznać, iż wierzycielka wykazała bezskuteczność egzekucji, skoro, zgodnie z art. 2 ustawy, pod pojęciem bezskuteczności egzekucji - należy rozumieć egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy, a w niniejszej sprawie egzekucja nawet nie może zostać wszczęta. Zatem treść pisma Sądu Okręgowego stanowi poświadczenie bezskuteczności egzekucji wobec braku prawnych możliwości dochodzenia zasądzonych należności. W tym stanie należało uznać, wbrew stanowisku organów, iż skarżąca spełniła przesłankę wykazania bezskuteczności egzekucji alimentów, niezbędną do uzyskania zaliczki alimentacyjnej. Z uwagi na powyższe. uznając iż organy I jak i II instancji dokonały błędnej wykładni art. 10 usta.1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86 poz.732 ze zmianami), co miało bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu i instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1a w związku z art. 135p.p.s.a.