II SA/Łd 231/05

Dnia 20 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski, Sędzia WSA J. Rosińska, Asesor E. Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 roku sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] odmawiającą przyznania P. P. pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w miesiącu listopadzie 2004r. W uzasadnieniu decyzji powołano się na art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z póz. zm.), wywodząc, iż zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeśli jej dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Całkowita niezdolność do pracy, zgodnie z art. 6 pkt l i 7 powołanej ustawy, oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu wieku - ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę, albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z art. 37 ust. 2 wysokość zasiłku stałego, w przypadku osoby w rodzinie, stanowi różnica między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie P. P. wynosi 316 zł, a dochód na osobę w rodzinie - 58,39 zł. Podkreślił, iż choć dochód w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego, to odwołujący się jest osobą zdolną do pracy - ma 54 lata i nie spełnia warunku do otrzymania świadczenia w formie zasiłku stałego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło nadto, iż wnioski o przyznanie pomocy społecznej rozpoznawane są na podstawie ustaleń wywiadu środowiskowego, zaś świadczenie w ramach pomocy społecznej przysługuje w przypadku spełnienia przesłanek określonych w ustawie. Zauważyło, iż pomoc społeczna, zgodnie z art. 3 powołanej ustawy, wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwią im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy, według organu, jest zapobieganie wskazanym sytuacjom poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę wniósł P. P., zarzucając mu naruszenie art. 30, art. 67 § l i § 2, art. 64 Konstytucji. W skardze sformułował szereg zarzutów pod adresem rządzących w Polsce i sytuacji gospodarczo - społecznej w kraju. Podkreślił, iż jest osobą zdolną do pracy i zażądał stanowiska pracy zgodnego z wykształceniem, a do dnia podjęcia pracy lub osiągnięcia wieku emerytalnego zabezpieczenia społecznego z art. 67 § l Konstytucji "w formie minimum socjalnego" w wysokości 2000 zł miesięcznie od dnia 10 stycznia 2003r., t j. od dnia utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreśliło, iż "w sprawie nie mogło nastąpić wzruszenie przepisów Konstytucji RP, bowiem organy obu instancji działały na podstawie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, która stanowi rozwinięcie zasady wyrażonej właśnie w art. 67 ust. 2 Konstytucji RP". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeśli stwierdzi: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § l, skarga zgodnie z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu. Przesłanki przyznania zasiłku stałego osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie określa przepis art. 37 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze z m.). Stosownie do powołanego przepisu zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeśli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na 1 osobę w rodzinie. Analiza powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż ustawodawca wprowadza dwie przesłanki przyznania zasiłku stałego, a mianowicie przesłankę niezdolności do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności oraz przesłankę dochodu na osobę w rodzinie. Obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że osoba musi być niezdolna do pracy i jednocześnie jej dochód musi być niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. l powołanej ustawy. Rozumując a contrario brak którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie zasiłku stałego. Całkowita niezdolność do pracy jako warunek przyznania zasiłku stałego oznacza, zgodnie z art. 6 pkt 1 i7 powołanej ustawy, całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zaś niezdolność do pracy z tytułu wieku oznacza ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż odmowa przyznania P. P. zasiłku stałego jest zasadna. Z wywiadu środowiskowego wynika wprawdzie, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i pełnoletnią niepracującą córką, a dochód na osobę w rodzinie jest zdecydowanie niższy niż kryterium ustawowe, dochód rodziny stanowi bowiem połowa dodatku mieszkaniowego w wysokości 175,19 zł, co w przeliczeniu na osobę daje dochód wynoszący 58,39 zł, przy kryterium dochodowym dla tej rodziny wynoszącym 316 zł na osobę. Nie spełnia on jednak drugiego z kryteriów, tj. kryterium niezdolności do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. Skarżący ma 54 lata, jest więc w okresie aktywności zawodowej, i jak sam stwierdza chociażby w skardze; jest osobą zdolną do pracy i w zasadzie oczekuje propozycji pracy odpowiadającej jego wykształceniu. Z wywiadu środowiskowego wynika nadto, iż skarżący nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Nie bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy ma też okoliczność, iż skarżący, na co wskazuje podpisany przez niego wywiad środowiskowy, wyraźnie ubiegał się o przyznanie zasiłku stałego w wysokości 2000 zł miesięcznie i wniosku tego nie zmienił mimo poinformowania go przez pracownika socjalnego o nie spełnieniu przesłanek do przyznania tej formy pomocy z uwagi na brak orzeczenia o niepełnosprawności i możliwości ubiegania się o inną formę pomocy. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę trudna sytuacja finansowa skarżącego i życiowa zdaje się uzasadniać przyznanie pomocy społecznej w innej formie, skarżący winien ubiegać się o inną formę pomocy, ustawa o pomocy społecznej przewiduje bowiem pomoc społeczną np. w formie zasiłku okresowego czy celowego. W sprawie nie dostrzeżono także naruszenia prawa procesowego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zauważyć należało, iż organy przeprowadziły w sposób wszechstronny postępowanie wyjaśniające i starannie ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej wykładni przesłanek przyznania pomocy. Także uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji umożliwia ocenę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Zawiera ono bowiem stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. powołany przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, jego treść oraz przesłanki i motywy odmownego rozpoznania żądania strony. W motywach tych organ podał, iż odwołujący się jest osobą zdolną do pracy, ma 54 lata, nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia. W ocenie Sądu, treść zaskarżonej decyzji pozwalała skarżącemu poznać motywy i przesłanki podjętej decyzji, zaś rozstrzygnięcie sprawy stanowi logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego ocenę w świetle obowiązujących przepisów prawnych. Na marginesie dotychczasowych rozważań, zauważyć należy, iż gdyby nawet skarżący spełniał wszystkie przesłanki przyznania zasiłku stałego określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, to organ pomocy społecznej, stosownie do art. 8 ust. 1 pkt. 2 i art. 37 ust. 2 pkt 2 mógłby przyznać zasiłek w wysokości 257,61 zł i począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek, tj. od listopada 2004r., nie zaś w żądanej przez skarżącego wysokości 2000 zł miesięcznie i od dnia utraty zasiłku dla bezrobotnych, tj. od 10 stycznia 2003r. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości wypłaty świadczeń za okresy wsteczne, jak również wyższych kwot zasiłku stałego. Określona w ustawie wysokość zasiłku stałego jest maksymalna. Podkreślić należy również, iż przepisy określające wysokość świadczeń z pomocy społecznej są zgodne z Konstytucją RP, a zabezpieczenie społeczne, o którym stanowi powołany przez skarżącego przepis art. 64 Konstytucji, musi odpowiadać możliwościom finansowym państwa. Jednocześnie Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej ustawy za zbędne. Mając na uwadze fakt, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] są zgodne z przepisami ustawy o pomocy społecznej i przepisami procesowymi oraz nie dostrzegając z urzędu uchybień mogących mieć czy też mających wpływ na rozstrzygnięcie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.