II SA/Łd 232/15

Dnia 2 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant Referent stażysta Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]; a.bł. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania B. L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 na dziecko A. L. w okresie od dnia 31 października 2014 r. Jak wynika z akt sprawy, po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 31 października 2014 r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych wobec ustalenia, iż dochód na osobę w rodzinie strony przekracza granicę ustawowego kryterium, art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa). W odwołaniu od powyższej decyzji B. L. zarzuciła iż organ I instancji wyliczając dochód rodziny błędnie wyliczył dochód męża, który jako jedyny członek rodziny osiąga takowy. Wyjaśniła, iż mąż będąc zatrudnionym w dwóch firmach nie otrzymuje jednocześnie dwóch wynagrodzeń, gdyż w jednej z firm przebywa na urlopie bezpłatnym, co zostało udokumentowane. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 21 stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podzieliło ustalenia organu I instancji i zajęte stanowisko. Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z definicją ustawową, dochód członka rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy). Przez dochód członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem szczególnych okoliczności dotyczących utraty i uzyskania dochodu. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy przez utratę dochodu rozumie się utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Natomiast uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło (art. 3 pkt 24c ustawy). Kolegium przypomniało, iż organ I instancji wyliczył, że w rodzinie strony miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 831,76zł i przekracza próg ustawowy (art. 5 ust. 1 ustawy) o kwotę 257,76zł. Odpowiadając na argumenty odwołania Kolegium wyjaśniło, iż podstawę obliczenia dochodu stanowiło zaświadczenie z urzędu skarbowego z dnia 18 września 2014 r. o wysokości uzyskanego dochodu, które uwzględnia dochód uzyskany w 2013 roku z obu prac. Nie ma zatem znaczenia, przemienność wykonywanej pracy u dwóch pracodawców, liczy się kwota osiągniętego dochodu. Dochód ten został prawidłowo pomniejszony o dochód utracony w związku z utratą zatrudnienia oraz powiększony o dochód uzyskany – pierwszym pełnym miesiącem przepracowanym jest miesiąc wrzesień 2014 r. i z tego miesiąca dochód został wliczony do dochodu rodziny, przy czym jak wynika z umowy o pracę z dnia 10 listopada 2014 r. dochód ten jest uzyskiwany nadal. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. L. powtórzyła argumenty odwołania zarzucając błędne wyliczenie dochodu za 2013 rok i wniosła o pozytywne załatwienie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Konieczne było zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 stycznia 2015 r., które podzieliwszy stanowisko organu I instancji utrzymało wydaną przez ten organ decyzję. W ocenie Sądu lektura argumentów uzasadniających takie rozstrzygnięcie w kontekście przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczy o błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Istota sporu sprowadza się bowiem do rozstrzygnięcia, czy organ prawidłowo wyliczył dochód rodziny strony skarżącej, w szczególności uzasadnione wątpliwości budzi zastosowana przez organ wykładnia przepisu art. 5 ust. 4 ustawy. W ocenie Sądu sformułowanie przepisów w oparciu, o które rozstrzygał organ nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i czyni niezasadnym wywody organów. Dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo strony do wnioskowanego świadczenia. Stosownie do art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, a także osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 574zł. Dochód rodziny oznacza zaś przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b ustawy (art. 3 pkt 2a ustawy). Zasadą jest zatem, że dla ustalenia uprawnienia do świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych bierze się pod uwagę dochód rodziny z roku, który poprzedza okres zasiłkowy. Żaden przepis ustawy nie ustala innej definicji dochodu rodziny. Z kolei przepis art. 5 ust. 4 ustawy stanowi, iż w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Podkreślić należy, iż użyte przez ustawodawcę sformułowanie "nie uwzględnia się" oznacza, iż wyliczając dochód rodziny - po ustaleniu, iż doszło do utraty dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku - tegoż dochodu utraconego nie wlicza się do dochodu rodziny. A skoro nie wlicza, nie uwzględnia to tym bardziej nie pomniejsza się o kwotę tegoż dochodu utraconego wyliczonego dochodu rodziny co uczynił organ w niniejszej sprawie. Wobec powyższego, nie sposób podzielić argumentacji organu, iż dochód rodziny skarżącej został prawidłowo pomniejszony o dochód utracony w związku z utratą zatrudnienia przez męża skarżącej. Organy wskazując na świadectwo pracy z firmy A z dnia 1 marca 2014 r. potwierdzające utratę przez męża strony dochodu w 2013 roku o kwotę 1461,16zł pomniejszyło dochód rodziny. Uzyskaną różnicę organ podzielił na 12 miesięcy co dało kwotę 1028,35zł i do tej kwoty dodał dochód uzyskany z ostatniego pełnego miesiąca tj. kwotę 1466,93zł, co dało kwotę dochodu miesięcznego rodziny w wysokości 2495,29zł, w przeliczeniu na członka rodziny – 831,76zł. Zdaniem Sądu użyte w art. 5 ust. 4 ustawy sformułowanie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a przynajmniej nie powinno budzić. Niemniej jednak w realiach niniejszej sprawy zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, zastosował wadliwą jego wykładnię, co bezsprzecznie miało wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji uzasadniona jest także ocena, iż organ odwoławczy uchybił dodatkowo zasadom wynikającym z art. 15 w związku z art. 138 k.p.a., obowiązkiem organu odwoławczego jest niewątpliwie ustalenie we własnym zakresie stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcie w oparciu o odpowiedni przepis prawa materialnego. Od tak rozumianego obowiązku organu II instancji w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odstąpiło. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji potwierdza, iż organ ten ograniczył się do powtórzenia stanu faktycznego i prawnego ustalonego przez organ I instancji, przytoczenia stanowiska organu I instancji i lakonicznego stwierdzenia, iż stanowisko wywiedzione przez ten organ zasługuje na uwzględnienie. Nie sposób odnaleźć w argumentach organu II instancji potwierdzenia, iż przeprowadził własne, obiektywne postępowanie wyjaśniające. Uwzględniając powyższe wskazania, ponownie rozpatrując sprawę organ winien dokonać niezbędnych ustaleń, które następnie poddane zostaną wszechstronnemu rozważeniu, co znajdzie swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego aktu. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. IB