II SA/Łd 2347/01

Dnia 28 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Joanna Sekunda Lenczewska, Protokolant referent stażysta Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi B. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla decyzję II instancji Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza na rzecz B. P. od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę [...] tytułem zwrotu wpisu sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzja z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...], Nr [...] o pozbawieniu B. P. uprawnień kombatanckich. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, B. P. nabył uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w S. z dnia [...] z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej w okresie 27 września 1947 r. do 31 marca 1948 r. W tej sytuacji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, iż nabył on uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl regulacji art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawia się takie osoby uprawnień i w tym stanie prawnym organ decyzją z dnia [...] tak też orzekł. Jednocześnie wywodził, iż nie jest zobowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 w/w ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. P. podał, iż brał czynny udział w walce z bandami UPA na terenie województwa lubelskiego i innych terenach. Do wojska został powołany i nie miał możliwości uchylenia się od służby. Ponownie rozpatrując sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie . W motywach swojego stanowiska podał, iż postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a kwestionowana decyzja wydana zgodnie z obowiązującą ustawą o kombatantach. We wniosku strona wskazała, że walczyła z UPA , ale z zaświadczenia otrzymanego z Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...] wynika, iż B. P. nie uczestniczył w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył B. P., jako uzasadnienie skargi powtórzył argumenty tożsame z tymi przytoczonymi w odwołaniu od decyzji z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu kontestowanego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu dotychczasowych przepisów o kosztach sądowych. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron i prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania świadczenia dla skarżącego Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Materialno – prawą podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Po myśli art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te zyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do pozbawienia uprawnień kombatanckich i aby mógł być zastosowany niezbędne jest wyjaśnienie czy zachodzą przewidziane w nim przesłanki. Oznacza to, iż organ prowadzący postępowanie weryfikacyjne związany jest regułami postępowania dowodowego w administracji. W szczególności, organ stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ jest zobowiązany także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). W przedmiotowej sprawie, w ocenie składu orzekającego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył reguły postępowania dowodowego, gdyż nie przeprowadził do końca postępowania wyjaśniającego na okoliczność argumentów podniesionych przez B. P. Owszem organ przeprowadził postępowanie dowodowe w znacznej części, gdyż na przykład dnia [...] wystąpił z pismem do Centralnego Archiwum Wojskowego z wnioskiem o podanie z jakimi formacjami walczył, bądź walczyły jednostki, w których odbywał służbę B. P. w okresie od 22 września 1947 r. do 27 września 1949 r. Jednakże w trakcie postępowania weryfikacyjnego organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Z odpowiedzi Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...] wynika bowiem, iż "w dokumentach [...] Pułku Piechoty, w którym B. P. pełnił służbę od września 1947 r. do września 1949 r. nie odnaleziono danych dotyczących udziału żołnierzy w zwalczaniu jakichkolwiek oddziałów zbrojnego podziemia". Przy ocenie tego właśnie dowodu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych popełnił błąd, gdyż jak podał w uzasadnieniu decyzji z dnia [...], z powyższego zaświadczenia i akt kombatanckich ZBoWiD wynika, że B. P. nie brał udziału w zwalczaniu UPA lub grup Wehrwolfu. W ocenie składu orzekającego okoliczność ta nie jest w sposób należyty udowodniona, ponieważ w przedmiotowym zaświadczeniu Centralne Archiwum Wojskowe podało wyraźnie, iż "nie odnaleziono danych". Nie można więc na podstawie tego dowodu wykluczyć, ani potwierdzić udziału skarżącego w walkach z oddziałami UPA. W szczególności w sytuacji powołania się na takie walki przez skarżącego. Organ, zdaniem składu orzekającego w tym momencie powinien przeprowadzić inne dowody w celu wykluczenia lub potwierdzenia powyższej okoliczności. Przedstawione powyższej stanowisko składu orzekającego dotyczące naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne znajduje swoje potwierdzenie w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., III RN 77/00, OSNP 2001/15/475; wyrok SN z dnia 4 września 1996 r., III ARN 30/96, OSNP 1997/6/83), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 marca 2002 r., OPS 13/01, OSNA 2002/4/132; wyrok NSA z dnia 31 lipca 2001 r., V SA. 3431/00, ONSA 2002/3/131; wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r. V SA. 397/93, ONSA 1995/3/143). Skład orzekający w niniejszej sprawie zaakceptował stanowisko związane z wyjątkową ochroną osób objętych postępowaniem weryfikacyjnym. A ponieważ osoby te są już starsze i często jest im trudno precyzyjnie formułować zarzuty i podejmować działania w celu pozyskania dowodów na potwierdzenie podnoszonych okoliczności, należy im w tym w sposób szczególny pomóc. Konkludując, Sąd spostrzegł, iż organ orzekający naruszył reguły postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na mocy art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), przy zastosowaniu art. 97 § 2 przepisów wprowadzających. .