II SA/Łd 235/05

Dnia 25 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj, Asesor WSA Ewa Alberciak (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. - II SA/Łd 235/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z upoważnienia Burmistrza Miasta B. orzekł o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego T. T. Jako podstawę prawną powyższej decyzji wskazał art. 7 pkt l, art. 17 ust. l i ust.5 pkt 3, art. 20 ust. l i 3, art. 23 ust. l i ust. 2, art. 24, art. 26 ust. l i art. 31 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych / Dz.U Nr 228 poz. 2255 z późn. zm./ i § 2 ust. 2 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne / Dz.U. Nr 213, poz. 2162/ oraz art. 104 i 107 k.p.a. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że T. T. zam. w B. przy ul. A złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego na córkę E. T. uznaną przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w R. za osobę niepełnosprawną do dnia [...] tj. do dnia ukończenia przez dziecko [...] roku życia. Dziecko zainteresowanej uczęszcza do Szkoły Podstawowej A w Ł. Z zaświadczenia wydanego w dniu 21 maja 2004 roku przez Dyrektora tegoż Ośrodka wynika, że córka jest uczennicą klasy IV, oraz że przebywa w internacie szkoły, który zapewnia całodobowe utrzymanie przez 5 dni w tygodniu. Z art. 7 pkt l ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) wynika, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej, a stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 3 świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Organ I instancji wskazał, że na powyższej podstawie prawnej i przedłożonym zaświadczeniu Dyrektora Ośrodka decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił przyznania T. T. zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji T. T. podnosiła, że córka wprawdzie przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla A w Ł., jednak pobyt w tym Ośrodku trwa wyłącznie 4 doby w tygodniu, gdyż dziecko jest zawożone do Ośrodka w poniedziałek przed południem, a zabierane w piątek po południu. Nie podnosiła faktu, iż Ośrodek ten nie może zapewnić wychowankom ( mimo iż posiada internat) całodobowej opieki przez wymagany okres nauki tj. co najmniej 5 dni w tygodniu. Do odwołania zainteresowana załączyła drugie zaświadczenie Zastępcy Dyrektora Ośrodka z dnia [...], z którego wynika, że E. T. przebywa w internacie 4 doby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, iż należy wyjaśnić okoliczności dotyczące okresu pobytu dziecka w Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Ł., ponieważ w aktach sprawy znajdują się dwa różne dokumenty potwierdzające przebywanie E. T. w internacie, sprzeczne ze sobą. Załączone dwa zaświadczenia są wystawione z różnymi datami i podpisane przez różne osoby. W jednym napisano, że dziecko przebywa w Ośrodku 4 dni, zaś w drugim, że 5 dni. Kolegium zaleciło ustalenie charakteru placówki tj. czy zapewnia ona całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Kolegium stwierdziło, iż nie ma znaczenia dla ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych ile dni w tygodniu dziecko faktycznie w tej placówce przebywa oraz wskazało, iż przebywanie dziecka w takiej placówce przez 4 dni w tygodniu lub też krócej nie uprawnia rodziców dziecka do powyższych świadczeń, jeżeli placówka funkcjonuje przez 5 i więcej dni w tygodniu. Nauka w szkole objęta jest ustawowo powszechnym obowiązkiem przez 5 dni w tygodniu, a więc do szkoły nie można uczęszczać przez 4 dni w tygodniu. Organ I instancji wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego otrzymał pismo z dnia [...] Dyrektora Ośrodka, z którego wynika, że E. T. przywożona jest do placówki w poniedziałek rano / godz. 8 i zabierana w piątek o godz. 14 /. Z załączonego wyciągu ze statutu wynika, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy A w Ł. działa na podstawie ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991r i rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy. W skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego A w Ł. wchodzą następujące szkoły: Szkoła Podstawowa Nr [...] A, Publiczne Gimnazjum Specjalne A Nr [...], Internat Koedukacyjny oraz Pracownia Wczesnego Wspomagania Rozwoju. Ponadto z § 3 ust. 6 załączonego statutu wynika, iż Ośrodek jest czynny cały rok. Szkoła Podstawowa i Gimnazjum czynne są w okresie nauki szkolnej (ust. 7). Internat czynny jest cały rok (ust. 8). Pracownia wczesnego wspomagania rozwoju czynna jest w okresie nauki szkolnej (ust.9). Organ I instancji stwierdził, iż jak wynika z nadesłanego pisma nie ustosunkowano się wprost, czy Ośrodek zapewnia dziecku całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, tylko odniesiono się do uczennicy E. T., kiedy jest przywożona i zabierana ze szkoły do domu. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wskazał, że ze względu na brak jednoznacznej odpowiedzi wystąpił ponownie do Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w Ł. o uściślenie podanych przez niego informacji i określenie przez ile dni w tygodniu przedmiotowa placówka zapewnia dzieciom w niej przebywającym całodobową opiekę. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno -Wychowawczego dla A w Ł. pismem [...] z dnia [...] poinformował, że placówka zapewnia dzieciom całodobową opiekę przez 4 dni w tygodniu. Zdaniem organu I instancji powyższe jest niekonsekwencją wynikającą z dalszej treści niniejszego pisma, w którym podano cyt.: " Dziecko ma zapewnioną opiekę już w niedzielę od godz. 14 i rodzice mogą w tym dniu przywieźć dziecko. Jedynym posiłkiem w niedzielę jest kolacja. Nie ma jednak przymusu przywożenia dziecka do Ośrodka w niedzielę, o tym decydują rodzice. Z ustnych wyjaśnień T. T. wynika, że przywiezienie dziecka do Ośrodka w niedzielę na kolację komplikuje jej powrót do domu, dlatego też przywozi córkę w poniedziałek rano. Ostatnim dniem w tygodniu, w którym Ośrodek sprawuje opiekę nad wychowanką jest piątek, a ostatnim posiłkiem w tym dniu jest obiad w godz. 13-15. Organ I instancji stwierdził, iż z treści powyższego pisma wynika, że Ośrodek zapewnia wychowankom opiekę od godz. 14 w niedzielę, do godz. 15 w piątek tj. pięć dni w tygodniu, a nie jak podano na wstępie tegoż pisma. Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy A w Ł. działa na podstawie ustawy o systemie oświaty. Nauka w szkole objęta jest ustawowo powszechnym obowiązkiem przez 5 dni w tygodniu, a więc do szkoły nie można uczęszczać wyłącznie 4 dni w tygodniu. Ośrodek jako całość wraz z internatem jest czynny cały rok, zapewniając opiekę dłużej niż 5 dni w tygodniu. Od powyższej decyzji odwołała się T. T.. Wnosząc o przyznanie jej powyższych świadczeń wskazała, że jej córka, mimo iż przebywa w ośrodku szkolno-wychowawczym, to jednak piątek, sobotę i niedzielę spędza w domu, co pociąga za sobą określone koszty w zakresie wyżywienia i ubrania dziecka, jak też zakupu pomocy szkolnych, czy środków czystości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art.138 § l pkt l k.p.a. oraz art. 7 pkt l, art. 17 ust. l i ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu SKO w S. wyjaśniło, że zgodnie z art. 4 ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje l) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie uczącej się, przy czym - stosownie do treści art.5 ust. l - zasiłek rodzinny przysługuje ww. osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł, a w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności -jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł ( art.5 ust.2). Świadczenie pielęgnacyjne - zgodnie z art.17 ust. l powołanej ustawy - przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności opieki nad dzieckiem matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmie lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie do treści art. 7 pkt l ww. ustawy, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (...), a świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu ( art.17 ust.5). SKO w S. wskazało, iż z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że córka T. T., E., legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Dziecko przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym A w Ł., w skład którego wchodzi Szkoła Podstawowa A, gdzie E. T. realizuje obowiązek szkolny. Ośrodek zapewnia przebywającym w nim dzieciom całodobowe utrzymanie, a więc jest instytucją, o jakiej stanowi ww. przepis art.7 pkt l. Z tych względów T. T. nie przysługuje zasiłek rodzinny. Zdaniem organu odwoławczego wątpliwości w prowadzonym postępowaniu mogą dotyczyć oceny, czy Ośrodek jest placówką, o jakiej stanowi art.17 ust. 5, a więc placówką zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podkreśliło, że kluczową sprawą jest ustalenie charakteru oraz formy i zasad działania Ośrodka w aspekcie ww. przepisu art.17 ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w związku z niejednoznaczną treścią kolejnych przedstawianych przez kierownictwo Ośrodka dokumentów może w prowadzonym postępowaniu rodzić wątpliwości. Ze Statutu Ośrodka wynika jedynie, że " Ośrodek jest czynny cały rok" oraz że " Internat jest czynny cały rok" , a innych informacji na temat czasu działania tej placówki nie ma. Z ostatniego pisma w tej sprawie z dnia [...] podpisanego przez Dyrektora Ośrodka wynika, że placówka zapewnia dzieciom w niej przebywającym całodobową opiekę przez 4 dni w tygodniu. Dziecko ma zapewnioną opiekę już w niedzielę od godz.14.00 i rodzice mogą w tym dniu przywieźć dziecko. Jedynym posiłkiem w niedzielę jest kolacja. Ostatnim dniem w tygodniu, w którym Ośrodek sprawuje opiekę nad wychowankami jest piątek, a ostatnim posiłkiem w tym dniu jest obiad w godz. 13.00 - 15.00. Zdaniem organu odwoławczego, biorąc pod uwagę literalne brzmienie przepisu art.17 ust.5 - "całodobowa opieka przez 5 dni w tygodniu"- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy [...] w Ł. takiej opieki nie zapewnia. Biorąc pod uwagę czas i zakres opieki - od godz.14.00 w niedzielę z zapewnieniem dziecku kolacji oraz do godz. 15.00 w piątek z zapewnieniem dziecku śniadania i obiadu, co stanowi 5 pełnych dób , można - uwzględniając intencje ustawodawcy, który wprowadził regulację określoną w art. 17 ust.5 dla wyeliminowania z grupy świadczeniobiorców osób nie ponoszących pełnych kosztów utrzymania swojego dziecka z uwagi na ponoszenie tych kosztów przez placówkę, w której dziecko przebywa - uznać, że opieka zapewniona przez Ośrodek wyczerpuje znamiona przepisu art.17 ust. 5. Organ odwoławczy podkreślił, że dla oceny prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia okoliczność, że rodzice bądź opiekunowie dziecka decydują się z różnych względów - tak jak w przedmiotowej sprawie - na korzystanie z tej opieki w mniejszym zakresie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca potwierdziła, że córka przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym A w Ł., oraz że w każdy piątek jeździ po córkę i przywozi ją do domu, a w poniedziałek odwozi do szkoły, co wiąże się z kosztami. Ponadto podała, że musi zakupić córce przybory szkolne, odzież i ponieść inne koszty. Skarżąca podniosła, iż wraz z mężem są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. l cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § l wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził takiego naruszenia przepisów, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Niniejsza sprawa dotyczy dwóch wniosków skarżącej, a mianowicie przyznania zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Odnośnie kwestii dotyczącej przyznania zasiłku rodzinnego zaznaczyć należy, iż zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; [...] (ust. 2 art. 4). Stosownie do treści art. 7 pkt 1 cyt. ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że E. T. - córka skarżącej przebywa od poniedziałku do piątku w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym A w Ł., a nie z rodzicami, którzy zamieszkują w B.. Przebywanie przez te dni dziecka w placówce oznacza, że ma ono zapewnione całodobowe utrzymanie. Z dokumentacji dołączonej do akt sprawy wynika, że Ośrodek jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. A zatem organy administracji prawidłowo przyjęły, iż wobec powyższego zasiłek rodzinny rodzicowi E. T. nie przysługuje. Odnośnie wniosku skarżącej dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego podkreślić należy, iż stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 3 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie to nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobowa opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu Ośrodek, w którym przebywa córka skarżącej zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, co zostało potwierdzone przez Dyrektora tego Ośrodka w piśmie z dnia [...] Nr [...], a następnie uzupełnione w piśmie z dnia [...] (k. 36 i 36a – akta administracyjne). W tym miejscu należy dodatkowo zauważyć, iż przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uzależnione od tego, czy dziecko przebywa co najmniej 5 dni w tygodniu w placówce, ale musi to być placówka, która daje taką możliwość. To, że skarżąca przywozi dziecko do Ośrodka w poniedziałek, a zabiera do domu w piątek po południu wynika z jej woli. Natomiast niewątpliwie dziecko ma prawo przebywać w internacie, który jest czynny cały rok i ma zapewnioną całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu, od niedzieli od godz. 14.00 do piątku do godz. 15.00. Brak jest więc podstaw do przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Odwrotne rozumowanie prowadziłoby do podwójnego ponoszenia ze środków budżetu państwa wydatków na utrzymanie dziecka niepełnosprawnego. W tej sytuacji skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.