II SA/Łd 2350/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz T. C. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił E. C. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w S. decyzją z dnia [...] z tytułu działalności w Ruchu Oporu w okresie od kwietnia 1943r. do dnia 17 stycznia 1945r. oraz walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od dnia 17 stycznia 1945r. do 31 grudnia 1949r. - łącznie 6 lat 9 miesięcy. W uzasadnieniu podano, że E. C. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka, pełnił służbę w Gwardii Ludowej – Armii Ludowej oraz organach Milicji Obywatelskiej. Na podstawie akt kombatanckich, zaświadczenia Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Ł. z dnia 3 lutego 1977r., wniosku z dnia 15 czerwca 1988r. o przyznanie zainteresowanemu Krzyża Oficerskiego OOP oraz jego własnych relacji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów stwierdził, iż E. C., pełniąc służbę w Milicji Obywatelskiej na terenie pow. R., P. i W., brał bezpośredni udział w zwalczaniu poakowskich oddziałów Konspiracyjnego Wojska Polskiego działających na rzecz niepodległego Państwa Polskiego dowodzonych przez S. S. ps. "W.", w związku z czym orzeczono, jak wyżej. [...]. Nie zgadzając się z powyższą decyzją E. C. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu skarżący, kwestionując ustalenia faktyczne Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił, iż jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej z polecenia władz zwierzchnich zbierał informacje dotyczące ugrupowania zbrojnego K.W.P. działającego na terenie byłego powiatu radomszczańskiego, które następnie przekazywał według właściwości. Dotyczyło to S. S. "W.". Następnie E. C. podniósł, iż nie brał udziału w bezpośrednich walkach z tym ugrupowaniem i jedynie uczestniczył w zatrzymaniu grupy Pioruńskiego w miejscowości G., lecz była to zwykła banda rabunkowa, która dokonywała włamań oraz zabierała rolnikom pieniądze uzyskane ze sprzedaży zwierząt gospodarskich. Skarżący zakwestionował ponadto fakt udziału w walkach z grupami "Murata" i "Ślęzaka" na terenie powiatu wieluńskiego. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ administracji podał, iż rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie pisma KWP w Ł. z dnia 18 kwietnia 2001r. stwierdził, iż E. C. w okresie od 17 stycznia 1945r. do 1956r. pełnił służbę w KPMO R., KPMO P. i KPMO Ł., a akta osobowe nie zawierają dokładnych informacji dotyczącej jego udziału w walkach z formacjami podziemia. W relacjach z dnia 28 listopada 1983r. i z dnia 15 czerwca 1978r. E. C. podał, że podczas służby w MO brał udział w walce z m.in. bandami "Warszyca" oraz "Danielaka" na terenie powiatu radomskiego. Powołując się na treść "Informatora o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów podniósł, iż S. S. "Warszyc" był komendantem głównym Konspiracyjnego Wojska Polskiego, a L. D. – dowódcą grupy KWP działającej na terenie m.in. powiatu R. Reasumując, organ stwierdził, iż E. C. pełnił służbę w aparacie bezpieczeństwa, poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa i podczas tej służby wykonywał zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego, a zgodnie z treścią art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c powołanej wyżej ustawy o kombatantach osobom takim nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu, zaś stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 1lit. a tejże ustawy osoby takie pozbawia się uprawnień. Na powyższą decyzję E. C. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie mu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu skarżący zakwestionował swój udział w bezpośrednich walkach zbrojnych z ugrupowaniami niepodległościowymi i domagał się przyznania mu uprawnień z tytułu walki z okupantem w okresie od kwietnia 1943r. do 17 stycznia 1945. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W toku postępowania sądowego E. C. zmarł, co nastąpiło w dniu 7 lutego 2003r., pozostawiając po sobie wdowę – T. C., która w piśmie z dnia 27 lipca 2004r. oświadczyła, że popiera przedmiotową skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż w związku ze śmiercią E. C., która nastąpiła po zaskarżeniu przez niego do Sądu decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przymiot strony w postępowaniu sądowym, a tym samym prawo do popierania skargi, przeszło na pozostałą przy życiu żonę skarżącego –T. C., która wskazanym wyżej pismem oświadczyła, że popiera skargę ( por. podobne stanowisko np. w wyroku NSA z dnia 1 grudnia 1995r. sygn. SA/Gd 2194- OSP 1997/2/29 ). Dodatkowo Sąd stwierdza, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są wskazane wyżej przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn. Dz.U. nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.). Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. 1 a tej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Stosownie do unormowania zawartego w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach, w oparciu o który pozbawiono skarżącego przyznanych mu wcześniej uprawnień, uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, dwóch tzw. "próśb" z dnia 12 lipca 1978r. i "relacji" z dnia 28 listopada 1983r. oraz z dnia 15 czerwca 1987r., sporządzanych własnoręcznie przez E. C., wynika, że jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej brał on czynny i bezpośredni udział w likwidacji "band reakcyjnego podziemia", w tym "Warszyca" i "Danielaka", co miało miejsce na terenie powiatu r. i p. Kwestionowanie tej okoliczności przez E. C. w skardze, w świetle wskazanych wyżej dokumentów, w ocenie Sądu, nie jest wiarygodne. Dodatkowo należy podnieść, iż okoliczność ta znajduje częściowe potwierdzenie w "informacji o przebiegu służby" z dnia 20 marca 2001r, nadesłanej do organu przez Komendę Wojewódzką Policji w Ł., co uczyniono na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 lutego 2001r. Z informacji tej wynika między innymi, że skarżący pełnił służbę w organach MO na różnych stanowiskach począwszy od dnia 17 stycznia 1945r. Jego akta osobowe nie zawierają informacji dotyczącej udziału w walkach z formacjami zbrojnego podziemia podczas zatrudnienia w MO, z wyjątkiem adnotacji, iż: - we wniosku z dnia 5 czerwca 1952r. - był on "ranny w walce z bandami i za walkę z bandytyzmem został odznaczony", - we wniosku z dnia 10 maja 1965r. - " w pierwszych latach po wyzwoleniu brał aktywny udział w walce z bandami", - we wniosku z dnia 22 listopada 1968r. - "po wyzwoleniu brał czynny udział w walce z reakcyjnym podziemiem". Sąd stwierdza, iż mimo poczynionych przez organ ustaleń brak było – w ocenie Sądu – podstaw do zastosowania wobec skarżącego regulacji przewidzianej w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. Jak bowiem wynika z treści przytoczonego wyżej tego przepisu w sposób jednoznaczny, a więc wyłączający możliwość jakiejkolwiek interpretacji, ustawodawca ustalił warunek jego stosowania w sytuacji, gdy dotyczy osoby, która wykonywała zarówno zadania śledcze, jak i operacyjne, a nie tylko jedne z nich. Ustawodawca w przepisie tym posłużył się bowiem koniunkcją, o czym świadczy użycie spójnika "i", umieszczonego pomiędzy działaniami śledczymi i operacyjnymi. Tak więc z woli ustawodawcy wynika, iż uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, jeżeli wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, a więc obie te przesłanki muszą zaistnieć łącznie ( por. np. nie publikowane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 1998r. sygn. IISA/Po 2045/97, z dnia 9 lutego 2001r. sygn. IISA/Łd 2615/98 ). Gdyby ustawodawca zastosował we wskazanym przepisie spójnik "lub", wówczas do pozbawienia uprawnień kombatanckich wystarczałoby wykonywanie samych zadań śledczych lub samych zadań operacyjnych związanych ze zwalczaniem organizacji lub osób działających na rzecz suwerenności lub niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wykazał, że skarżący poza zadaniami operacyjnymi wykonywał też zadania śledcze, jak wymaga tego przepis stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia samej decyzji wynika zresztą, iż organ przyjął, że wykonywanie przez E. C. zadań operacyjnych związanych ze zwalczaniem ugrupowań niepodległościowych podczas służby w Milicji Obywatelskiej uzasadniało pozbawienie go przyznanych wcześniej uprawnień kombatanckich. Reasumując, Sąd stwierdza, że wobec naruszenia przez organ zarówno przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego interpretację, jak i przepisów postępowania administracyjnego przez niewyjaśnienie ( art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 kpa ), czy E. C. obok zadań operacyjnych wykonywał również zadania śledcze, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ). Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3-cim sentencji wyroku Sąd wydał w oparciu o art. 152 tejże ustawy. W przedmiocie zwrotu kosztów sądowych Sąd wyrokował w oparciu o art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1271 ).