II SA/Łd 236/05

Dnia 19 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Anna Tuczek-Podczaska, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 43 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 oraz art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w O. udzielił J. M. pomocy w postaci zasiłku celowego specjalnego na leki w wysokości 80,00 zł, nadając jednocześnie powyższemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ podał, iż przyczyną przyznania w/w świadczenia są bezrobocie i długotrwała choroba. Dochód rodziny wynosi ogółem 641,22 zł podczas, gdy kryterium dochodowe rodziny składającej się z J. M. i B. M. wynosi 632,00 zł, a dochód na osobę w rodzinie wynosi 320,61 zł. J. M. jest inwalidą I grupy inwalidzkiej, po kilku operacjach serca, a jedynym dochodem rodziny jest jego renta, co nie zabezpiecza jej podstawowych potrzeb. Nie zgadzając się z tą decyzją J. M. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., w którym podniósł, iż przyznana mu pomoc w w/w wysokości nie jest wystarczająca z uwagi na konieczność kupowania leków dla siebie i żony za łącznie 300 zł miesięcznie, podczas gdy renta, z której się utrzymują, wynosi jedynie 641,22 zł. Z kwoty tej muszą opłacić gaz, światło oraz czynsz, w związku z czym nie mogą już zostać zaspokojone inne podstawowe potrzeb socjalno - bytowe jego rodziny. Odwołujący się podał również, iż cierpi na padaczkę i ma wszczepiony rozrusznik serca. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy, podzielając ustalenia faktyczne organu I instancji, stwierdził, iż z uwagi na przekroczenie przez stronę kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U.Nr 64, poz. 593 ze zm. ) oraz jej sytuację zdrowotną, stanowisko organu I instancji jest w pełni uzasadnione, a wysokość przyznanego specjalnego zasiłku celowego jest niewiele niższa od średniej wysokości zasiłku celowego przyznawanego osobom spełniającym kryterium dochodowe, która wynosiła około 90 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. M. m.in. ponownie powołał się na swoją złą sytuację materialną oraz stan zdrowia swój i żony, uzasadniający konieczność stałego przyjmowania leków, a nadto wskazał, iż z pomocy społecznej korzysta od dawna. Organom administracji zarzucił natomiast stronnicze działanie i nieprawidłowy podział środków przeznaczonych na pomoc dla najuboższych, które pozbawiają go należnej mu pomocy w większym zakresie aniżeli została przyznana. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 wymienionej ustawy ). Podobne unormowanie zawiera ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływana dalej w skrócie jako p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 i art. 135 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Artykuł 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia ( art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ). Stwierdzenie wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa wchodzi natomiast w rachubę, o ile zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga daną sprawę w jej granicach nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ma prawo oraz obowiązek dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzająca ją decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...]. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej. W oparciu o tę ustawę skarżący domagał się przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na zabezpieczenie podstawowych potrzeb. Ustawa o pomocy społecznej zalicza zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( art. 36 pkt 1 lit. c ) i co do zasady uzależnia prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem świadczeń przewidzianych w jej art. 40, 41, 78 i 91, od nie przekroczenia - w przypadku rodziny dochodu w wysokości 316 zł na osobę, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej ( art. 8 ust. 1 pkt 2 ). W tym miejscu wskazać również należy, że w myśl art. 6 pkt 3, 4 i 14 ustawy o pomocy społecznej dochód na osobę w rodzinie, to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie, dochód rodziny to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, natomiast pod pojęciem rodziny należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Jednocześnie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej definiuje jako dochód sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia zdrowotne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego wynika, że skarżący J. M. jest inwalidą I grupy, przeszedł już kilka operacji serca polegających na implantacji, a następnie wymianie układu stymulującego i w sposób stały leczy się kardiologicznie, w związku z czym zachodzi konieczność systematycznego przyjmowania leków. Żona skarżącego – B. M. od dnia 31 października 2003r. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i, jak wynika z zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez lekarza medycyny pracy specjalistę neurologa – J. N. z dnia [...], jest w trakcie leczenia i wymaga opieki. Strona ponosi stałe wydatki na czynsz w wysokości 366 zł, energię – 28 zł i gaz – 30 zł. Rodzina skarżącego składa się z dwóch osób, a jej wyłączny dochód stanowi renta skarżącego w wysokości 641,22 zł brutto, czyli 562,58 zł netto, tj. po odliczeniu zaliczki na podatek w wysokości 19,20 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 46,41 zł. Powyższe oznacza, iż zgodnie z treścią wskazanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej dochód rodziny skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 562,58 zł, co stanowi kwotę 281,29 zł na osobę. Tym samym dochód na osobę w rodzinie skarżącego nie przekroczył kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przy jednoczesnym spełnieniu przesłanek określonych w art. 7 pkt 1, 4 - 6 ustawy o pomocy społecznej, tj. ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności i długotrwałej lub ciężkiej choroby. W tej sytuacji uznać należy, że strona uprawniona była do ubiegania się o przyznanie jej m.in. pomocy w formie zasiłku celowego, przewidzianego w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, będącego świadczeniem pieniężnym, do którego prawo zgodnie z treścią w/w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej jest uzależnione od nie przekroczenia wskazanego w tym przepisie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W myśl wskazanego przepisu zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu leków, których stałego przyjmowania skarżący wymaga z uwagi na nie budzący wątpliwości zły stan zdrowia. Tymczasem w toku postępowania organy administracji ustaliły, iż wysokość dochodu rodziny skarżącego zgodnie z art. 6 pkt 4 i art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynosi 641,22 zł. Natomiast dochód na osobę w rodzinie wynosi 320,61 zł, w związku z czym przekracza on ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego ustalenia organy administracji uznały, iż z uwagi na szczególną sytuację, w jakiej znajduje się skarżący, uzasadnione jest przyznanie mu na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej specjalnego zasiłku celowego w wysokości 80 zł z przeznaczeniem na zakup leków. Jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się na informację z miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że wysokość przyznanego skarżącemu specjalnego zasiłku celowego była wprawdzie "niewiele", ale jednak "niższa od średniej wysokości zasiłku celowego przyznawanego osobom spełniającym kryterium dochodowe z ustawy o pomocy społecznej". W konsekwencji uznać należy, iż nieprawidłowe zastosowanie przez organy pomocowe treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do dnia uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.