II SA/Łd 2387/01

Dnia 2 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie : Sędzia NSA Małgorzata Stahl, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz K. C. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnie- nia się wyroku. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił K. C. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w S. z dnia [...]. Orzeczenie powyższe wydano w oparciu o przeprowadzone postępowanie weryfikacyjne, w toku którego ustalono, iż skarżący, uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej, służąc w okresie "od 1947r. do 1949r." w ORMO, w jednostce, która brała udział w walce z reakcyjnym podziemiem. (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.)). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. C. wskazał, iż w okresie II wojny światowej był żołnierzem Batalionów Chłopskich. Przedłożył oświadczenie J. P., który jako mieszkaniec wsi G. potwierdził fakt aresztowania skarżącego przez "żandarmów" oraz odwołał się do dokumentów zgromadzonych w tym zakresie w aktach "byłego ZboWiD." Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną, wskazując, iż skarżący nie udowodnił, by w okresie okupacji hitlerowskiej był żołnierzem Batalionów Chłopskich. Oświadczenie J. P. dotyczy bowiem jedynie faktu aresztowania przez żandarmerię, natomiast świadczenia świadków złożone przez skarżącego wraz z wnioskiem o przyjęcie do ZBoWiD, zastały negatywnie ocenione już przez tenże organ, który odmówił K. C. uprawnień kombatanckich z tego tytułu. W skardze na powyższą decyzję K. C. ponownie wskazał, że nie potrafi zrozumieć powodów, dla których odebrano mu uprawnienia kombatanckie, skoro jako młody chłopiec walczył w Batalionach Chłopskich. Wraz ze skargą przedłożył kolejne oświadczenia świadków: T. P. i Z. P., potwierdzające przynależność skarżącego do Batalionów Chłopskich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jeżeli zaś jest to niezbędne dla załatwienia sprawy, przewidziane ustawą środki stosuje się w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 p.s.a.) Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.) pozbawiono uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Zaskarżona decyzja byłaby zgodna z prawem w zakresie wskazanej podstawy prawnej, gdyby nie fakt, iż przed jej wydaniem organ orzekający nie przeprowadził w sposób należyty, stosownego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na ustalenie, czy nie zachodzą okoliczności, uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4.marca 2002r., OPS 13/01, ONSA 2002/4/132). Po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. C. powołał się na służbę w charakterze łącznika w oddziale Batalionów Chłopskich, operującym w okolicach miejscowości C. – G.. Jakkolwiek w złożonych oświadczeniach świadków: S. C. oraz J. P. brak jest wprost informacji o okupacyjnej działalności skarżącego, tym niemniej w aktach administracyjnych znajdują się oświadczenia C. O., J. K., J. D. i A. J., które służbę skarżącego w oddziale Batalionów Chłopskich potwierdzają. Proste zanegowanie ich prawdziwości, poprzez odwołanie się do wcześniejszego orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w S. z dnia [...], pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej jest bowiem obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na wniosek lub z urzędu winien także przeprowadzić dowody, służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17.października 2001r., w sprawie o sygn.akt I S.A. 1110/01, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex 75516). Ocena materiału dowodowego nie może zaś sprowadzać się jedynie do negacji oświadczeń świadków, złożonych do akt sprawy. Pomijając już wątpliwość co do tego, czy za niewiarygodne (względnie nieautentyczne) uznane zostały dokumenty, złożone przez skarżącego, czy też treść złożonych przez świadków oświadczeń, podkreślenia wymaga, iż w obu wypadkach ich weryfikacja wymagała szczegółowej analizy. O ile konieczne dla ich prawidłowej oceny było przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego (np. przesłuchania w charakterze świadków, autorów tychże dokumentów), organ winien był dowody te przeprowadzić. Z treści akt administracyjnych wynika także, iż postępowanie weryfikacyjne, dotyczyło również okresu pełnienia przez skarżącego służby w szeregach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, o czym świadczy m.in. wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej. Brak jednoznacznych ustaleń w tym przedmiocie i wydanie orzeczenia bez uzyskania (lub też przed uzyskaniem) odpowiedzi z Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN, stanowi uchybienie, wskazanemu już wyżej, obowiązkowi należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy (zwłaszcza w kontekście znajdującej się w aktach sprawy informacji, iż skarżący w trakcie służby w ORMO toczył walki z "bandą Chowańskiego"). Reasumując, niewyjaśnienie przez organ, wspomnianych okoliczności, w trakcie wszczętego w 2001r. postępowania weryfikacyjnego, z naruszeniem art.art. 7, 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż fakt przynależności do oddziału Batalionów Chłopskich ma znaczenie dla zachowania uprawnień kombatanckich (art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy), pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy, zaś stosowne ustalenia w tym zakresie, powinny być poczynione przez organ w toku postępowania weryfikacyjnego. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale z dnia 4.marca 2002r., w sprawie o sygn.akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132) Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a. w zw. z art. 135 p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 17.września 2001r. Po myśli art. 152 p.s.a. natomiast rozstrzygnięto w przedmiecie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z 97 § 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wobec tego, iż zasądzeniu na rzecz skarżącego podlegał jedynie uiszczony przezeń wpis sądowy.