II SA/Łd 2396/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. Nr [...] i z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaświadczenia Nr [...] z dnia [...] oraz zaświadczenia Nr [...] z dnia [...] o wstąpieniu w stosunek najmu 1/ stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Nr [...] z dnia [...] i Nr [...] z dnia [...] 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz J.W. kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją [...] z dnia [...] po rozpatrzeniu wniosku Pana J.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności zaświadczenia nr [...] z dnia [...] wydanego prze Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego Ł. stwierdzającego, że P.S. wszedł w prawo najmu lokalu nr 3 w budynku nr 27 przy ul. A w Ł. - działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.127§ 3, art. 157 § 3, art.217 i 218 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Nr [...] z dnia [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaświadczenia Nr [...] z dnia [...] wydanego przez Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego Ł. Decyzją Nr [...] także z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu wniosku Pana J.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności zaświadczenia Nr [...] z dnia [...] wydanego z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł. przez Inspektora w Referacie Lokalowym Delegatury Urzędu Miasta Ł. dla Dzielnicy Ł. stwierdzającego, że M.D. weszła w prawa najmu lokalu nr 2 w budynku nr 27 przy ul. A w Ł. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.127 § 3, art.157 § 3, art. 217 i 218 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Nr [...] z dnia [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaświadczenia Nr [...] z dnia [...] wydanego z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł. przez Inspektora w Referacie Lokalowym Delegatury Urzędu Miasta Ł. dla Dzielnicy Ł. Uzasadnienia obu decyzji posiadały identyczne brzmienie: Pan J.W. wystąpił pismem z dnia [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zaświadczeń: 1/ Nr [...] z dnia [...] wydanego przez Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego Ł. stwierdzającego, że P.S. wszedł w prawo najmu lokalu nr 3 w domu nr 27 przy ulicy A w Ł., 2/ Nr [...] z dnia [...] wydanego z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł. przez Inspektora w Referacie Lokalowym Delegatury Urzędu Miasta Ł. dla Dzielnicy Ł. stwierdzającego, że M.D. weszła w prawo najmu lokalu nr 2 przy ul. A 27 w Ł. Wnioskodawca stwierdził, że wszelkie decyzje i zaświadczenia dotyczące lokalu w/w budynku wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa i jako takie powinny być uznane za nieważne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzjami z dnia [...] Nr [...] i [...] orzekło o odmowie wszczęcia postępowań w sprawach o stwierdzenie nieważności powołanych wyżej zaświadczeń. Stwierdziło, że zaświadczenie wydane przez organy administracji państwowej nie tworzy ani nie znosi żadnego stosunku prawnego, ma ono potwierdzać określone fakty lub stan prawny, który został już ustalony odpowiednim aktem prawnym albo jest znany organowi administracji na podstawie prowadzonej ewidencji rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaświadczenie jest podstawą istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Kolegium powołało się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego uznające, że pismo właściwego organu administracji, informujące o wstąpieniu wskazanej osoby w stosunek najmu lokalu mieszkalnego jest zaświadczeniem, a nie decyzją administracyjną. Brak jest w związku z tym podstaw do stwierdzenia przez organy wyższego stopnia nieważności zaświadczenia na podstawie art.156 § 1 kpa. Pan J.W. pismem z dnia 14 września 2001 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził, że rozumie stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Jego wątpliwości budzi fakt, iż zaświadczenia stanowią podstawę do zajmowania lokali. Wnosi zatem o spowodowanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przesłania przez stosowne władze lokalowe do Kolegium właściwych dokumentów, dotyczących ustalenia stanu prawnego nieruchomości w zakresie podanym w cytowanych wyżej zaświadczeniach, a także wskazanie organu uprawnionego do zajęcia w tej sprawie stanowiska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę podniosło, że przedmiotem postępowań przed Kolegium były złożone przez Pana J.W. wnioski o stwierdzenie nieważności zaświadczeń i w tym zakresie Kolegium zajęło stanowisko. Spory w sprawach ustalenia stosunku najmu lokali mogą być prowadzone wyłącznie przed sądami powszechnymi. Pan J.W. w dniu 3 grudnia 2001 r. zaskarżył decyzje nr [...] i nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że tryb nabycia własności nieruchomości nie dawał możliwości do wydawania żadnych decyzji i zaświadczeń organom lokalowym. Miały one natomiast obowiązek wydania lokalu właścicielom z chwilą, gdy przestał być aktualny tytuł prawny do zajmowania ich przez lokatorów. Treść ustawy z dnia 28 maja 1957 r./Dz.U z 11.06.1957 r. Nr 31, poz.132/ o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych w art.15 ust.2 zobowiązała organ lokalowy do przekwaterowania najemców na wniosek właściciela do lokali zastępczych. W tekście jednolitym /Dz.U z 20.08.1962 r. Nr 47, poz.228/ art.9 ust.1 zobowiązał organy lokalowe do oddania lokali zwalnianych przez najemców właścicielom domków jednorodzinnych. Domki te nie podlegały więc ani publicznej gospodarce lokalami, ani szczególnemu trybowi najmu po zwolnieniu ich przez dotychczasowych użytkowników. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zaskarżone decyzje nie mogą się ostać, jednakże z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzając ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, oz.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.1259/ sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270/ uwzględniając skargę stwierdza jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kpa lub w innych przepisach. Zaświadczenia potwierdzające uprawnienia P.S. i M.D. do zajmowania lokalu przy ul. A 27 w Ł. wydane zostały przez organy administracyjne na podstawie art.217 kpa. Zgodnie z art.217 § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl § 2 pkt 1 powołanego wyżej przepisu zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie przyjęło, że zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego. W wypadku zmiany tych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne. Prawidłowo również uznało, iż pismo właściwego organu administracji, informujące o wstąpieniu wskazanej osoby w stosunek najmu lokalu mieszkalnego jest zaświadczeniem, a nie decyzją administracyjną. Mimo uwzględnienia, iż na podstawie art.156 § 1 kpa brak jest podstaw do stwierdzenia przez organ wyższej instancji nieważności zaświadczenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było władne do wydania decyzji opartej na podstawie art.157 § 3 kpa. Przepis ten, jak wynika z jego brzmienia zawartego w art.157 § 1 kpa odnosi się wyłącznie do decyzji administracyjnej, a nie zaświadczenia. Decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności zaświadczenia oparta na art.157 § 3 jest nieważna, bowiem została wydana bez podstawy prawnej /art.156 § 1 pkt 2 kpa/. Prawidłowe załatwienie takiej sprawy winno nastąpić w formie pisma /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z 28.10.1993 r. sygn. SA/Gd 1180/93 - niepubl./ Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione przez Kolegium w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, że spory w sprawie ustalenia stosunku najmu lokali mogą być wyłącznie prowadzone przed sądami powszechnymi. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 2 w zw. z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, uznając że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzje naruszyło przepis art.156 § 1 pkt 2 kpa. Sąd na podstawie art.200 powołanej wyżej ustawy uwzględnił wniosek skarżącego o zwrot kosztów uiszczonego wpisu od skargi.