II SA/Łd 2397/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA G. Szkudlarek (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA W. Chróścielewski, Sędzia WSA J. Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję własną z dnia [...], Nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz T. Ś. kwotę złotych 10 (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomoc- nienia się wyroku. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...], Nr [...] o pozbawieniu T. Ś. uprawnień kombatanckich. T. Ś. otrzymał uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w S. z dnia [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej - służba w Ludowym Wojsku Polskim w okresie od 22 września 1947 r. do 5 stycznia 1948 r. W tej sytuacji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, iż nabył on uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej". W myśl regulacji art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawia się takie osoby uprawnień i w tym stanie prawnym organ decyzją z dnia 21 lutego 2001 r. tak też orzekł. Jednocześnie wywodził, iż nie jest zobowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 w/w ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. Ś. wskazał, że pełnił służbę w 4 pułku piechoty, grupa operacyjna "Tatry" wraz z którą walczył w okresie od lipca do grudnia 1947 r. w walkach z bandami UPA. Ponownie rozpatrując sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie. W motywach swojego stanowiska podał, iż postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a kwestionowana decyzja wydana zgodnie z obowiązującą ustawą o kombatantach. We wniosku strona wskazała, że walczyła z UPA, ale nie przedłożyła żadnego dowodu, a w aktach sprawy ta okoliczność nie znajduje potwierdzenia. W trakcie postępowania organ działał zgodnie z unormowaniem art. 10 i 73 § 3 kpa. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył T. Ś. wnosząc o uchylenie decyzji jako niezgodnej z prawem i przywrócenie uprawnień kombatanckich. Wskazał, że zaskarżona decyzja narusza uregulowanie ustawy o kombatantach, bowiem błędnie przyjmuje, iż w zaistniałym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do pozbawienia go uprawnień. Decyzja nie uwzględnia najbardziej istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, gdyż pomija udział skarżącego w walce z oddziałami UPA. Postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej statuowanej przez art. 7 kpa. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działał w sposób mało wnikliwy, a przez to powierzchowny, co narusza przepis art. 77 § 1 kpa. Uzupełniając argumentację skargi T. Ś. podał, iż jest osobą starszą i schorowaną. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu kontestowanego aktu. Ustosunkowując się do argumentów zawartych w skardze Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił, iż decyzja została wydana po bardzo wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu dotychczasowych przepisów o kosztach sądowych. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron i prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania świadczenia dla skarżącego. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Po myśli art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do pozbawienia uprawnień kombatanckich i aby mógł być zastosowany niezbędne jest wyjaśnienie czy zachodzą przewidziane w nim przesłanki. Oznacza to, iż organ prowadzący postępowanie weryfikacyjne związany jest regułami postępowania dowodowego w administracji. W szczególności, organ stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ jest zobowiązany także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). W przedmiotowej sprawie, w ocenie składu orzekającego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył reguły postępowania dowodowego, gdyż nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego na okoliczność argumentów podniesionych przez T. Ś.. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, iż walczył z bandami UPA. Organ w tym stanie faktycznym nie przeprowadził postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie charakteru band z jakimi walczył T. Ś.. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w decyzji z dnia [...] podał, iż owszem T. Ś. powołał się na udział w walkach z UPA, co uzasadniałoby zachowanie uprawnień kombatanckich. Jednakże, jak dalej podał nie przedłożył żadnego dowodu na potwierdzenie tej okoliczności. Zdaniem składu orzekającego takie przerzucenie ciężaru dowodowego w postępowaniu administracyjnym jest niedopuszczalne. Przedstawione powyższej stanowisko składu orzekającego dotyczące naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne znajduje swoje potwierdzenie w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., III RN 77/00, OSNP 2001/15/475; wyrok SN z dnia 4 września 1996 r., III ARN 30/96, OSNP 1997/6/83), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 marca 2002 r., OPS 13/01, OSNA 2002/4/132; wyrok NSA z dnia 31 lipca 2001 r., V SA 3431/00, ONSA 2002/3/131; wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r. V SA 397/93, ONSA 1995/3/143). Skład orzekający w niniejszej sprawie zaakceptował stanowisko związane z wyjątkową ochroną osób objętych postępowaniem weryfikacyjnym. A ponieważ osoby te są już starsze i często jest im trudno precyzyjnie formułować zarzuty i podejmować działania w celu pozyskania dowodów na potwierdzenie podnoszonych okoliczności, należy im w tym w sposób szczególny pomóc. Konkludując, Sąd spostrzegł, iż organ orzekający naruszył reguły postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na mocy art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), przy zastosowaniu art. 97 § 2 przepisów wprowadzających.