II SA/Łd 2403/01
WyrokWSA w Łodzi2004-06-03
Skład orzekający: Sędzia NSA G. Szkudlarek, Sędzia NSA W. Chróścielewski, Sędzia WSA J. Sekunda-Lenczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich osobę, która pełniła służbę wojskową w okresie walk z UPA, nie wyjaśniając należycie jej udziału w tych walkach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co doprowadziło do istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego i proceduralnego. Brak należytego wyjaśnienia udziału skarżącego w walkach z oddziałami UPA, mimo podniesienia tej kwestii przez stronę, skutkował uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu S. Z. uprawnień kombatanckich. Organ uznał, że skarżący uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" i nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Skarżący podniósł, że w okresie służby wojskowej brał czynny udział w walce z oddziałami UPA, wskazując dowody i świadków. Organ drugiej instancji utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA G. Szkudlarek, Sędziowie : Sędzia NSA W. Chróścielewski, Sędzia WSA J. Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. Z. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił S. Z. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZboWiD w S. decyzją z dnia [...] z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" w okresie od 10 lipca 1947r. do 31 grudnia 1947r., łącznie przez 6 miesięcy.
W jej uzasadnieniu podał, że S. Z. w okresie zaliczonym przez ZW ZBoWiD jako działalność kombatancka, pełnił służbę w Wojsku Polskim, lecz jak wynika z akt sprawy, nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W związku z czym, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż uzyskał on uprawnienia kombatanckie na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich. Ponadto, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazał, iż nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 tejże ustawy.
Uznając powyższe rozstrzygnięcie za krzywdzące, S. Z. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podał, że nie znał się na polityce i uważał, że po latach okupacji służy ojczyźnie. Do wojska poszedł z poboru, w wojsku służył tam gdzie go skierowano i starał się spełniać swój obowiązek wobec ojczyzny jak najlepiej.
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].
W jej uzasadnieniu ponownie podał, że S. Z. uzyskał uprawnienia kombatanckie w b. ZW ZBoWiD wyłącznie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej". W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i nie brał w tym czasie udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy, a zgodnie z jej art. 25 ust. 2 pkt 2 osoby takie tracą przywileje w niej przewidziane. Uprawnienia te zachowują żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. Zdaniem organu, S. z. nie powołał żadnych istotnych okoliczności, jak również nie przedstawił dowodów mogących mieć wpływ na zmianę decyzji.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, S. Z. w dniu 5 grudnia 2001r. wniósł do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi skargę domagając się jej uchylenia i ponawiając argumenty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał również, że po przeszkoleniu rekruckim w jednostce wojskowej w Krakowie został skierowany do jednostki Wojska Polskiego- wojsk Ochrony Pogranicza w M. powiat N. i brał czynny udział w walce zbrojnej z oddziałami UPA. Wskazał nazwiska dowódców i miejsca akcji, podczas których schwytano członków UPA, oraz nazwiska świadków. W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit.c).
Stosownie do treści art. 134 §1 cyt. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podawaną podstawą prawną.
Przedmiotowa skarga jest zasadna. Rozpatrując skargę Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organ z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji.
Postępowanie administracyjne prowadzone przed wydaniem przez organ decyzji, powinno zapewniać dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w myśl art.7 k.p.a, a zgodnie z art. 77 § 1 i 80 k.p.a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W ocenie Sądu, zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie został należycie i wyczerpująco rozpatrzony. Bezspornym w sprawie jest to, że skarżącemu przyznano uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 10.07.1947r. do 31.12.1947r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka, S. Z. pełnił służbę w Wojsku Polskim, lecz jak wynika z akt sprawy podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, nie można jednak podzielić stanowiska organu, iż dostatecznie jasną i klarowną jest kwestia braku udziału skarżącego w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt. 6 cytowanej ustawy.
Fakt walk z bandami w okolicach M. skarżący podnosił już w życiorysie, ubiegając się o uprawnienia kombatanckie, wskazując miejsca i okoliczności akcji jak również nazwiska dowódców i dane jednostki, w której służył. Precyzyjne wyjaśnienie tych kwestii ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, gdyż ewentualne ustalenie udziału skarżącego w walkach z oddziałami UPA, a wiec tymi, których mowa w art. 1 ust. 2 pkt. 6 ustawy o kombatantach (...), w okresie służby wojskowej dałoby podstawę do zachowania uprawnień kombatanckich. Brak jest natomiast w aktach sprawy jakichkolwiek ustaleń co do wskazanych faktów. Organ lakonicznie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z akt sprawy nie wynika, że podczas służby w wojsku skarżący brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt. 6 cytowanej ustawy, nie odnosząc się w żaden sposób do okoliczności podanych przez skarżącego. Ustalenie powyższe nie zostało przez organ w przedmiotowej sprawie z naruszeniem art. 107 § 3 kpa uzasadnione. Nie wskazano dowodów, na których organ oparł swoje twierdzenia ( skądinąd być może słuszne ) i dowodów takich brak także w aktach sprawy. Należy zauważyć, że w myśl art. 77 § 4 kpa tylko fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. W ocenie sądu nieprecyzyjne określenie działalności kombatanckiej w orzeczeniu ZBOWiD ( w przypadku skarżącego-"udział w walkach z reakcyjnym podziemiem/WOP/"), bez należytego wyjaśnienia i ustosunkowania się do faktów wskazanych przez ubiegającego się wówczas o świadczenia, nie może skutkować automatycznym pozbawieniem uprawnień ( por. wyrok SN z dnia 14.03.2002r., IIIRN 158/01 OSNP 2002/20/477).
Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie decyzji zaskarżonej, jak i decyzji poprzedzającej na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c 1 art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 97 § 2 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) i art. 55 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło