II SA/Łd 247/13

Dnia 25 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi Z. Ł. i T. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę. a.bł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania Z. Ł., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 29 października 2008 roku, sygn. akt: [...] małoletnia – M. S. została umieszczona w rodzinie zastępczej w osobach Z. i T. Ł. W tej sytuacji Starosta [...] decyzją z dnia [...], nr [...] przyznał, na okres od dnia 19 listopada 2008 roku do dnia 7 lutego 2017 roku, świadczenie pieniężne w wysokości 823,50 zł miesięcznie na częściowe pokrycie utrzymania dziecka – M. S. Następnie Starosta [...] z dnia [...], nr [...], w punkcie pierwszym, stwierdził wygaśnięcie z dniem 31 marca 2012 roku decyzji z dnia [...] w sprawie przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Wygaśnięcie decyzji organ stwierdził z nakazu przepisów prawa z powodu jej bezprzedmiotowości. W punkcie drugim decyzji organ przyznał świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M. S. w rodzinie zastępczej niezawodowej, w okresie od dnia 1 kwietnia 2012 roku do dnia 7 lutego 2017 roku, w kwocie 1.000 zł miesięcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. Ł. wskazała, iż zgodnie z ustawą powinna, od 1 stycznia 2012 roku, otrzymywać środki w kwocie 1.000 zł. Jak wskazała autorka odwołania, środki jakie otrzymuje muszą zabezpieczyć wstęp dziecka w dorosłe życie. Rodzice zastępczy są emerytami, ale bardzo dużo finansują potrzeby dziecka o charakterze naukowym i emocjonalnym (wszelkie wyjazdy kulturalne). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż w dniu 1 stycznia 2012 roku weszła w życie ustawa z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887 ze zm., dalej jako ustawa o wspieraniu rodziny). Zgodnie z regulacją art. 226 ust. 4 pkt 1 wydane na podstawie przepisów dotychczasowych m. in. decyzje w sprawie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zachowują moc do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Sprawy o wynagrodzenia, dodatki oraz świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo – wychowawczej typu rodzinnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają, z zastrzeżeniem ust. 9, rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, na wniosek osoby otrzymującej te świadczenia, dodatki i wynagrodzenia (art. 226 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny). Wniosek składa się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy (art. 226 ust. 6 ustawy o wspieraniu rodziny). Starosta, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy, zobowiązany jest do poinformowania rodziny zastępczej o możliwości złożenia wniosku (art. 226 ust. 7 ustawy o wspieraniu rodziny). Zgodnie z regulacją ustępu 8, w przypadku niezłożenia wniosku w terminie stosuje się przepisy ustawy o wspieraniu rodziny. W stanie faktycznym sprawy Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Ł. pismem z dnia 4 stycznia 2012 roku skierowało m. in. do odwołującej się stosowne pouczenie. Odwołująca się nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 226 ust. 6 ustawy o wspieraniu rodziny. W tej sytuacji zgodnie z treścią art. 226 ust. 8 ustawy o wspieraniu rodziny, do sprawy dotyczącej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej zastosowanie znalazły przepisy ustawy o wspieraniu rodziny. W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż stosownie do treści art. 80 ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 roku Nr 175, poz. 1362 ze zm.), rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania, nie niższe niż kwota 1000 zł miesięcznie – w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. W myśl art. 87 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny, świadczenie przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, przy czym w przypadku gdy świadczenie przysługuje rodzinie zastępczej za niepełny miesiąc kalendarzowy, wypłaca się je w wysokości proporcjonalnej do liczby dni pobytu dziecka w danym miesiącu kalendarzowym. W chwili wydania niniejszej decyzji nie jest znany dzień faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, zatem prawo do świadczeń przyznaje się do czasu uzyskania przez dziecko pełnoletności. Wcześniejsze opuszczenie przez dziecko rodziny zastępczej spowoduje konieczność zmiany decyzji, natomiast późniejsze opuszczenie rodziny zastępczej kolejne rozpatrzenie sprawy. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Z. i T. małżonkowie Ł. opisali dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc, że babcia stanowiąca rodzinę zastępczą, w której przebywa rodzeństwo M. S., od dnia 1 stycznia 2012 roku, otrzymuje kwotę 1.000 zł. Z tego powodu autorzy skargi wnieśli o potraktowanie wszystkich dzieci jako rodzeństwo i przyznanie im wyrównania za miesiące od stycznia do marca 2012 roku. Skarżący podnieśli, iż od decyzji organu pierwszej instancji odwołali się w dniu 22 kwietnia 2012 roku, a rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego otrzymali w dniu 17 stycznia 2013 roku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Z uwagi na tak zakreśloną kognicję, Sąd nie ma możliwości do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżących o przyznanie świadczenia w podwyższonej wysokości za okres od stycznia do marca 2012 roku. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Na wstępie wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2012 roku weszła w życie ustawa z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887 ze zm., dalej jako ustawa o wspieraniu rodziny). Przepisy te zmieniły m. in. wysokość świadczeń pieniężnych przyznawanych rodzinom zastępczym na częściowe pokrycie utrzymania dziecka przebywającego w tej rodzinie. Przechodząc do merytorycznych rozważań i jednocześnie istoty sporu w niniejszej sprawie zwrócić uwagę należy na regulację art. 226 ustawy o wspieraniu rodziny. Stosownie do treści ust. 1 powołanego przepisu, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (co miało miejsce w dniu 1 stycznia 2012 roku – art. 251 ustawy o wspieraniu rodziny) działające na podstawie dotychczasowych przepisów m. in. niespokrewnione z dzieckiem rodziny zastępcze, stają się rodzinami zastępczymi niezawodowymi. Umowy o pełnienie funkcji zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem rodziny zastępczej zawarte na podstawie przepisów dotychczasowych, zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia lub rozwiązania lub do czasu zawarcia umowy na podstawie przepisów ustawy, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (art. 226 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny). Zgodnie z treścią art. 226 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje w sprawie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej (pkt 1), opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej dziecka lub osoby pełnoletniej, przebywającej w rodzinie zastępczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletności, ponoszonej przez rodziców (pkt 2) i opłaty za pobyt w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej dziecka lub osoby pełnoletniej, przebywającej w całodobowej placówce opiekuńczo – wychowawczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletności, ponoszonej przez rodziców (pkt 3) – zachowują moc do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (czyli najpóźniej do dnia 31 marca 2012 roku). Przy czym, sprawy o wynagrodzenia, dodatki oraz świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo – wychowawczej typu rodzinnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają, z zastrzeżeniem ust. 9, rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, na wniosek osoby otrzymującej te świadczenia, dodatki i wynagrodzenia. Rzeczony wniosek należy złożyć w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 31 stycznia 2012 roku (art. 226 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny). Z treści art. 226 ust. 7 ustawy o wspieraniu rodziny wynika obowiązek starosty do poinformowania rodziny zastępczej o możliwości złożenia wspomnianego wniosku, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy. W przypadku niezłożenia wniosku w terminie do spraw, o których mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ustawy o wspieraniu rodziny (art. 226 ust. 8 ustawy o wspieraniu rodziny). W stanie faktycznym sprawy nie jest kontestowane przez stronę skarżącą to, iż rodzina zastępcza otrzymała od organu pierwszej instancji zawiadomienie w trybie art. 226 ust. 7 ustawy o wspieraniu rodziny. Pismo to strona otrzymała w dniu 12 stycznia 2012 roku, co potwierdza załączone do akt administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez skarżącego. Jednocześnie brak jest wśród dokumentów załączonych do akt administracyjnych pisma, w którym rodzina zastępcza wnioskowałaby o stosowanie przepisów starej ustawy. Także strona skarżąca nie powołuje się na fakt złożenia takowego wniosku. Niewątpliwym jest zatem to, że do stanu faktycznego niniejszej sprawy znajdowały zastosowanie przepisy ustawy o wspieraniu rodzin, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 roku. W tej sytuacji, decyzja o przyznaniu świadczenia pieniężnego na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka wydana przez organ pierwszej instancji w dniu 6 stycznia 2009 roku zachowała moc obowiązującą do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o wspieraniu rodzin (art. 226 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodzin). W niniejszej sprawie starosta mocą decyzji pierwszej instancji stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia 6 stycznia 2009 roku. Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie została wydana w dniu 6 kwietnia 2012 roku i dotyczyła przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej począwszy od dnia 1 kwietnia 2012 roku. Z cytowanych przepisów wynika, że organ miał obowiązek stwierdzić wygaśnięcie starej decyzji do dnia 31 marca 2012 roku, tym samym od dnia 1 kwietnia 2012 roku rodzina zastępcza powinna otrzymywać świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka na mocy ustawy o wspieraniu rodziny. Skoro stara decyzja zachowywała moc obowiązującą do dnia jej wygaśnięcia, a organ winien stwierdzić jej wygaśnięcie do dnia 31 marca 2012 roku, to nie można postawić organowi zarzutu, że nie zrobił tego we wcześniejszym okresie, np. w styczniu. Szczególnie, że skarżący nie wnioskowali o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji oczekując na samoczynne wydanie takowej przez organ. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż cel na który rodzice zastępczy przeznaczają część kosztów utrzymania dziecka nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Niewątpliwie szczytny cel nie jest okolicznością, od której ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia w wyższej kwocie. Zakwestionować natomiast należy argument, iż spokrewniona rodzina zastępcza dla rodzeństwa dziecka przebywającego u skarżących otrzymuje, od stycznia 2012 roku, świadczenie w kwocie 1.000 zł. Z przepisu art. 80 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 roku Nr 175, poz. 1362 ze zm.) wynika bowiem, że świadczenie dla pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej wynosi 660 zł. Za rodzinę spokrewnioną bezsprzecznie należy uznać babcie dzieci. Bezczynność organu odwoławczego nie ma wpływu na ocenę legalności wydanej decyzji. Reasumując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego, nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. LS