II SA/Łd 252/15

Dnia 19 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant Referent stażysta Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi Z. W. i T. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących Z. W. i T. W. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania Z. W. i T. W. od decyzji Starosty [...] Nr [...] znak: [...] z dnia [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. i M. R. pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w D., działka nr ewid. 145/2 przy ul. A 19, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w całości. Z akt sprawy wynika, że Starosta [...] decyzją Nr [...] z [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorom pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. W wyniku zaskarżenia tej decyzji Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z [...] uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uchylając decyzję Starosty [...] w uzasadnieniu swojego orzeczenia Nr [...] z [...] Wojewoda [...] wskazał uchybienia w dokumentacji sprawy, których zaistnienie było podstawą jej wydania, tj.: niezgodność projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy wydaną dla tej inwestycji, nieścisłości w odpowiedzi inwestora na wezwanie z 26 czerwca 2014 r., brak analizy przesłaniania obiektu sporządzonej zgodnie z § 13 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, niezałączenie do wniosku w sprawie pozwolenia na budowę oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz brak w projekcie budowlanym oświadczenia, aktualnego na dzień opracowania projektu o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego projektanta W. P.. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, organ I instancji wydał [...] postanowienie Nr [...], którym nałożył na inwestora obowiązek usunięcia wskazanych przez organ odwoławczy nieprawidłowości w terminie 21 dni od daty otrzymania postanowienia. Inwestor wypełnił obowiązek nałożony w/w postanowieniem w dniu 29 października 2014 r. złożył dodatkową dokumentację. Starosta [...] wydał decyzję Nr [...] z [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą M. i M. R. pozwolenia na budowę w w/w zakresie. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Z. i T. W., którzy zakwestionowali legalność części parterowej budynku inwestorów oraz dokładność projektu budowlanego. Wspomnianą na wstępie decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że decyzję o warunkach zabudowy znak: [...] dla przedmiotowej inwestycji wydał Burmistrz Gminy i Miasta D. w dniu [...]. Zgodnie z w/w decyzją szerokość elewacji frontowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego po rozbudowie pozostanie bez zmian. W trakcie ponownie prowadzonego postępowania projekt budowlany został dostosowany do tego wymogu poprzez zaprojektowanie docieplenia pomieszczeń parteru od wewnętrznej strony budynku. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż projekt budowlany jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy w zakresie szerokości elewacji frontowej. Spełniony jest również warunek dotyczący wysokości budynku po rozbudowie, którą w w/w decyzji określono do wysokości 8,50 m n.p.t. Zgodnie z projektem wysokość budynku - 7,43 m n.p.t. Dach zaprojektowano jako jednospadowy o kącie pochylenia połaci dachowej 15 °. Wojewoda dostrzegł, że w decyzji o warunkach zabudowy zalecono nachylenie 30°- 45°, zaś Burmistrz Gminy i Miasta D. w postanowieniu z dnia [...] wyjaśnił, iż decyzja o warunkach zabudowy dla tej inwestycji nie wprowadza żadnych nakazów w zakresie geometrii dachu, bowiem zalecane nachylenie oznacza tylko najbardziej pożądane ze względów przestrzennych nachylenie połaci i nie jest formułą wiążącą. W ocenie organu odwoławczego budynek spełnia wymagania bezpieczeństwa pożarowego, gdyż ściany zewnętrzne poddasza zaprojektowano z bloczków gazobetonowych, natomiast pokrycie dachowe z blachy trapezowej. Materiały te są niepalne i nierozprzestrzeniające ognia. Dalej Wojewoda podniósł, iż w odpowiedzi na postanowienie organu I instancji inwestor przedłożył analizę przesłaniania obiektu sporządzoną zgodnie z § 13 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zdaniem organu z analizy wynika, iż odległość między budynkiem mieszkalnym skarżących a budynkiem inwestora umożliwia naturalne oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku Z. i T. W.. Organ stwierdził, że projekt budowlany został wykonany przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i które w myśl art. 20 ust. 4 ustawy Prawo budowlane złożyły oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Końcowo Wojewoda uznał, że inwestor spełnił wymagania przewidziane przytoczonymi przepisami. Dołączony do wniosku projekt budowlany jest kompletny i odpowiada wymogom określonym w art. 34 ust. l i ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy ustalił, iż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie administracyjne, zakończone zaskarżoną decyzją czyni zadość zasadom rządzącym postępowaniem administracyjnym. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że organy administracji architektoniczno- budowlanej nie są organami upoważnionymi do sprawdzania legalności powstania obiektów budowlanych, więc zarzuty odwołujących się w tym zakresie winny zostać skierowane do organów nadzoru budowlanego. Wojewoda nadto stwierdził, że złożenie przez skarżących pozwu do sądu przeciwko projektantowi nie wstrzymuje toczącego się postępowania w sprawie wydania przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skargę na powyższą decyzję złożyli Z. i T. W., którzy zarzucili ponownie, iż organy nie zbadały legalności parteru budynku inwestorów. W ocenie skarżących wykonano pobieżnie inwentaryzację spornego obiektu i nie uwzględniono, że budynek zbudowany w dwóch etapach na przełomie lat 50 i 60 XX wieku jest złym stanie technicznym. Od tamtego czasu powstały szpary w murze, a ściana od strony granicy nie trzyma pionu. Ponadto skarżący wskazali, że wyrokiem z dnia 29 maja 2012 roku ustalono ostatecznie granice między działkami skarżących i inwestorów. Zdaniem strony budynek inwestora znajduje się w odległości od 10 do 55 cm od nowo ustalonej granicy. Skarżący wskazali również, iż do projektu budowlanego dołączono decyzję o warunkach zabudowy z 2006 roku z mapą z 2002 roku, która nie ma właściwej granicy. Skarżący podnieśli ponadto, że inwestor powinien wystąpić z wnioskiem o warunki zabudowy dla całego budynku, a nie tylko dla nadbudowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są zasadne. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej tego rodzaju uchybień, które obligują Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] Nr [...] znak: [...]z dnia [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą M. i M. R. pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w D., działka nr ewid. 145/2 przy ul. A 19. Podstawę prawną w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 roku Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 roku nr 75, poz. 690, ze zm.). W toku postępowania administracyjnego jak i w skardze skarżący kwestionowali legalność i stan techniczny parterowej części budynku inwestorów, którego dotyczy nadbudowa. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego legalność wzniesienia tego obiektu budowlanego i okoliczność ta została całkowicie pominięta przez Starostę [...], a następnie przez Wojewodę [...] rozpoznającego odwołanie skarżących. Co prawda prowadzenie postępowania w przedmiocie legalności obiektu budowlanego należy do kompetencji właściwego powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, niemniej jednak nie do przyjęcia w państwie prawa byłaby sytuacja wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na nadbudowę obiektu budowlanego, który powstał w warunkach samowoli budowlanej. Organ administracji architektoniczno – budowlanej winien zatem okoliczność tę wyjaśnić tym bardziej, że skarżący w toku postępowania złożyli kserokopię protokołu z wizji przeprowadzonej w dniu 2.09.2005 r. w związku z postępowaniem prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w zakresie nadbudowy budynku mieszkalnego inwestorów. Treść tego protokołu wskazuje, iż w 2001r. inwestorzy wykonali nadbudowę tylnej ściany budynku od strony Z. i T. W. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Na rozprawie w dniu 19.06.2015r. inwestorka przyznała, iż w owym czasie wykonano nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a w wyniku postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. tę nadbudowę rozebrano. M. R. oświadczyła również, iż nie posiada dokumentów potwierdzających legalność budynku wzniesionego przez jej dziadka w połowie ubiegłego wieku. Wszystko to zdaje się potwierdzać wskazany powyżej zarzut skarżących. W odniesieniu do zarzutu złego stanu technicznego istniejącego parteru budynku inwestorów, uniemożliwiającego jego nadbudowę należy stwierdzić, że znajdujący się w aktach sprawy projekt zawiera skróconą inwentaryzację tego obiektu z oceną jego stanu technicznego. Wynika z niej, iż stan techniczny obiektu nie budzi zastrzeżeń, zaś planowana nadbudowa budynku nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia. Skarżący nie przestawili innego, obiektywnego dowodu podważającego wnioski tej ekspertyzy. W konsekwencji ich zarzut należało uznać za chybiony. Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia przez organ administracji art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez brak rozpatrzenia sprawy w zakresie należytego, wyczerpującego i niewątpliwego ustalenia kwestii zacienienia i nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi znajdujących się w budynku skarżących. Zgodnie z przepisem § 13 ust. 1 i 2 oraz § 60 ust 1 w zw. z § 57 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60º, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłonienia. Z powyższego wynika, że niezbędnym warunkiem prawidłowego ustalenia odległości budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów, umożliwiającej naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, jest precyzyjne, jednoznaczne wyznaczenie w płaszczyźnie poziomej kąta 60º, z usytuowaniem jego wierzchołka w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, a następnie zbadanie, czy między ramionami tak wyznaczonego kąta, w odległości mniejszej niż wysokość przesłonienia, nie znajduje się obiekt przesłaniający. Pokoje mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 7oo-17oo (§ 60 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Z powołanych przepisów wynika, iż do oceny stopnia zacienienia pomieszczeń wymagane jest zbadanie nie tylko odległości między budynkami przesłaniającymi a przesłoniętymi, lecz również czasu nasłonecznienia pomieszczeń w budynku przesłoniętym. Skoro zatem analiza zacienienia pomieszczeń w budynku skarżącej nie uwzględniła jednego z dwóch elementów koniecznych, nie można uznać jej za wyczerpującą. Organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę obowiązany jest ocenić, na podstawie części opisowej projektu i rysunków projektu, czy dojdzie do poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów dotyczących "przesłaniania i zacieniania" określonych w § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia. Projektowana zabudowa powinna spełniać wymogi oświetlenia i nasłonecznienia tzw. "linijki słońca" zawarte w § 13 i § 57 rozporządzenia, określone dla budynku projektowanego i istniejącej zabudowy w sąsiedztwie. Sporządzenie analizy nasłonecznienia nawet przez osobę mającą odpowiednie przygotowanie nie zwalnia ani organów administracji, ani sądu administracyjnego od wszechstronnej i obiektywnej oceny takiego dowodu. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzona analiza zacienienia nie spełnia wymogów § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 roku nr 75, poz. 690, ze zm.), co czyni zasadnym zarzut skargi w tym zakresie. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy wskazują, że opracowanie zostało ograniczone do treści punktu 1-go powołanego przepisu, natomiast nie znalazło się w niej żadne odniesienie do punktu 2-go, traktującego o czasie nasłonecznienia. Ponadto organ nie ustalił, czy przesłaniane okno jest oknem w pokoju mieszkalnym czy w innym pomieszczeniu budynku skarżących, zaś analiza zawarta w aktach ( z czerwca i września 2014 roku , czyli po wezwaniu organu) nie zawiera informacji o tzw. "linijce słońca". Nie ma również informacji o tym, czy nasłonecznienie w czasie równonocy będzie trwało min. 3 godziny między godzinami 7oo-17oo, w konsekwencji nie wiadomo, czy zachowane zostaną wymogi z § 60 w/w rozporządzenia. Wojewoda bezpodstawnie twierdzi, że inwestor uzupełnił dokumentację w tym zakresie. Ponadto analizując przedłożone przez inwestorów rysunki wydaje się, iż nieprawidłowo wrysowano ramiona kąta 60º, bowiem tylko wierzchołek osadzono w osi okna, lecz ramiona nie są symetrycznie ułożone względem tej osi, co więcej załączony rysunek zdaje się wskazywać, iż wysokość przesłaniania wyliczono dla budynku gospodarczego skarżących (obory), nie zaś dla budynku inwestorów (7,94 m wysokości). Na marginesie wydaje się celowym zwrócenie organowi uwagi, iż metoda wielokrotnego nadpisywania poprawek w jednym projekcie doprowadziła do tego, że w wyniku zmiany ocieplenia z zewnętrznego na wewnętrzne poprawiono miejscami powierzchnię zabudowy, jednak nie zmieniono powierzchni użytkowej obiektu. Projekt przestał być zatem czytelny. W odniesieniu do podnoszonej przez skarżących kwestii prawidłowego wyliczenia odległości od granicy działek należy stwierdzić, że zagadnienie to nie ma istotnego znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżących budynek inwestorów znajduje się w odległości od 10 do 55 cm od granicy wyznaczonej w maju 2012 roku. Należy jednak pamiętać, że granicę tę korygowano już po wybudowaniu parterowej części budynku. Skoro jednak w niniejszym postępowaniu chodzi tylko o nadbudowę obiektu, bez zmiany szerokości elewacji frontowej, to nie ulega wątpliwości, że inwestor już bardziej nie zbliży się do granicy, więc jej nie naruszy (planuje się ocieplenie wewnętrzne). Poza tym § 12 ust. 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku zezwala na nadbudowę budynku istniejącego w granicy. Nie mają też racji skarżący podnosząc, iż zdezaktualizowała się decyzja o warunkach zabudowy wydana przez Burmistrza Gminy i Miasta w D. w dniu [...], jako że wydawana była w oparciu o mapę z 2002 roku (z poprzednimi granicami). Decyzja ta nie zawiera ograniczenia czasu jej obowiązywania, a ponadto z pouczenia zawartego w jej treści wynika wprost, iż decyzja wygasa w ściśle określonych przypadkach, a mianowicie: jeśli inny wnioskodawca uzyska na danym terenie pozwolenie na budowę, czy też dla przedmiotowego terenu uchwalony zostanie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, którego ustalenia są inne niż niniejsza decyzja. Ewentualne wygaśnięcie decyzji stwierdza Burmistrz Gminy i Miasta D. w drodze decyzji. Poza sporem jest , iż organ takiej decyzji nie wydał. Niezasadnie również skarżący twierdzą, że inwestor powinien wystąpić z wnioskiem o warunki zabudowy dla całego budynku, bowiem warunki takie ustala się tylko dla planowanej inwestycji (nadbudowy), a nie dla istniejącej ( parter). Mając jednak na uwadze przedstawione powyżej uchybienia w zakresie istotnych dla ostatecznego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy Sąd zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O powyższym sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku w trybie art. 152 P.p.s.a. Koszty postępowania zasądzono w oparciu art. 200 i art. 205 P.p.s.a. B.A.