II SA/Łd 254/13

Dnia 7 maja 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji o warunkach zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. lf II SA/Łd 254/13 Uzasadnienie P.K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych ponad 100 zł i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji o warunkach zabudowy. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i trójką dzieci. Skarżący utrzymuje się z wynajmowania lokali w kamienicy, osiągając 3200 zł dochodu, a jego żona z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2500 zł brutto. Rodzina mieszka w 62-metrowym mieszkaniu. Posiada także nieruchomość rolną o powierzchni 2,4 ha. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że spłaca kredyt. Z uwagi na fakt, że oświadczenie skarżącego okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 kwietnia 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia: - odpisów zeznań rocznych o wysokości zadeklarowanych przez skarżącego i jego żonę dochodów (ze wszystkich źródeł) osiągniętych w 2011 i 2012 roku, - zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez żonę skarżącego, - wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - informacji o otrzymywanych świadczeniach budżetowych, w szczególności zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o otrzymywanych przez skarżącego dopłatach bezpośrednich do produkcji rolnej i ewentualnych innych płatnościach za dwa ostatnie lata, - podania informacji o zaciągniętym kredycie (w jakiej instytucji, na jak długi okres, jaka jest wysokość miesięcznych rat, itp.), - podania danych dotyczących położenia i wielkości posiadanej kamienicy, a także ilości istniejących i wynajmowanych w niej mieszkań, w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformował, że utrzymuje się z wynajmu mieszkań i jednego lokalu użytkowego – łącznie uzyskuje z tego tytułu 3200 zł. Oświadczył, że nie uzyskuje dopłat z ARiMR, przedstawił sporządzoną przez siebie listę miesięcznych wydatków, które w całości wyczerpują zadeklarowane dochody, a także dołączył harmonogram spłaty kredytu, którego rata miesięczna wynosi 219,26 zł, i którego całkowita spłata nastąpi w grudniu 2014 r. Do dnia dzisiejszego natomiast skarżący nie złożył pozostałych dokumentów, zakreślonych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 11 kwietnia 2013 r., czyli odpisów zeznań rocznych o wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącego i jego żonę w latach 2011 i 2012 r. oraz wyciągów z posiadanych przez niego i żonę rachunków i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, a także zaświadczenia od pracodawcy o wysokości dochodu osiąganego przez żonę skarżącego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że stosownie do powołanych przepisów warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Mając na uwadze przedstawioną przez skarżącego sytuację rodzinną i materialną, należy stanąć na stanowisku, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Przede wszystkim oświadczenie skarżącego, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za daleko niewystarczające, jako że zawierało jedynie wskazanie deklarowanej wysokości dochodów skarżącego i jego żony oraz niezwykle lakoniczne uzasadnienie, w którym skarżący powołał się przede wszystkim na konieczność spłaty kredytu, konieczność ponoszenia wydatków i skomplikowany charakter sprawy. Nie wskazano w nim natomiast na inne okoliczności świadczące o trudnej sytuacji życiowej czy materialnej. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jego realnych możliwości płatniczych. Jednakże skarżący nie przedstawił większości z żądanych informacji (zaświadczenia o wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego i jego żonę w 2011 i w 2012 r., wyciągów z rachunków bankowych własnych i żony, zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez żonę), na skutek czego pozbawił referendarza możliwości obiektywnej oceny jego sytuacji majątkowej. Oznacza to brak wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji części obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem oceniając sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny podnieść należy przede wszystkim, że osiągają oni stałe dochody, a zasadność swojego wniosku skarżący upatruje przede wszystkim w fakcie ponoszenia wysokich kosztów utrzymania, w tym spłaty zobowiązań zaciągniętych w instytucjach finansowych. Tym niemniej podkreślić należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych, czy ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły.. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie przedstawiając części informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. lf