II SA/Łd 259/16
WyrokWSA w Łodzi2016-05-17
Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Anna Stępień, Renata Kubot-Szustowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wadliwe umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, z uwagi na późniejsze wszczęcie postępowania w tym samym przedmiocie, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Wadliwe umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, opierające się na błędnym założeniu, że późniejsze wszczęcie postępowania w tym samym przedmiocie uzasadnia umorzenie wcześniej wszczętego, stanowi rażące naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. i skutkuje nieważnością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postępowanie administracyjne nie zna pojęcia zawisłości sporu (lis pendens) jako przeszkody do prowadzenia kolejnego postępowania, a umorzenie postępowania z takiej przyczyny jest oczywiście wadliwe.Stan faktyczny
Spółka A z o.o. usunęła drzewa z terenu działki bez zezwolenia, za co organ gminy wymierzył jej karę pieniężną. Następnie Wójt Gminy S. umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew z działki nr 506, uznając je za bezprzedmiotowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło z urzędu nieważność tej decyzji umarzającej, uznając, że umorzenie nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. Spółka zaskarżyła decyzję Kolegium do WSA w Łodzi, zarzucając m.in. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 7 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew - oddala skargę. LS
Decyzją z dnia [...] Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu wniosku Spółki A z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję własną z dnia w [...] [...]stwierdzającą z urzędu nieważność ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] znak [...] umarzającej postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce A z o.o. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew z terenu działki nr 506, obręb [...].
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] organ gminy wymierzył Spółce A z o.o. karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia z terenu oznaczonego jak wyżej. W ramach kontroli instancyjnej, organ odwoławczy decyzjami z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zawiadomieniem z dnia 25 kwietnia 2012 r. organ gminy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na Spółkę kar za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia z działek nr 7, 8, 506, 11, 25/1, 26/1, 27, 28, 29, 31. Wobec powyższego decyzją z dnia [...]. Wójt Gminy S. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce A z o.o. kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia z terenu oznaczonego jako działka 506.
Z uwagi na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...], wskazując na art. 105 § 1 i art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdziło z urzędu nieważność ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] znak [...] umarzającej postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew z terenu działki nr 506.
Kolegium stwierdziło, iż uzasadniony jest zarzut rażącego naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., gdyż organ gminy nie wskazał w istocie żadnych podstaw przemawiających za formalnym zakończeniem postępowania. W uzasadnieniu decyzji umarzającej postępowanie jako bezprzedmiotowe organ gminy przedstawił jedynie pewną relację z przebiegu postępowania. Kolegium podkreśliło, iż brak jest okolicznościach stanowiących podstawę obligatoryjnego umorzenia postępowania, przede wszystkim istnieje nadal nie rozstrzygnięta sprawa, do jej załatwienia właściwy jest ten sam organ gminy, który winien wydać orzeczenie co do istoty w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i ustalony stan faktyczny. Kolegium zwróciło uwagę, iż zaprzeczeniem bezprzedmiotowości postępowania w sprawie niniejszej jest ponowne wszczęcie postępowania w tej sprawie przez organ gminy dniu 25 kwietnia 2012 r.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Spółka A z o.o. wnosząc o uchylenie decyzji i wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...]. Strona zarzuciła naruszenie: art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji mimo braku przesłanek ku temu, oraz przepisu art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady zaufania do organów państwa.
Strona argumentowała m.in., iż sam fakt nieprecyzyjnego uzasadnienia decyzji organu gminy nie jest równoznaczny z brakiem podstaw przemawiających za umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego. Organ nie może wywodzić, iż postępowanie w sprawie nie było bezprzedmiotowe, opierając się na własnej krytycznej ocenie uzasadnienia kwestionowanej decyzji. Nadto nie można uznać, iż fakt ponownego wszczęcia przez organ gminy postępowania w sprawie nałożenia kar za wycięcie drzew dowodzi o braku bezprzedmiotowości w tym zakresie. Faktycznie organ dokonał ponownego zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wycinki, zawiadomienie to doręczono stronie niemal rok przed wydaniem decyzji z dnia [...]. Zawiadomienie to nie zaprzecza zatem prawidłowości późniejszego umorzenia postępowania na mocy decyzji z [...]Nadto zawiadomienie to można uznać co najwyżej za "przypomnienie" stronom o toczącym się postępowaniu, a nie akt otwierający nowe postępowanie w tej samej sprawie nałożenia kar za usunięcie drzew.
Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...].
Organ powtórzył stanowisko wywiedzione w poprzednim swym orzeczeniu stwierdzając, iż w pełni zasługuje na utrzymanie w mocy, gdyż organ gminy nie wskazał żadnych podstaw przemawiających za formalnym zakończeniem wszczętego postępowania, jako bezprzedmiotowego stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. Istotniejsze jest jednak to, że brak było okoliczności stanowiących podstawę obligatoryjnego umorzenia postępowania, ponieważ istnieje sprawa (art. 1 pkt 1 k.p.a.), dotychczas ostatecznie nie rozstrzygnięta co do istoty, do jej rozstrzygnięcia właściwy jest ten sam organ gminy na podstawie przepisów prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego, w drodze decyzji kształtującej sytuację prawną podmiotu uczestniczącego w postępowaniu w charakterze strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że weryfikowana decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] umarzająca postępowanie w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia została wydana z rażącym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., co skutkowało stwierdzeniem nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie. Nie można bowiem zarzucić Kolegium naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, gdy w uzasadnieniu decyzji Kolegium wywiodło, że decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] rażąco narusza przepis art. 105 § 1 k.p.a.
W ocenie Kolegium, nie można było też zgodzić się z zarzutem, że Kolegium wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu gminy nie wskazało konkretnej przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., stanowiącej podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji, co uniemożliwiło stronie sformułowanie adekwatnych wniosków lub wyjaśnień w sprawie. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ właściwy ocenia weryfikowaną decyzję w oparciu o wszystkie przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem Kolegium nie mogło w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wskazać konkretnej przesłanki z tego przepisu.
Kolegium podniosło również, że na wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie może mieć też żadnego wpływu "przekonanie" strony, że "organ umorzył postępowanie, albowiem uznał, że postępowanie wszczęte na podstawie przepisów tej ustawy powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe". Skoro decyzja zawiera wadę wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a., to Kolegium obowiązane było do wszczęcia postępowania, a następnie stwierdzenia nieważności weryfikowanej decyzji pierwszoinstancyjnej. Także upływ czasu od wydania przez organ gminy weryfikowanej decyzji do wszczęcia przez Kolegium postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji nie może wpłynąć na podjęte rozstrzygnięcie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Spółka A z o.o. zaskarżyła w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia, że została spełniona przesłanka wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 105 § 1 k.p.a.;
- art. 7 w związku z art. 77 § 1 i § 4 k.p.a., gdyż organ nie wziął pod uwagę faktów znanych mu z urzędu tj. że klasyfikacja gruntów objętych decyzją organu gminy z dnia [...]. została zmieniona na lasy i grunty leśne;
- art. 8 w związku z art. 27 § 1 i art. 24 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która została wydana przez członków kolegium, którzy winni zostać wyłączeni od udziału w postępowaniu ze względu na istnienie okoliczności, które wywołały wątpliwości co do bezstronności tych członków organu, gdyż członkowie tego samego organu rozpoznawali odwołanie Spółki na decyzję z dnia [...] o nałożeniu kary pieniężnej, w którym to odwołaniu jednym z zarzutów był zarzut res iudicata oparty na argumentacji, że w sprawie nałożenia kar została już wydana decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...].
Wskazując na powyższe, strona skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]; uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającym ją rozstrzygnięciem oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skargi wniosło o jej oddalenie. Kolegium wyjaśniło ponadto, że zanim postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew zostało umorzone przez organ gminy, to przed jego umorzeniem w dniu 25 kwietnia 2012 r. organ gminy ponownie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie usunięcia drzew przez Spółkę. Postępowanie to zostało zakończone decyzją z dnia [...]., która została zaskarżona przez Spółkę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Kolegium uznało, że umorzenie pierwotnie wszczętych i prowadzonych postępowań wywiera istotny wpływ na wynik postępowania objętego zaskarżoną decyzją. Decyzja ta zawierająca rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, podjęta została w sprawie, w której innymi wcześniejszymi decyzjami ostatecznymi umorzone zostały postępowania jako bezprzedmiotowe. Sprawy te cechuje natomiast tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. W związku z powyższym Kolegium wszczęło z urzędu odrębne postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu gminy umarzających postępowanie w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych Spółce, w tym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] zakończone zaskarżoną decyzją z dnia [...]. Natomiast po zakończeniu postępowania nieważnościowego Kolegium rozpoznało odwołanie Spółki od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...]. znak: [...], wymierzającej tej Spółce administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu oznaczonego nr ewid. dz. 7, 8, 506, 11, 25/1, 26/1, 27, 28, 29, 31, położonego w obrębie [...] i decyzją z dnia [...]., nr [...],[...]:
- uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew z terenu oznaczonego nr ewid. dz. 11, 25/1, 26/1, 27, 28, 29 i 31 i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w tym przedmiocie;
- uchyliło zaskarżoną decyzję w pozostałej części (dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew z terenu oznaczonego nr ewid. dz. 7, 8 i 506) i przekazało sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Zdaniem Kolegium, biorąc pod uwagę motywy, jakie legły u podstaw stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...], nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że późniejsze umorzenie przez Kolegium postępowania pierwszej instancji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew, nie daje podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Kolegium nie zachodzą też przesłanki do wyłączenia członków Kolegium w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji ww. Wójta Gminy S.
.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji tego rodzaju uchybień przepisom prawa, które obligują do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami pozostaje odpowiedź na pytanie, czy wadliwe umorzenie postępowania, wobec błędnego uznania, iż później wszczęte postępowanie w tym samym przedmiocie uzasadnia umorzenie postępowania wcześniej wszczętego jako bezprzedmiotowego, uprawnia wniosek o rażącym naruszeniu prawa, skutkującym, po myśli art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważnością decyzji.
W tym zakresie wskazać należy, że postępowanie administracyjne nie zna pojęcia zawisłości sporu (lis pendens), stanowiącego przeszkodę do prowadzenia kolejnego postępowania. Bez względu zatem na liczbę skierowanych do strony zawiadomień w wszczęciu postępowania organ prowadzi jedno postępowanie, przy zachowaniu jego tożsamości podmiotowej i przedmiotowej. Umorzenie więc postępowania jako bezprzedmiotowego z tej przyczyny, że do stron skierowane zostało kolejne zawiadomienie o jego wszczęciu rażąco naruszało prawo.
Z bezprzedmiotowością postępowania mamy bowiem do czynienia wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc brak jest sprawy administracyjnej, mogącej być przedmiotem postępowania.
Sprawa administracyjna jest zatem bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Uznanie przeto, że postawą do konkluzji o bezprzedmiotowości toczącego się postępowania jest późniejsze wszczęcie postępowania w tym samym przedmiocie ocenić należy jako oczywiście wadliwe.
Wskazać przy tym należy, że celem postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności jest wyłącznie ocena, czy objęta nim decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co przekłada się niewątpliwie na zakres procedowania przez organ administracji. W toku postępowania nieważnościowego organ nie gromadzi materiału dowodowego, a jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny – czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia decyzji przepisów prawa, jest ona dotknięta wadami skutkującymi jej nieważność. Należy przy tym odróżnić wady kwalifikowane, przewidziane w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postępowania tzw. zwykłego.
Chociaż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "rażące naruszenie prawa", to w piśmiennictwie przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W tym kontekście wskazać należy, że naruszenie prawa ma charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje nie w odniesieniu do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowanych w całości lub w części przepisów regulujących stan prawny sprawy. (por. B.Adamiak i J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2011, str.631). Postawę do stwierdzenia nieważności decyzji stanowić może przy tym również rażące naruszenie przepisów postępowania (w tym również normujących zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego), które odnieść należy do sytuacji wydania decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych do wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2832/12, z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II OSK 510/13, z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2010/13, z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 444/13, z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2386/12, z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1683/11 - dostępne, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczania.nsa.gov.pl).
Kwestia zatem uznania postępowania za bezprzedmiotowe z uwagi na później wszczęte postępowanie w tym samym przedmiocie bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, koniecznego dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, oceniana być musi jako rażące naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. Umorzenie postępowania, pomimo braku przesłanek z art. 105 § 1 k.p.a. zamyka bowiem drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji. Powoduje też, że dana sprawa nie została rozstrzygnięta i tym samy nie został zrealizowany cel postępowania administracyjnego, którym jest załatwienie danej sprawy przez wydanie stosownego orzeczenia. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009r., sygn.akt II OSK 380/08).
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, że kwestia późniejszej zmiany klasyfikacji gruntów, niezależnie od trybu jej dokonania, nie ma wpływu na ocenę decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym. Jak bowiem wyżej wskazano, organ prowadząc postępowanie nadzwyczajne, ogranicza się wyłącznie do kontroli decyzji, będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego, pod kątem przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie przeprowadza natomiast postępowania wyjaśniającego dla ustalenia czy i ewentualnie w jakim zakresie rozstrzygnięcie mogłoby się ostać z innych niż wskazane w tejże decyzji przyczyn. Organ nadzorczy nie jest bowiem uprawniony do zastępowania działania organu, którego decyzja jest badana. Ustalenie stanu faktycznego odnosi się wyłącznie do okoliczności, które legły u podstaw wydania kontestowanego rozstrzygnięcia. Istotą postępowania nieważnościowego jest zaś ocena, czy decyzja podlegająca kontroli jest zgodna z prawem i nie zawiera wad powodujących jej nieważność, czy zatem przeprowadzone postępowanie i dowody w nim zgromadzone dawały podstawę do wydania takiego rozstrzygnięcia, jakie z decyzji badanej wynika. W tym kontekście zatem zarzut naruszenia art. 7, 77 k.p.a. w postępowaniu nieważnościowym, z tej przyczyny, że przeprowadzone następnie postępowanie wyjaśniające uzasadniało umorzenie postępowania z uwagi na późniejszą zmianę klasyfikacji gruntu, nie może być uznany za skuteczny. Okoliczności tej Wójt Gminy S., wydając decyzję z dnia [...]. w ogóle nie badał, opierając swe rozstrzygnięcie na oczywiście błędnie wywodzonej przesłance bezprzedmiotowości postępowania. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn.akt I OSK 11/13; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 lutego 2010 r., sygn.akt II SA/Lu 532/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2015r., sygn.akt I SA/Wa 1441/14).
Nietrafne są również zarzuty, odnoszące się do niewłaściwego składu Kolegium.
Przepis art. 24 § 3 k.p.a. w związku z art. 27 § 1 k.p.a. przewiduje wyłączenie członka organu kolegialnego na jego wniosek, na wniosek strony lub z urzędu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1 art. 24 (skutkujących wyłączeniem z mocy ustawy), które mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności.
Przepis art. 24 § 3 k.p.a. ma charakter gwarancyjny - służyć ma zapewnieniu bezstronnego wykonywania czynności w postępowaniu administracyjnym. Jego istotą jest eliminacja nawet jedynie potencjalnych wątpliwości co do braku bezstronności pracownika organu czy biegłego. Dla zastosowania art. 24 § 3 k.p.a. wystarczy przy tym uprawdopodobnienie istnienia okoliczności mogących wywoływać wątpliwość co do bezstronności, a nie okoliczności powodujących stronniczość. Podkreślić jednak należy, że skarżąca Spółka na etapie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, podczas którego skład Kolegium, wyznaczony do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy był znany (protokół posiedzenia Kolegium z dnia 23 listopada 2015r.), nie składała wniosku o wyłączenie któregokolwiek z członków Kolegium, nie formułowała również zarzutów, związanych z brakiem ich ewentualnej bezstronności, które mogłyby stanowić podstawę do dokonania takiego wyłączenia z urzędu. W ocenie Sądu zatem, skoro skarżąca, dysponując stosownymi uprawnieniami, nie złożyła na etapie postępowania odwoławczego wniosku o wyłączenie członków Kolegium, wyznaczonych również do rozpoznania odwołania Spółki od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...], nie zgłaszając również na żadnym z etapów postępowania zastrzeżeń co do braku ich bezstronności, nie ma podstaw do przyjęcia, że naruszony został przepis art. 24 § 3 w związku z art. 27 § 1 k.p.a., obligujący do wyłączenia ich z urzędu od rozstrzygania niniejszej sprawy. Gwarancyjna funkcja przepisu art. 24 § 3 k.p.a. jest, w ocenie Sadu, zrealizowana, o ile strona złoży stosowny wniosek o wyłącznie, należycie uprawdopodabniając wskazaną wyżej przesłankę. Na marginesie już jedynie wskazać zatem wypada, że rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym zapadło po dacie uostatecznienia się decyzji nieważnościowej, przeto trudno o racjonalne uzasadnienie stronniczości organu poprzez odwołanie się do orzeczenia w sprawie, która w dacie rozstrzygania jeszcze nie zapadło.
Nie stanowią również uzasadnienia dla konkluzji o wadliwości zaskarżonej decyzji, podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności związane z jej przeświadczeniem o umorzeniu postępowania i wynikającym zeń "zamknięciem sprawy", związanej z wymierzeniem kary za dokonanie wycinki drzew bez zezwolenia. Niezależnie bowiem od tego, że "przeświadczenie" owo pozostawało w sprzeczności choćby z treścią uzasadnienia samej decyzji umorzeniowej (informującej expressis verbis o toczącym się postępowaniu wszczętym późniejszym zawiadomieniem), kwestia oczekiwań strony pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej decyzji, objętej postępowaniem nieważnościowym.
Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na odstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.
IB
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło