II SA/Łd 261/10

Dnia 27 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych - Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 roku sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] [...] w przedmiocie sprzeciwu odnośnie zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...]. Z. P. w dniu 26 października 2009r. zgłosił zamiar budowy przydomowej oczyszczalni ścieków (V=2m3/d). Podał, że zakres wymaganych robót obejmować będzie prace ziemne i wkopanie zbiornika oraz rur drenażowych a także podłączenie kanalizacji do oczyszczalni na nieruchomości w obrębie ewidencyjnym S., nr działki [...]. Decyzją z dnia [...], nr [...] Starosta [...] wniósł sprzeciw odnośnie zamiaru budowy przez skarżącego przydomowej oczyszczalni ścieków. W uzasadnieniu organ podał, że działka, której dotyczy zgłoszenie znajduje się w obszarze Natura 2000 i w związku z tym zgodnie z przepisami prawa budowlanego przedsięwzięcie takie powinno być objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Decyzja doręczona została skarżącemu w dniu 9 listopada 2009 roku. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący uzasadniał, że realizowana przez niego inwestycja nie stanowi przedsięwzięcia w rozumieniu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, a zatem nie wymaga pozwolenia na budowę, o którym mowa w przepisach prawa budowlanego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestią bezsporną jest, że realizowana przez skarżącego inwestycja jest zamierzeniem budowlanym i wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, co będzie możliwe tylko na etapie prowadzonego postępowania o wydanie decyzji pozwolenia na budowę. Decyzja została skarżącemu doręczona w dniu 1 lutego 2010 roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. P. podniósł następujące zarzuty: - przydomowa oczyszczalnia ścieków nie jest obiektem budowlanym tylko urządzeniem budowlanym, - błędne jest przyjęcie przez organ II instancji, że przydomowa oczyszczalnia ścieków jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 Skarżący powołał się przy tym na rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco odwoływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Ponadto skarżący podniósł, że Wojewoda [...] nie zawiadomił go o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, na podstawie którego wydał zaskarżoną decyzję. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wskazując również, że wzywanie stron do zapoznania się z materiałem dowodowym nie było konieczne. Poza tym strona posiadała wiedzę, iż akta sprawy znajdują się w posiadaniu organu odwoławczego, a zatem mogła zgłaszać wszelkie wnioski i zastrzeżenia. Organ, z powołaniem się na wyrok NSA, wskazał również, że niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Sprzeciw został zgłoszony co najmniej przedwcześnie. Z uzasadnienia decyzji obydwu organów wynika teza, że skoro nieruchomość objęta zamierzeniem inwestycyjnym znajduje się na obszarze Natura 2000, to inwestycja wymaga pozwolenia na budowę. Tymczasem tezy takiej wywieźć nie można z powołanych przez organy przepisów, a organy nie wyjaśniły, na jakiej podstawie przyjęły, że przedsięwzięcie planowane przez skarżącego wymaga pozwolenia na budowę. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (dalej powoływanej jako PB) określają, które przedsięwzięcia inwestycyjne wymagają pozwolenia na budowę, które jedynie zgłoszenia, a jakie prace nie podlegają rygorom PB. Przepis art. 28 Pb ustanawia ogólną zasadę, że roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z kolei art. 29 PB wymienia te rodzaje prac, które nie wymagają pozwolenia na budowę, wymieniając wśród nich w ust. 1 pkt 3 budowę indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków. Z art. 29 ust. 3 wynika z kolei, że pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogące znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, które nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynikają z tej ochrony, w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Co do zasady budowa indywidualnej oczyszczalni ścieków podlega zatem trybowi zgłoszenia, jak stanowi o tym art. 30 ust.1 pkt 1-3 PB. Jeżeli natomiast przedsięwzięcie znajduje się na obszarze Natura 2000, to podlega reżimowi pozwolenia na budowę, o ile należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Bez rozważenia tej kwestii nie można a priori zakładać, że każde przedsięwzięcie na obszarze Natura 2000 wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, a takie założenie zdaje się wynikać z uzasadnienia zaskarżonych decyzji, zwłaszcza z uzasadnienia organu I instancji. Z brzmienia art. 29 ust.3 PB nie sposób wyprowadzić takiego wniosku. W powoływanej ustawie z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.08.199.1227) w art. 59 ust. 2 ustawodawca wprowadza regułę, że realizacja planowanego przedsięwzięcia (..) wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli: 1) przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony; 2) obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 96 ust. 1. Z art. 96 ust. 1 ustawy z kolei wynika, że organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Przy tym art. 173 ustawy wskazuje w ust. 2, że do czasu wydania przepisów, o których mowa w art. 60 : 1) za przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, określone w art. 59 ust. 1 pkt 1 niniejszej ustawy, uważa się określone w dotychczasowych przepisach przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, wymagające sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko; 2) za przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, określone w art. 59 ust. 1 pkt 2 niniejszej ustawy, uważa się określone w dotychczasowych przepisach przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko może być stwierdzony. Należy więc sięgnąć do przepisów wykonawczych. Z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko...(Dz.U. 04.257.2573), które utraci moc dopiero z datą 10.11.2010r. wynika, że do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się instalacje do oczyszczania ścieków, przewidziane do obsługi więcej niż 100.000 równoważnych mieszkańców oraz instalacje do oczyszczania ścieków przewidziane do obsługi nie mniej niż 400 mieszkańców (§ 2 ust. 1 pkt 8, § 3 ust.1 pkt 72. Rozporządzenia) Z powyższych przepisów wynika, że inwestycja planowana przez skarżącego nie należy do przedsięwzięć, które mogą wymagać sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko i do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tym samym nie należy do kategorii inwestycji, o których mowa w art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego. Nieuprawnione wydaje się wobec tego stanowisko organów, iż sam fakt, że realizacja ma nastąpić na obszarze chronionym Natura 2000, determinuje konieczność uzyskania pozwolenia na budowę praz fakt znaczącego potencjalnego zagrożenia dla środowiska. Tym samym brak było wystarczających podstaw do zgłoszenia sprzeciwu. Brak zatem było podstaw do wskazania, że sporna oczyszczalnia ścieków podlega szczególnym rygorom, że jest przedsięwzięciem mogącym znacząco potencjalnie oddziaływać na środowisko. Organy zatem błędnie zastosowały przepisy prawa materialne – przepisy omówione wyżej, co doprowadziło do wadliwych decyzji. Z uwagi na powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wyjaśnią charakter spornej inwestycji w kontekście uregulowań ustawy z dnia 3 października 2008r o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.08.199.1227), w szczególności art. 96 ust. 1 ustawy i zastosują właściwie przepisy prawa materialnego.